Οικογένεια Τσαντίλη, μια ιστορία 107 ετών: Τα εκατομμύρια, οι κληρονόμοι και η κατάρρευση ενός θρύλου της μόδας
Κλείνει στις 31 Δεκεμβρίου το τελευταίο από τα καταστήματα της μεγάλης αλυσίδας υφασμάτων, στην Ερμού - Ξεκίνησε το 1919 και έφτασε τα 22 καταστήματα τη δεκαετία του 2000 - Πώς από το success story φτάσανε στη δικαστική διαμάχη, τη ρήξη στις σχέσεις και τους πλειστηριασμούς
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Είναι κάποιες περιπτώσεις επιχειρήσεων που έχουν καταφέρει να ταυτιστούν στο συλλογικό υποσυνείδητο ως οι πλέον χαρακτηριστικές για συγκεκριμένα προϊόντα ή πεδία της αγοράς. Μια τέτοια περίπτωση ήταν και η εταιρεία Τσαντίλης, που μαζί με ελάχιστες ακόμη, αντιπροσώπευε το ποιοτικό ύφασμα, το ξεχωριστό ρούχο και αργότερα τις επώνυμες συλλογές που έλαμπαν στις βιτρίνες της ντύνοντας τα όνειρα χιλιάδων γυναικών.
Η Τσαντίλης με την πάροδο των χρόνων άλλαζε, ανεβαίνοντας επίπεδο και εκπροσωπώντας τα ήθη και τις αξίες κάθε εποχής. Η αγορά όμως είναι αδυσώπητη και δεν συγχωρεί λάθη. Πόσω μάλλον όταν τα μέλη της οικογένειας πέτυχαν να χτίσουν με αριστοτεχνικό τρόπο ένα μυθικό όνομα στην εγχώρια μόδα, αλλά στη συνέχεια οι πράξεις και οι παραλείψεις τους συνέβαλαν στο γκρέμισμά του. Ηταν βέβαια και η οικονομική κρίση που ξεθεμελίωσε αρκετά τέτοια μυθικά ονόματα και οδήγησε σε αδιέξοδο κάποια από τα πιο συναρπαστικά success stories.
Στο δικό τους είναι εκατοντάδες οι χρυσές σελίδες, αλλά πολλές και οι συννεφιασμένες, με προσωπικές στρατηγικές και λανθασμένες επιλογές. Και αν δεχθούμε ότι «ζωή είναι το άθροισμα των επιλογών μας», κατά τον Καμί, φέρουν κι εκείνοι σημαντικό μερίδιο ευθύνης για την κατάληξη. Σίγουρα, η ιστορία της επιχείρησης Τσαντίλη θα μπορούσε να αποτελέσει σενάριο κινηματογραφικής ταινίας, με πλούσια πλοκή, ανατροπές, σασπένς, κι ένα πικρό φινάλε. Αυτό που γράφτηκε πριν από λίγες ημέρες στο αποχαιρετιστήριο μήνυμα με τίτλο «Ενα κεφάλαιο ολοκληρώνεται», όπου η νεότερη γενιά της οικογένειας προσπαθεί να χωρέσει μια ιστορία άνω του ενός αιώνα σε 70 λέξεις: «Μετά από 107 χρόνια ιστορίας στον χώρο του υφάσματος, ολοκληρώνεται ένας σημαντικός κύκλος για το κατάστημά μας. Μια ιστορία που γράφτηκε μέσα από γενιές, με αγάπη για το ποιοτικό ύφασμα και τη δική σας εμπιστοσύνη να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της διαδρομής μας. Με βαθιά εκτίμηση για όσα μοιραστήκαμε σας προσκαλούμε να μας επισκεφθείτε έως τις 31 Δεκεμβρίου για τις τελευταίες αγορές σας και να αποχαιρετήσουμε μαζί αυτήν τη μοναδική διαδρομή».
Αυτό είναι το επίσημο «αντίο» της οικογένειας που κατά την πολύχρονη παρουσία της στο επιχειρηματικό στερέωμα άφησε ανεξίτηλο στίγμα, με μακρά περίοδο δόξας, μετά σταδιακής πτώσης, παράλληλα με εσωτερικές διαμάχες.
