Τερματίστηκε η διπλωματική κρίση ΗΠΑ και Παναμά: Η διώρυγα παραμένει υπό παναμαϊκή διοίκηση

Η κρίση στις σχέσεις Παναμά–Ηνωμένων Πολιτειών ανήκει πλέον στο παρελθόν, σύμφωνα με τον πρόεδρο της χώρας Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, ο οποίος στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του προς την Εθνοσυνέλευση υποστήριξε ότι η Διώρυγα του Παναμά παραμένει και θα παραμείνει υπό παναμαϊκή κυριαρχία. Οι δηλώσεις του έρχονται έπειτα από μια περίοδο έντονης διπλωματικής έντασης, που πυροδοτήθηκε στις αρχές του 2025, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ανοιχτά με επαναφορά του αμερικανικού ελέγχου στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια αρτηρία, επικαλούμενος αυξανόμενη κινεζική επιρροή.

Ο Μουλίνο τόνισε ότι, μέσα από «σταθερή στάση και χρόνο», οι δύο πλευρές κατάφεραν να αποκαταστήσουν ένα πλαίσιο αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας. Όπως ανέφερε, η σχέση Παναμά–ΗΠΑ βασίζεται πλέον σε κοινή δουλειά, εμπιστοσύνη και φιλία, με έμφαση στη συνεργασία για την καταπολέμηση του διεθνούς εγκλήματος.

Η ένταση είχε κλιμακωθεί αμέσως μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, στις 20 Ιανουαρίου του περασμένου έτους. Ο Αμερικανός πρόεδρος άσκησε ισχυρές πιέσεις στην παναμαϊκή κυβέρνηση να ανακαλέσει τη σύμβαση της Panama Ports Company, θυγατρικής του ομίλου Hutchison Ports με έδρα το Χονγκ Κονγκ. Η εταιρεία διαχειρίζεται δύο κρίσιμα λιμάνια, στις εισόδους της Διώρυγας τόσο στον Ατλαντικό όσο και στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Παράλληλα, η Ουάσινγκτον είχε απαιτήσει τα αμερικανικά πλοία να διέρχονται από τη Διώρυγα χωρίς καταβολή τελών, ένα αίτημα που θεωρήθηκε από τον Παναμά ευθεία αμφισβήτηση της κυριαρχίας του επί της Διώρυγας.

Οι κινεζικές ενστάσεις

 Παρά τη διπλωματική εκτόνωση με τις ΗΠΑ, το μέλλον της διαχείρισης των λιμανιών παραμένει ανοιχτό. Τον Μάρτιο του περασμένου έτους, η CK Hutchison κατέληξε σε κατ’ αρχήν συμφωνία για την πώληση του 80% των παγκόσμιων λιμενικών της δραστηριοτήτων –συμπεριλαμβανομένων των δύο λιμανιών στον Παναμά– σε κοινοπραξία με επικεφαλής τη BlackRock και την Terminal Investment Limited (TiL), βραχίονα της Mediterranean Shipping Company (MSC).

Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις έχουν βαλτώσει, καθώς το Πεκίνο φέρεται να αντιτίθεται στη συμφωνία εάν η κινεζική Cosco Shipping δεν αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στο νέο σχήμα. Την ίδια στιγμή, η ίδια η σύμβαση παραχώρησης της Hutchison στον Παναμά αμφισβητείται δικαστικά ως αντισυνταγματική, με το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας να αναμένεται να εκδώσει απόφαση εντός του μήνα.

Στις 31 Δεκεμβρίου 2025, η Αρχή της Διώρυγας του Παναμά (ACP) συμπλήρωσε 26 χρόνια από τη μεταβίβαση του ελέγχου από τις Ηνωμένες Πολιτείες στο παναμαϊκό κράτος, το 1999. Η Διώρυγα εξακολουθεί να αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της εθνικής οικονομίας και κρίσιμο κόμβο για το παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η ACP έχει μεταφέρει περίπου 31,2 δισεκατομμύρια δολάρια στο εθνικό ταμείο κατά τη διάρκεια αυτών των 26 ετών, ενισχύοντας δημόσιες επενδύσεις και κρατικά έσοδα. Παράλληλα, τον Νοέμβριο του 2025 παρουσίασε ένα φιλόδοξο μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχέδιο που στοχεύει στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της Διώρυγας, με έργα σε λιμενικές υποδομές, ενεργειακή εφοδιαστική και διαχείριση υδάτινων πόρων.

Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών ανταγωνισμών, ο Παναμάς επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις, υπερασπιζόμενος τον έλεγχο ενός από τα σημαντικότερα στρατηγικά περάσματα του πλανήτη.