«Άλμα προς το μέλλον»: Η Ελλάδα γιορτάζει την 13η Πανελλήνια Ημέρα Σχολικού Αθλητισμού

Από τα προαύλια και τα γήπεδα των σχολείων μέχρι αθλητικές εγκαταστάσεις, πάρκα και άλλους χώρους άθλησης, μαθητές και μαθήτριες σε ολόκληρη τη χώρα συμμετέχουν σήμερα, Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου 2026, στην 13η Πανελλήνια Ημέρα Σχολικού Αθλητισμού, η οποία πραγματοποιείται παράλληλα με την Ευρωπαϊκή Ημέρα Σχολικού Αθλητισμού.

Το φετινό κεντρικό μήνυμα είναι «ΑΛΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ», ενώ το σύνθημα της ημέρας είναι «Ένα άλμα. Μία Ελλάδα. Ένα κοινό όνειρο».

Δεν πρόκειται, ωστόσο, απλώς για μία ημέρα διαφορετικού σχολικού προγράμματος. Η διοργάνωση επιχειρεί να αναδείξει τον αθλητισμό ως μέρος της καθημερινής ζωής των παιδιών, ως εργαλείο υγείας, κοινωνικοποίησης, συνεργασίας και συμμετοχής, αλλά και ως έναν τρόπο να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με διαφορετικές μορφές σωματικής δραστηριότητας.

Μία ημέρα με κοινό βηματισμό σε όλη τη χώρα

Η Διεύθυνση Φυσικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας είχε καλέσει όλες τις σχολικές μονάδες της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης να υλοποιήσουν αθλητικές δράσεις εντός ή/και εκτός του σχολικού χώρου και καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου. Οι δράσεις μπορούν να προσαρμόζονται στις δυνατότητες κάθε σχολικής μονάδας και να περιλαμβάνουν διαφορετικά αθλήματα και κινητικές δραστηριότητες.

Στόχος δεν είναι η επίδοση και η ανάδειξη «νικητών», αλλά η ενεργοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων μαθητών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται φέτος στη σύνδεση του σχολικού με τον εξωσχολικό αθλητισμό. Για τον λόγο αυτό το Υπουργείο Παιδείας είχε απευθύνει πρόσκληση στις αθλητικές ομοσπονδίες να οργανώσουν, κατά τη διάρκεια της ημέρας, εκδηλώσεις γνωριμίας των μαθητών με τα αθλήματά τους σε συγκεκριμένα σημεία άθλησης σε ολόκληρη τη χώρα.

Έτσι, η ημέρα δεν περιορίζεται απαραίτητα στο σχολικό προαύλιο. Μπορεί να λειτουργήσει ως αφετηρία ώστε ένα παιδί να γνωρίσει ένα άθλημα που μέχρι σήμερα δεν είχε δοκιμάσει και ενδεχομένως να συνεχίσει να ασχολείται με αυτό και εκτός σχολείου.

Το «άλμα» του 2026

Το φετινό μήνυμα αποκτά και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Στο πλαίσιο της ημέρας το Υπουργείο έχει διαθέσει στις σχολικές μονάδες σχετικό υλικό, μεταξύ άλλων βίντεο με τον αθλητή του μήκους Νικόλαο Σταματονικολό, μέλος της Εθνικής Ομάδας Κλασικού Αθλητισμού, ο οποίος έχει ατομική επίδοση 8,14 μέτρα.

Στόχος ήταν η αξιοποίηση του υλικού από τα σχολεία αλλά και για την παρουσίαση της τεχνικής εκτέλεσης του άλματος άνευ φοράς. Η επιλογή του άλματος ως κεντρικού συμβολισμού συνδέεται έτσι με την έννοια της προσπάθειας, της υπέρβασης και της προόδου, χωρίς η συμμετοχή να προϋποθέτει υψηλές αθλητικές επιδόσεις.

Δεν είναι όλα τα παιδιά αρκετά δραστήρια

Πίσω από τις σημερινές αθλητικές δράσεις υπάρχει ένα ευρύτερο ζήτημα δημόσιας υγείας.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει για παιδιά και εφήβους ηλικίας 5-17 ετών τουλάχιστον 60 λεπτά την ημέρα μέτριας έως υψηλής έντασης σωματικής δραστηριότητας κατά μέσο όρο, κυρίως αερόβιας. Παράλληλα, συστήνει δραστηριότητες που ενισχύουν μύες και οστά τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα. Ωστόσο, η πραγματικότητα απέχει σημαντικά από αυτή τη σύσταση.

Στην Ελλάδα, τα διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία του ΠΟΥ για εφήβους δείχνουν, ότι το ποσοστό όσων έφταναν τα 60 λεπτά μέτριας έως υψηλής έντασης φυσικής δραστηριότητας καθημερινά ήταν 21% στην ηλικία των 11 ετών, 15% στα 13 και μόλις 13% στα 15 έτη. Η διαφορά ανάμεσα στα αγόρια και τα κορίτσια είναι επίσης εμφανής: στα 15 έτη τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 17% και 9%.

Το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για μια ημέρα αφιερωμένη στον σχολικό αθλητισμό καθώς η πρόκληση δεν είναι μόνο να κινηθούν τα παιδιά σήμερα, αλλά να γίνει η κίνηση μέρος της καθημερινότητάς τους.

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα

Η σωματική δραστηριότητα συνδέεται άμεσα και με την παιδική και εφηβική παχυσαρκία.