Αφετηρία το 1919
Μια παρακαταθήκη με ρίζες στο μακρινό 1919, όταν ο 1455760, με καταγωγή από το χωριό Ισαρης Αρκαδίας, μαζί με τον θείο του, Κωνσταντίνο, άνοιξαν το πρώτο κατάστημα υφασμάτων στο κέντρο της Αθήνας. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1925, ο Ιωάννης Τσαντίλης ανεξαρτητοποιείται και εγκαινιάζει το δικό του μαγαζί στη γωνία Αιόλου 20 και Μητροπόλεως, που έγινε αμέσως γνωστό στην κοινωνία της μικρής πρωτεύουσας λόγω της ποιότητας των εμπορευμάτων με λαϊκά υφάσματα, όπως νήματα, αλατζάδες, φλοκάτες, ποπλίνες και διάφορα άλλα δημοφιλή και χρηστικά προϊόντα. Τα παιδιά του, Παναγιώτης (Τάκης) και Μαίρη, μεγάλωσαν περισσότερο μέσα στο μαγαζί παρά στο σπίτι τους στην Πλάκα (το κέντρο του κέντρου της Αθήνας τότε), αρχικά στη Μνησικλέους και Διογένους και μετά στη Νικοδήμου 30. Ετσι, μετά τον πόλεμο, το 1949 αναλαμβάνουν τα ηνία από τον πατέρα τους. Εκείνος θα παραμείνει στη ζωή του καταστήματος αλλά όχι για πολύ, καθώς έφυγε από τη ζωή το 1954.
Δημήτρης Τσαντίλης και οι γιοι τους Μάξιμος και Μορίς
Ο Τάκης Τσαντίλης ασχολήθηκε με τα διοικητικά και η Μαίρη έφερε με τις ιδέες της φρέσκο αέρα, συνδέοντας με τα υφάσματά της τη λαϊκή παράδοση με τις νεωτερικές τάσεις της εποχής. Προχώρησαν όμως και πολύ πιο μπροστά, αφού εισήγαγαν για πρώτη φορά υφάσματα γνωστών οίκων του εξωτερικού. Σε σύντομο χρονικό διάστημα το όνομα Τσαντίλης έγινε αυτό που θα λέγαμε σήμερα talk of the town, με τους εμπορικούς ορίζοντες να διευρύνονται. Το κατάστημα εξελίσσεται σε πόλο έλξης για τις κυρίες της υψηλής αθηναϊκής κοινωνίας, αλλά και σε καλλιτεχνικό στέκι, καθώς οι άνθρωποι της τέχνης και του θεάτρου συρρέουν για να ντύσουν τις παραστάσεις τους, τα σκηνικά και τα κοστούμια, με τα πολύχρωμα ποιοτικά υφάσματα του Τσαντίλη. Ανάμεσά τους οι Φωκάς, Τσαρούχης, Μόραλης, Βασιλείου, Χατζηκυριάκος-Γκίκας κ.ά. Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι τρεις γιοι του Τάκη Τσαντίλη και της Φανής Κανελλοπούλου -μιας δυναμικής γυναίκας με καίριο ρόλο στην ανάπτυξη της επιχείρησης-, Γιάννης, Δημήτρης και Αλέξης, μεγαλώνουν κι αυτοί ανάμεσα στα τόπια και στα άλλα υλικά που φάνταζαν παραμυθένια στα μάτια τους.
Κλείσιμο
Παναγιώτης και Φανή Τσαντίλη
Στο έτοιμο ένδυμα
Με το πέρασμα των χρόνων και καθώς ενηλικιώνονται μαθαίνουν τα μυστικά της αγοράς δίπλα στον πατέρα τους, ο οποίος πιστώνεται τη γιγάντωση της φίρμας. Τη δεκαετία του ’70 τα υφάσματα ένδυσης που έρχονταν από Γαλλία, Ιταλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες μέχρι και από την Ινδία, μεταφέρθηκαν σε ένα νέο κατάστημα επί των οδών Μητροπόλεως και Καπνικαρέας, την ευθύνη του οποίου ανέλαβε ο Γιάννης Τσαντίλης.
Παράλληλα, την ίδια περίοδο η εταιρεία εισέρχεται δυναμικά στον χώρο του έτοιμου ενδύματος, απολαμβάνοντας τεράστια αποδοχή και με τον Τάκη Τσαντίλη να ποντάρει στο ανοδικό ρεύμα, αναπτύσσεται σε αλυσίδα. Είναι χαρακτηριστικό της δυναμικής του brand ότι μεταξύ 1980 και 2000, έξι νέα καταστήματα και σημεία πώλησης άνοιξαν τις πόρτες τους σε ολόκληρη την Ελλάδα, στην Αθήνα στις οδούς Σταδίου και Ερμού, την Κηφισιά, τη Γλυφάδα, τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα.Το 1993, όταν ο πατριάρχης της οικογένειας και της επιχείρησης φεύγει από τη ζωή, το τιμόνι της αναλαμβάνουν οι τρεις γιοι του, που ύστερα από μια άτυχη επένδυση σε ιδιωτική αεροπορική εταιρεία ανοίγουν τον δικό τους βηματισμό.
