Μιχάλης Στούκας

Δυστυχώς η κατάσταση μετά τον κορονοϊό όχι μόνο θυμίζει εκείνη πριν από το 2020, αλλά είναι και πολύ χειρότερη…

Όπως είχε αναφέρει τον Ιούνιο του 2022 ο απερχόμενος Περιφερειάρχης Αττικής Γιώργος Πατούλης, στο λεκανοπέδιο κυκλοφορούν 2.500.000 αυτοκίνητα, εντυπωσιακά μεγάλος αριθμός, ιδιαίτερα αν σκεφτούμε το ανεπαρκές οδικό δίκτυο της Αττικής. Κυκλοφορούν επίσης 500.000 δίκυκλα άνω των 50 κυβικών εκατοστών. Και όπως είχε αναφέρει τότε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εισαγωγέων Αντιπροσώπων Αυτοκινήτων (ΣΕΑΑ) κύριος Βασιλάκης, κάθε χρόνο στην Ελλάδα πωλούνται 120.000 καινούργια αυτοκίνητα και 80.000 νέα μεταχειρισμένα οχήματα, ενώ αποσύρονται μόλις 50.000. 150.000 λοιπόν περισσότερα αυτοκίνητα κυκλοφορούν κάθε χρόνο στους ελληνικούς δρόμους. Το σχετικό ποσοστό αύξησης είναι το μεγαλύτερο ανάμεσα σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης…

Επανερχόμαστε στην Αττική, όπου η κατάσταση έχει γίνει πραγματικά αφόρητη. Παρά τα μεγάλα οδικά έργα που έγιναν στις αρχές της νέας χιλιετίας (Αττική Οδός, κάλυψη της κοίτης του Κηφισού σε μεγάλο μέρος της κ.ά.) και την επέκταση του μετρό, τα πράγματα όχι μόνο δεν βελτιώνονται, αλλά γίνονται χειρότερα. Οι πάντες διαμαρτύρονται για τις πολύ υψηλές τιμές της βενζίνες, την ίδια ώρα που καθημερινά διανύουν μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα με τα αυτοκίνητά τους. Πλέον οι ελπίδες όλων εναποτίθενται στις νέες επεκτάσεις του μετρό και σε κάποια σημαντικά οδικά έργα, τα οποία βέβαια δεν γίνονται από τη μία μέρα στην άλλη (όπως οι επεκτάσεις της Αττικής Οδού, η σήραγγα του Υμηττού κ.ά.). Υπάρχουν βέβαια και κάποια σημαντικά έργα, όπως η υπογειοποίηση της Λεωφόρου Ποσειδώνος, σε εξέλιξη, αυτά όμως θα βελτιώσουν την κατάσταση σε τοπικό επίπεδο.

Ο μεγαλύτερος εφιάλτης των οδηγών του λεκανοπεδίου είναι βέβαια ο Κηφισός. Η διαδρομή από τα Βόρεια προάστια ως το Νέο Φάληρο και αντιστρόφως, είναι μαρτυρική.

Η κάλυψη της κοίτης του Κηφισού, πριν από 20 περίπου χρόνια αποδείχτηκε ότι προσωρινά μόνο βελτίωσε την κατάσταση. Από κει και πέρα, αν ήταν ορθή κίνηση, αν έγινε με τήρηση περιβαλλοντικών όρων, αν μπορούσε να γίνει κάτι καλύτερο κ.λπ., είναι πολύ αργά για να συζητηθεί…

Και βέβαια, το ανεπαρκές οδικό δίκτυο και ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός αυτοκινήτων που κυκλοφορούν στο λεκανοπέδιο, και αναλογικά (2.500.000 αυτοκίνητα, ενώ ο πληθυσμός της Περιφέρειας Αττικής είναι περίπου 3.800.000), δεν αποτελεί το μοναδικό πρόβλημα.

Σύμφωνα πάλι με τον κύριο Βασιλάκη, το 1/3 των οχημάτων που κυκλοφορούν, περισσότερα δηλαδή από 800.000 δεν συντηρούνται…Έτσι, κάποια από αυτά ακινητοποιούνται από κάποια ξαφνική βλάβη, επιτείνοντας το χάος των δρόμων… Και από κει και πέρα, οι οδηγοί των οχημάτων, σε μεγάλο βαθμό, δεν διακρίνονται για τις ικανότητές τους στην οδήγηση, ενώ παράλληλα αρκετές και αρκετοί δεν δίνουν τη δέουσα προσοχή ενώ οδηγούν.

