Γ. Χ. Παπαγεωργίου

Οι χρηματιστηριακοί δείκτες έδειξαν ότι «απορρόφησαν» μετά το πρώτο σοκ τους κραδασμούς, με βάση, κυρίως, σενάρια στρατιωτικής επικράτησης των ΗΠΑ και του Ισραήλ, με εξάντληση του Ιράν και εξαναγκασμό του σε κάποιου είδους ανακωχή και ενδεχομένως σε συμφωνία για τα πυρηνικά.

Ομως η εικόνα αυτή ίσως να είναι πρόσκαιρη και παραπλανητική διότι στην πραγματικότητα ουδείς μπορεί να προεξοφλήσει το παραμικρό, καθώς η υπόθεση έχει εξαρχής πολλά και μεγάλα κενά.

Κατ’ αρχάς δεν είναι ξεκάθαρο ποιος ήταν ο στόχος της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης.

Η αιτιολογία του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν είναι αδύναμη, από τη στιγμή που διεξάγονταν διαπραγματεύσεις ακριβώς για το θέμα αυτό, οι οποίες διεκόπησαν απότομα από την επίθεση. 

Ο στόχος της υποτιθέμενης αλλαγής καθεστώτος, αν περί αυτού πρόκειται, φαίνεται δύσκολο να επιτευχθεί, ενώ η «συνταγή» αυτή που επιχειρήθηκε να εφαρμοστεί από τις ΗΠΑ στο παρελθόν και σε άλλες περιπτώσεις αποδείχθηκε από ατελέσφορη έως καταστροφική.

Φαίνεται ότι η Ουάσινγκτον τους τελευταίους μήνες ξεδιπλώνει ένα συνολικότερο σχέδιο αποδυνάμωσης χωρών και περιοχών, οι οποίες αποτελούν κρίσιμους συμμάχους και προμηθευτές πρώτων υλών της Κίνας. 

Παρά τις αναλύσεις και τις προβλέψεις που είχαν έρθει στο προσκήνιο ότι επί Τραμπ οι ΗΠΑ θα «αποσυρθούν» στο «δικό τους» ημισφαίριο και στην αμερικανική ήπειρο, αποφεύγοντας τη σύγκρουση με την ανερχόμενη Κίνα, αντίθετα, οι επιθετικές κινήσεις των Αμερικανών εστιάζουν σε περιοχές με στρατηγική σημασία για το Πεκίνο.

H αμερικανική επίθεση στο Ιράν αλλά και η επέμβαση στη Βενεζουέλα που προηγήθηκε, αποτελούν, ανάμεσα σε άλλα, και οικονομικό πλήγμα στην Κίνα, καθώς οι δύο αυτές χώρες ήταν από τους βασικούς τροφοδότες του Πεκίνου σε πρώτες ύλες. Και οι δύο αποτελούσαν επίσης κομβικούς παράγοντες στα σχέδια των χωρών BRICs για δημιουργία συστήματος διακανονισμών του εμπορίου πετρελαίου σε άλλα νομίσματα, εκτός του δολαρίου, κάτι που θα ήταν στρατηγικό πλήγμα για τις ΗΠΑ και ο ίδιος ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει ως οικονομικό casus belli.

Από την άλλη πλευρά, η αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στο Ιράν έγινε ερήμην του διεθνούς δικαίου, με επίθεση και σε στόχους αμάχων, όπως τα δύο σχολεία που επλήγησαν από την πρώτη μέρα, με αποτέλεσμα να «ανάψει φωτιά» σε ολόκληρη την περιοχή, δημιουργώντας τετελεσμένα και παρασύροντας αναγκαστικά στη δίνη και άλλες χώρες οι οποίες ούτε απειλήθηκαν από το Ιράν ούτε ρωτήθηκαν για την επίθεση. 

Το ότι είναι απεχθές το αυταρχικό καθεστώς του Ιράν και έχει βάψει τα χέρια του με το αίμα χιλιάδων Ιρανών, μεταξύ αυτών και πολλών νέων ανθρώπων που διαδήλωναν ειρηνικά, δεν αιτιολογεί την παράκαμψη των κανόνων του διεθνούς δικαίου χωρίς διαβούλευση με τη διεθνή κοινότητα και τους συμμάχους.

Ειδικά για την Ελλάδα, που είναι μια μικρή χώρα, η επιστροφή του πλανήτη στη «διπλωματία των κανονιοφόρων» είναι αρνητική εξέλιξη, καθώς ο μόνος τρόπος να υπερασπιστεί τα δικαιώματά της είναι οι κανόνες του διεθνούς δικαίου και οι πολυμερείς θεσμοί που βασίζονται σε αυτό.

Το στρατηγικό πλεονέκτημα της χώρας μας βασίζεται ακριβώς στο γεγονός ότι βρίσκεται μεν σε ένα δύσκολο γεωγραφικό σημείο, αλλά αποτελεί μια οιονεί γέφυρα ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, με παρουσία και σχέσεις χιλιετιών με τους λαούς και τις άλλες χώρες στην ευρύτερη περιοχή.

Αλλά και η οικονομική εξάρτηση της χώρας μας από τον τουρισμό επιβάλλει να σταθμίζονται προσεκτικά οι κίνδυνοι για την ασφάλεια και την εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό.

Ο ρόλος της Ελλάδας θα πρέπει να είναι κατά το δυνατόν εκείνος του αξιόπιστου διαμεσολαβητή και διαπραγματευτή με όλες τις πλευρές, με σκοπό την ειρήνη και τη συνεργασία των χωρών της ευρύτερης περιοχής. Από αυτή τη θέση θα πρέπει να εκπορεύεται η διπλωματική και γεωπολιτική στρατηγική της Ελλάδας.

Η επιλογή της λεγόμενης «σωστής πλευράς της Iστορίας» κατά περίπτωση έχει το πρόβλημα ότι τα συμφέροντα μεταβάλλονται και αναλόγως αλλάζει και η συμπεριφορά κάθε πλευράς.

Ο σημερινός σύμμαχος μπορεί να βρεθεί απέναντι αύριο, εφόσον οι δικοί του στόχοι έχουν επιτευχθεί και οι συσχετισμοί έχουν αλλάξει. 

Είναι επομένως κρίσιμο να είναι ξεκάθαρη η εθνική στρατηγική και να είναι σαφείς οι όροι και οι εγγυήσεις με τους οποίους κάθε φορά αποφασίζεται η στάση της χώρας μας σε μια σύγκρουση, αλλά και οι κίνδυνοι που εμπεριέχονται.