Τη δεκαετία του 2000 ο όμιλος Τσαντίλη γνωρίζει θεαματική ανάπτυξη, εκφράζοντας το κλίμα ευμάρειας που επικρατούσε, έστω κι αν αυτή στηριζόταν σε πήλινα πόδια, όπως αποδείχθηκε αργότερα. Οι προτάσεις του καθιερώνονται ως στυλιστικό σύμβολο της μοντέρνας θηλυκότητας, με περισσότερους από 100 γνωστούς οίκους να φιλοξενούνται στις βιτρίνες του. Ετσι, μέσω συνεργασιών με βαριά διεθνή ονόματα της γυναικείας μόδας εδραιώνει την κυριαρχία του, γεγονός που εκτοξεύει τους τζίρους και τα κέρδη, με την αλυσίδα να φτάνει τα 22 καταστήματα.
Κρίση και εμφύλιος
Ολα αυτά βέβαια μέχρι η οικονομική κρίση να σκοτεινιάσει τον ουρανό. Εκτοτε ξεκίνησε η περικοπή του δικτύου, αρχικά με το κλείσιμο των καταστημάτων στη Σταδίου, μέσω του οποίου είχε γίνει άνοιγμα και στο ανδρικό κοινό, στη Βουκουρεστίου, στο Golden Hall και στο Χαλάνδρι. Διατηρήθηκε, ωστόσο, μια σημαντική παρουσία, με flagship store το κατάστημα της Κανάρη στο Κολωνάκι. Η πορεία, όμως, ήταν περαιτέρω καθοδική, κάτι που σε συνδυασμό με τον ενδοοικογενειακό εμφύλιο για το μοίρασμα της περιουσίας οδήγησε το οικοδόμημα σε τροχιά κατάρρευσης.
Με τις σφοδρές αντιπαραθέσεις γύρω από τα ποσοστά, τις μεταβιβάσεις και τις πληρωμές, οι Τσαντίληδες έγιναν ξανά talk of the town, αλλά αυτή τη φορά με αρνητικό τρόπο. Στο επίκεντρο βρέθηκε η αποχώρηση του Δημήτρη Τσαντίλη από την επιχείρηση και η περιπετειώδης μεταβίβαση του ποσοστού του στους αδελφούς του Αλέξη και Γιάννη, μια υπόθεση που κατέληξε σε πολύχρονη δικαστική διαμάχη, προκαλώντας ανεπανόρθωτη ρήξη στις σχέσεις τους. Η αρχική συμφωνία προέβλεπε ότι ο Δ. Τσαντίλης θα μεταβίβαζε το ποσοστό του έναντι 6 εκατ. ευρώ, ποσό που θα αποκληρωνόταν σε δόσεις. Το ενδοοικογειακό deal ωστόσο, έγινε το 2007, όταν πλέον τα σύννεφα της κρίσης ζύγωναν επικίνδυνα, ανατρέποντας τα δεδομένα. Στο πλαίσιο της συμφωνίας είχε ενταχθεί και η απόφαση να πωληθεί η εμβληματική βίλα του Τάκη Τσαντίλη στη Φιλοθέη, εκτιμώμενης αξίας το 2007 στα 12 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, και αυτή κατέληξε στις τράπεζες για να περάσει αργότερα έναντι 6 εκατ. ευρώ στα χέρια γνωστού επιχειρηματία που δραστηριοποιείται στο real estate.
Ο εμφύλιος είχε αρκετά επεισόδια, με αποτέλεσμα το όνομα και οι δραστηριότητες της πανίσχυρης κάποτε φίρμας να σκορπίσουν σε… μικρά κομμάτια. Ετσι δημιουργήθηκαν δύο παρακλάδια, το ένα του Δημήτρη Τσαντίλη, με τη σύζυγό του Σοράγια και τα παιδιά τους και το δεύτερο των Αλέξη και Γιάννη Τσαντίλη, με τους δικούς τους διαδόχους, αλλά και της μητέρας τους Φανής. Κοινό, ωστόσο, ήταν το βαρύ πλήγμα της οικονομικής κρίσης που οδήγησε στη σταδιακή πτώση του κραταιού κάποτε ομίλου με τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην αγορά υφασμάτων και ένδυσης.
Σοράγια Τσαντίλη
Οι πλειστηριασμοί
Στις συνέπειες της κατάρρευσης περιλαμβάνονται και οι πλειστηριασμοί με τους οποίους ήρθαν αντιμέτωποι εταιρικά σχήματα και μέλη της οικογένειας. Τον Ιανουάριο του 2024 βγήκε στο σφυρί και άλλαξε χέρια επαγγελματικό ακίνητο στην περιοχή του Θησείου. Πρόκειται για το γωνιακό ισόγειο κατάστημα που βρίσκεται πάνω στην πλατεία Ασωμάτων, καθώς και για κάποιες αποθήκες του. Το κατάστημα αυτό ανήκε στη Nέο Mετροπόλ, ένα από τα εταιρικά οχήματα με τα οποία δραστηριοποιήθηκε η οικογένεια Τσαντίλη στην αγορά.
