Στέφανος Τζανάκης

Εκατομμύρια λέξεις έχουν γραφτεί για εκείνο το απόγευμα – σήμερα είναι Σάββατο, τότε ήταν Δευτέρα. Έκανε και τότε ζέστη, η ημέρα είχε ξεκινήσει με άπνοια, αλλά οι μετεωρολόγοι προειδοποιούσαν ότι από το μεσημέρι θα έβαζε έναν πολύ δυνατό δυτικό άνεμο – κάτι πολύ σπάνιο για Ιούλιο μήνα.

Μαζί με τον αέρα – πότε πουνέντες, πότε μαΐστρος – ήλθε και η πρώτη μεγάλη φωτιά, στην Κινέττα. Κάποια στιγμή, το μεσημέρι εκείνης της Δευτέρας, φάνηκε ότι θα μπορούσε να φτάσει ως τα Διυλιστήρια – και σχεδόν όλα τα πυροσβεστικά οχήματα της Αττικής διατέθηκαν σε εκείνη την πυρκαγιά. Οι υπόλοιπες περιοχές έμειναν ακάλυπτες.

Μία από αυτές ήταν η Νταού Πεντέλη – ένας μικρός οικισμός πάνω από την Καλλιτεχνούπολη και το Πικέρμι, που είχε κινδυνέψει καμιά δεκαριά φορές από φωτιά τα τελευταία 20 χρόνια. Όμως, όλες εκείνες οι πυρκαγιές είχαν φτάσει ως εκεί μετά από ένα και δύο 24ωρα – και η Πυροσβεστική , όπως και οι κάτοικοι είχαν τον χρόνο να οργανώσουν την άμυνά τους.

Εκείνη τη φορά, ωστόσο, η φωτιά ξεκίνησε μέσα από τον οικισμό – και το πυροσβεστικό όχημα που συνήθως περιπολούσε έξω από την ιστορική Μονή Παντοκράτορος – ούτε 200 μέτρα από την αρχική εστία – δεν ήταν εκεί. Τα υπόλοιπα είναι γνωστά – αλλά υπάρχει μία λεπτομέρεια: για αρκετά λεπτά της ώρας, ο κρατικός μηχανισμός δεν μπορούσε να αντιληφθεί που ήταν η φωτιά. Οι αρχικές πληροφορίες έκαναν λόγο για φωτιά στην Καλλιτεχνούπολη, που απέχει δύο χιλιόμετρα από την Νταού Πεντέλη. Πολίτες τηλεφωνούσαν στο Κέντρο της Πυροσβεστικής – αλλά εκεί δεν μπορούσαν να εντοπίσουν στον χάρτη το στίγμα της πυρκαγιάς.

Ίσως το πρόβλημα να συνίσταται στο ότι υπάρχουν δύο διαφορετικές περιοχές που ονομάζονται «Νταού Πεντέλη» στο βουνό πάνω από τη Ραφήνα και το Πικέρμι. Ίσως σε κάποιους χάρτες να αναγράφεται Ν. Πεντελη και κάποιοι να την μπέρδεψαν με τη Νέα Πεντέλη – αλλά το βέβαιο είναι ότι χάθηκε χρόνος ώσπου να ξεκαθαριστεί το από που είχε ξεκινήσει η φωτιά.

Έπαιξε ρόλο αυτό το αλαλούμ στην τραγική έκβαση εκείνης της πυρκαγιάς; Εκ των υστέρων, ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει – αλλά είναι δεδομένο ότι σε τέτοιες καταστροφές, ακόμα και το λεπτό μετράει.

Στα τέσσερα χρόνια που πέρασαν από την τραγωδία στο Μάτι, έχουν γίνει πολλά – ειδικά στον τομέα της πρόληψης. Τότε δεν υπήρχαν drones, ενώ τώρα υπάρχουν. Τότε, τα επιχειρησιακά κέντρα ήταν της πλάκας, ενώ αυτό δεν ισχύει σήμερα. Τότε, κανείς δεν φώναζε για τον καθαρισμό των οικοπέδων, ενώ τώρα οι περισσότεροι Δήμοι κάνουν δουλειά επ' αυτού, όσο κι αν τα κομμένα ξερά χόρτα παραμένουν σε πολλές περιπτώσεις στις άκρες των δρόμων εν μέσω καλοκαιριού, καθιστώντας την όλη διαδικασία αναποτελεσματική.

Αυτό που συνεχίζεται ωστόσο, είναι η αδυναμία του μηχανισμού να γνωρίζει από την πρώτη στιγμή ακριβώς την αρχική εστία της φωτιάς – και το παράδειγμα είναι και πάλι η Νταού Πεντέλη, που αναδεινύεται σε «μαύρη τρύπα» του συστήματος: η πυρκαγιά που μπήκε μέσα στο Ντράφι και στην Ανθούσα τρείς ημέρες πριν από την θλιβερή επέτειο του Ματιού, θεωρήθηκε αρχικά ότι ξεκίνησε από την ίδια περιοχή από όπου είχε ξεπηδήσει η φωτιά του 2018. «Πάνω από τη Μονή Παντοκράτορος», έλεγαν οι πρώτες πληροφορίες του κρατικού μηχανισμού – μόνον που η φωτιά ήταν μερικά χιλιόμετρα μακριά, ψηλά στο βουνό, πάνω από το Ντράφι.

Έπαιξε ρόλο στην έκβαση της πυρκαγιάς αυτό το μπέρδεμα; Αυτό θα το πουν οι ειδικοί – αλλά είναι βέβαιο ότι σε καμία φωτιά δεν πρέπει να χάνεται ούτε ένα λεπτό. Όπως και δεν πρέπει να αποπροσανατολίζονται οι άνθρωποι – αν κάποια στιγμή οι πολίτες πιστέψουν ότι ο μηχανισμός «δεν ξέρει τι του γίνεται» , τότε ο κίνδυνος από τις πυρκαγιές θα γίνει ακόμα μεγαλύτερος.