Η συνομιλία στα κινητά τηλέφωνα (που έχουν οδηγήσει σε ακινησία πολλά μυαλά), η υπερβολική ταχύτητα, η μη τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας και η παραβίαση προτεραιότητας προκαλούν πολύ συχνά τροχαία ατυχήματα.

Και δυστυχώς, ορισμένες και ορισμένοι παραβιάζουν και άλλες θεμελιώδεις διατάξεις του Κ.Ο.Κ.: τα STOP έχουν για κάποιους διακοσμητική χρήση, οι ερυθροί σηματοδότες παραβιάζονται κατά κόρον, οι μονόδρομοι μετατρέπονται αυθαίρετα σε δρόμους διπλής κατευθύνσεως, η μη χρήση των ζωνών ασφαλείας, η κατανάλωση αλκοόλ πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια κ.ά. είναι πολύ συνηθισμένα φαινόμενα…

Από την πλευρά τους οι οδηγοί των δικύκλων στη συντριπτική τους πλειοψηφία καταστρατηγούν κάθε έννοια κυκλοφοριακής νομιμότητας. Η μη χρήση κράνους, η παραβίαση προτεραιότητας, οι σφήνες, η κυκλοφορία τους στα πεζοδρόμια και ένα σωρό ακόμα, δεν είναι απλά παραβάσεις του Κ.Ο.Κ., αλλά συνήθως αιτίες πρόκλησης λιγότερο ή περισσότερο σοβαρών τροχαίων ατυχημάτων με θύματα ως επί το πλείστον νέα παιδιά. Όσο για τα ποδήλατα και τα ηλεκτρικά πατίνια, οι οδηγοί τους κινούνται σαν να βρίσκονται μόνοι τους στους δρόμους.

Δυστυχώς η έλλειψη μαθήματος κυκλοφοριακής αγωγής στα σχολεία, η λανθασμένη συμπεριφορά κάποιων γονιών που καλλιεργούν στα παιδιά τους την εντύπωση ότι ο δρόμος είναι δικός τους και η οδήγηση είναι επίδειξη μαγκιάς, η επιμονή κάποιων ανθρώπων μεγάλης ηλικίας ή με σοβαρά προβλήματα υγείας να οδηγούν, μόνο άσχημα αποτελέσματα έχουν.

Και φυσικά, υπάρχουν και οι λεγόμενοι κάγκουρες, που με «πειραγμένα» συνήθως αυτοκίνητα και ακούγοντας στη διαπασών Light, Snik, Trannos και άλλους, κάνουν «το κομμάτι τους», αποτελώντας δημόσιους κινδύνους.

Κι εδώ γεννάται ένα μείζον ερώτημα. Η Τροχαία υπάρχει; Και αν ναι, πού βρίσκονται οι γυναίκες και οι άνδρες της; Όταν δεν ασχολούνται με τη συνοδεία αυτοκινητοπομπών επισήμων, αρκούνται στη ρύθμιση της κυκλοφορίας σε δευτερεύουσας σημασίας οδικές αρτηρίες και στο «κόψιμο» κλήσεων σε οδηγούς δικύκλων που δεν φορούν κράνος ή σε οδηγούς και συνοδηγούς αυτοκινήτων που δεν φορούν ζώνες ασφαλείας.

Σποραδικά βέβαια, γίνονται και κάποιοι ευρύτεροι έλεγχοι, τα αποτελέσματα των οποίων ανακοινώνονται πομπωδώς. Και φυσικά, είναι αδύνατο να βρίσκεται ένας ή μία τροχονόμος παντού, αλλά και από την άλλη δεν μπορεί οι τροχονόμοι στους δρόμους να είναι πιο σπάνιοι από… βατραχοπέδιλα στην έρημο…

Έχουμε γίνει μάρτυρες επίδοσης κλήσεων σε αυτοκίνητα, παράνομα μεν παρκαρισμένα που δεν εμποδίζουν όμως κανέναν, την ίδια ώρα που λίγο παραπέρα υπάρχουν διπλοπαρκαρισμένα οχήματα που εμποδίζουν την κυκλοφορία και επαγγελματικά αυτοκίνητα που (διπλο)παρκάρουν και σε κεντρικούς δρόμους σε ώρες αιχμής για να (ξε)φορτώσουν διάφορα προϊόντα.