Στο τελευταίο εκλεγμένο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας, το οποίο συγκροτήθηκε το 2016, συμμετείχαν ο Αλέξης Τσαντίλης, ως πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος, η Φανή Τσαντίλη (μητέρα των Αλέξη, Γιάννη και Δημήτρη) ως αντιπρόεδρος και ο Ιωάννης Τσαντίλης ως μέλος. Ωστόσο, στις 5 Νοεμβρίου 2019, ο Ιωάννης Τσαντίλης απέστειλε με δικαστικό επιμελητή προς τον Αλέξη Τσαντίλη επιστολή, με την οποία δήλωνε την παραίτησή του από μέλος του διοικητικού συμβουλίου. Με απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών στις 24 Φεβρουαρίου 2023, στη Νέο Μετροπόλ Α.Ε. διορίστηκε προσωρινή διοίκηση. Οσο για το ακίνητο, βγήκε με συνολική τιμή πρώτης προσφοράς στις 306.550 ευρώ και κατακυρώθηκε στις 333.292 ευρώ.
Αλέξης Τσαντίλης
Ακόμη, τον Δεκέμβριο του 2024, μετά από διαδοχικές άγονες προσπάθειες, άλλαξε χέρια μέσω πλειστηριασμού (με τίμημα 380.001 ευρώ) ακίνητο της οικογένειας με εξοχικές κατοικίες στην Αυλίδα Χαλκίδας, κοντά στην παραλία Δηλεσίου. Πρόκειται για οικόπεδο 8,5 στρεμμάτων, στο οποίο υπήρχαν κατοικίες και διαμερίσματα, πισίνα, γήπεδα μπάσκετ, τένις κ.ά.
Το φινάλε και οι ζωντανοί κλάδοι
Μετά την κατάρρευση του ομίλου και την ενδοοικογενειακή ρήξη, το όνομα Τσαντίλης έντυσε διάφορα μικρότερα επιχειρηματικά σχήματα. Ο Παναγιώτης και η Φανή Τσαντίλη, παιδιά του Γιάννη Τσαντίλη, επέμειναν στην αρχική δραστηριότητα της εμπορίας υφασμάτων μέσω της Tsantilis Fabrics. Παράλληλα, η Φανή Τσαντίλη δημιούργησε το brand Fani Tsantili Designs, με χειροποίητες τσάντες και αξεσουάρ. Είναι σε αυτό το κατάστημα, στη στοά επί της οδού Ερμού, όπου ζούσαν μέχρι τώρα οι αναμνήσεις περισσότερων από 100 χρόνων. Με το κλείσιμό του να σηματοδοτεί αναμφίβολα το φινάλε αυτής της μεγάλης διαδρομής.
Μύρινα Τσαντίλη
Υπάρχουν, ωστόσο, και άλλοι βραχίονες της οικογένειας που παραμένουν ζωντανοί. Ετσι, ο Δημήτρης Τσαντίλης, μαζί με τη σύζυγό του Σοράγια, χρόνια τώρα έχουν χαράξει τον δικό τους δρόμο αρχικά με μπουτίκ στην Κηφισιά. Εσχάτως, στο επιχειρηματικό εγχείρημα τα ηνία έχουν αναλάβει οι γιοι τους Τάκης-Μάξιμος-Αλέξανδρος και Μορίς-Παναγιώτης που δραστηριοποιούνται στο εμπόριο τσαντών και ρούχων μέσω της Tsantilis-El Bags, με τέσσερα καταστήματα: στην Κηφισιά, στην οδό Ανδριανού στην Πλάκα, στην οδό Περικλέους στο Σύνταγμα και στο Κολωνάκι επί της οδού Αμερικής. Από την άλλη, η μικρότερη από τους απογόνους, η Μυρίνα Τσαντίλη, κόρη του Αλέξη Τσαντίλη, έχει τη δική της παρουσία με μπουτίκ ρούχων και αξεσουάρ στην οδό Σκουφά.
Ευέλικτο στις καθημερινές μετακινήσεις, ευρύχωρο όταν οι ανάγκες μεγαλώνουν και άνετο στις αποδράσεις του Σαββατοκύριακου, το compact SUV της Volkswagen αποδεικνύει ότι η πρακτικότητα μπορεί να έχει χαρακτήρα.
Από τις αυθόρμητες συναντήσεις με φίλους μέχρι τη μουσική, το φαγητό και τις νέες εμπειρίες, τα μπαρ εξελίσσονται μαζί με τον τρόπο που διασκεδάζουμε. Νέα έρευνα της Heineken σε εννέα ευρωπαϊκές αγορές αποκαλύπτει τι αναζητούν σήμερα οι επισκέπτες τους και γιατί, ειδικά στην Ελλάδα, η Gen Z δίνει το δικό της στίγμα για το μέλλον της εξόδου.