Σύμφωνα με τη UNICEF Ελλάδας, στοιχεία έρευνας του 2024 σε αντιπροσωπευτικό δείγμα γονέων παιδιών έως 17 ετών δείχνουν ότι μόλις 20,6% των εφήβων ηλικίας 15-17 ετών ασκούνταν τουλάχιστον μία ώρα καθημερινά, ενώ στο σύνολο του δείγματος το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 34,1%. Τα παιδιά περνούσαν κατά μέσο όρο 2,4 ώρες την ημέρα σε δραστηριότητες μπροστά σε οθόνες εκτός εκπαιδευτικής χρήσης, με τον χρόνο να φτάνει έως και τις τρεις ώρες στους εφήβους.

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλά επίπεδα υπερβαρότητας και παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία. Η UNICEF έχει επισημάνει ότι, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, περίπου 37,5% των παιδιών ηλικίας 2-14 ετών ήταν υπέρβαρα ή
παχύσαρκα το 2019.

Η εικόνα αυτή αποτέλεσε έναν από τους λόγους για τους οποίους το Υπουργείο Υγείας και η UNICEF προχώρησαν στην Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας, ένα πρόγραμμα που περιλάμβανε παρεμβάσεις στο σχολείο, στην οικογένεια και στην κοινότητα, με έμφαση τόσο στη διατροφή όσο και στη σωματική δραστηριότητα.

Η άσκηση δεν αφορά μόνο το σώμα

Η αξία της φυσικής δραστηριότητας δεν εξαντλείται στην πρόληψη της παχυσαρκίας. Ο ΠΟΥ συνδέει τη συστηματική σωματική δραστηριότητα στα παιδιά και στους εφήβους με καλύτερη καρδιοαναπνευστική και μυϊκή κατάσταση, υγεία των οστών και μεταβολική υγεία, αλλά και με οφέλη στη γνωστική λειτουργία, στη σχολική επίδοση και στην ψυχική υγεία.

Η κίνηση μπορεί να είναι παιχνίδι, περπάτημα ή ποδήλατο, χορός, κολύμβηση, ομαδικό άθλημα, ατομικό άθλημα ή οργανωμένη άσκηση. Ο ΠΟΥ επισημαίνει, ότι όλη η σωματική δραστηριότητα μετράει και ότι ακόμη και μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να αυξήσουν τη συνολική δραστηριότητα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στο σχολείο, όπου η φυσική αγωγή μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως μάθημα αλλά και ως χώρος όπου το παιδί θα ανακαλύψει ποια μορφή κίνησης του ταιριάζει.

Από την επίδοση στη συμμετοχή

Μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους του σχολικού αθλητισμού είναι η διάκριση ανάμεσα στον πρωταθλητισμό και στη συστηματική φυσική δραστηριότητα. Το σχολείο δεν χρειάζεται να μετατρέψει κάθε μαθητή σε αθλητή υψηλών επιδόσεων.

Χρειάζεται να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε κάθε παιδί, ανεξάρτητα από σωματότυπο, φυσική κατάσταση, φύλο, οικονομική δυνατότητα ή προηγούμενη εμπειρία, να μπορεί να συμμετέχει. Η λογική αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για παιδιά που δεν αισθάνονται ότι «ανήκουν» στον κόσμο του αθλητισμού. Για έναν μαθητή μπορεί να είναι το ποδόσφαιρο ή το μπάσκετ. Για έναν άλλο ο χορός, η κολύμβηση, ο στίβος, η πεζοπορία, η ποδηλασία ή μια απλή καθημερινή δραστηριότητα. Αρκεί, επομένως, ένα παιδί να σηκωθεί από την καρέκλα, να συμμετάσχει σε μία δραστηριότητα, να δοκιμάσει κάτι καινούργιο και να αποκτήσει ένα κίνητρο για να συνεχίσει.

Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη σε μια εποχή κατά την οποία μεγάλο μέρος του ελεύθερου χρόνου των παιδιών συνδέεται με οθόνες. Η πρόσφατη ευρωπαϊκή έκθεση του ΠΟΥ για την παιδική παχυσαρκία, βασισμένη στον έκτο κύκλο του COSI για την περίοδο 2022-2024, δείχνει ότι συνολικά 42% των παιδιών που συμμετείχαν στις σχετικές μετρήσεις περνούσαν τουλάχιστον δύο ώρες ημερησίως μπροστά σε οθόνες τις καθημερινές, ενώ το ποσοστό έφτανε το 78% τα Σαββατοκύριακα.

Παράλληλα, μόνο περίπου τα μισά παιδιά μετακινούνταν ενεργά προς το σχολείο, με περπάτημα, ποδήλατο ή πατίνι.

Τα στοιχεία αυτά δεν αφορούν αποκλειστικά την Ελλάδα, αλλά την ευρωπαϊκή εικόνα του COSI και επομένως δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως ελληνικά ποσοστά. Δείχνουν, ωστόσο, το ευρύτερο περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν σήμερα τα παιδιά: περισσότερος χρόνος καθιστικής ζωής, περισσότερες οθόνες και λιγότερες αυθόρμητες ευκαιρίες κίνησης.

Από μία ημέρα σε μία συνήθεια

Αναφορικά με τη σημερινή ημέρα, αξίζει να σημειωθεί, ότι στόχος είναι για λίγες ώρες, τα σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα να μετατρέπονται σε χώρους κίνησης. Το πραγματικό ζητούμενο, όμως, βρίσκεται στην επόμενη ημέρα καθώς ο σχολικός αθλητισμός έχει ουσιαστική αξία όταν η εμπειρία της μίας ημέρας μπορεί να μετατραπεί σε συνήθεια.

Από την πλευρά τους, το σχολείο, η οικογένεια, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι αθλητικοί φορείς έχουν ευθύνη να δημιουργούν σταθερά προσβάσιμες ευκαιρίες για κίνηση, έτσι ώστε να γίνει το πιο ουσιαστικό «άλμα προς το μέλλον».