Ο πλέον «ξεκάθαρος» λεωφορειόδρομος της Αθήνας, αυτός της οδού Λένορμαν (αν και το σωστό είναι Λενορμάν), με κατεύθυνση προς Περιστέρι παραβιάζεται συνεχώς από δίκυκλα, Ι.Χ. και βανάκια. Αραιά και πού η Τροχαία στήνει κάποιο μπλόκο και κόβει μερικές κλήσεις, αλλά οι «έξυπνοι» κυκλοφορούν σχεδόν πάντα κανονικά στον λεωφορειόδρομο αντίθετης κατεύθυνσης. Προφανώς όλοι εμείς που ακολουθούμε τη νόμιμη διαδρομή, μέσω της οδού Πέτρας, είμαστε τα κορόιδα της ιστορίας.

Και αν στον συγκεκριμένο λεωφορειόδρομο είναι αδύνατο να υπάρχει 24ωρη παρουσία τροχονόμων, δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν σε δύο-τρία σημεία κάμερες που θα κατέγραφαν τους παραβάτες οδηγούς, οι οποίοι στη συνέχεια θα λάμβαναν τις κλήσεις με τα τσουχτερά πρόστιμα σπίτι τους; Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στην είσοδο για μερικά δευτερόλεπτα σε έναν από τους άλλους λεωφορειόδρομους της Αθήνας και στη χρήση του λεωφορειόδρομου αντίθετης κατεύθυνσης της Λένορμαν για εκατοντάδες μέτρα…

Τελικά, υπάρχει έλλειψη βούλησης, έλλειψη προσωπικού, ανεπαρκής εκπαίδευση ή έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού στην Τροχαία; Μήπως η κατάσταση στους δρόμους είναι μη αναστρέψιμη και ό,τι και να κάνει η Τροχαία δεν μπορεί να βελτιωθεί;

Με βάση και τα στοιχεία που αναφέραμε στην αρχή, στο άμεσο μέλλον δεν φαίνεται κάποια βελτίωση της κατάστασης στους δρόμους από θέμα πλήθους οχημάτων και υποδομών. Πέρα από τα καθαρά συγκοινωνιακά προβλήματα δημιουργούνται και άλλα. Χαμένες ανθρωποώρες, εκνευρισμός που οδηγεί όχι απλά σε φραστικά επεισόδια, αλλά και σε συμπλοκές κι ένα σωρό ακόμα. Όλα αυτά τα προβλήματα δεν προέκυψαν βέβαια ξαφνικά.

Η Αθήνα και οι γύρω περιοχές οικοδομήθηκαν χωρίς κανέναν απολύτως σχεδιασμό. Πολυώροφα κτίρια χτίστηκαν χωρίς πρόβλεψη ούτε για μια θέση πάρκινγκ. Ενίοτε και τα πεζοδρόμια μεγάλων καταστημάτων αποτελούν το… επίσημο πάρκινγκ τους. Ρυμοτομικά σχέδια, μάλλον ήταν ανύπαρκτα. Ακόμα και οι κορυφαίοι συγκοινωνιολόγοι του κόσμου να προσπαθήσουν να βελτιώσουν την κατάσταση στην πρωτεύουσα, θα αποτύχουν.

Η χρήση, κατά το δυνατόν, Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, που θα είναι όμως αξιόπιστα, ίσως δώσει κάποιες ανάσες στο κυκλοφοριακό χάος της Αθήνας. Θα πρέπει όμως να γίνει και επανασχεδιασμός δρομολογίων σε πολλές γραμμές των Μ.Μ.Μ. Και οι τροχονόμοι θα πρέπει να κάνουν περισσότερο αισθητή την παρουσία τους, δίνοντας βάση στα σοβαρά κυκλοφοριακά προβλήματα του λεκανοπεδίου και όχι σε τυπική παρουσία σε «αδιάφορα» κυκλοφοριακά σημεία και το κόψιμο κλήσεων για καθαρά εισπρακτικούς λόγους…

Ευτυχώς ή δυστυχώς, το αυτοκίνητο έχει γίνει το alter ego των Νεοελληνίδων και των Νεοελλήνων. Η άκριτη χρήση των Ι.Χ. έχει όμως εκτός από θετικά και πολλά αρνητικά. Το κυκλοφοριακό κομφούζιο στην Αττική είναι ένα από αυτά και μάλλον η βελτίωση της κατάστασης, θα αργήσει πολύ ή δεν θα έρθει ποτέ…