Το τεστ των λίγων δευτερολέπτων που μπορεί να αποκαλύψει πώς γερνά το σώμα μας

Συνήθως, όταν μιλάμε για την υγεία μας, σκεφτόμαστε αριθμούς που γνωρίζουμε καλά: πίεση, χοληστερίνη, σάκχαρο, βάρος, οστική πυκνότητα. Υπάρχει όμως ένας άλλος αριθμός, πολύ πιο απλός, που τα τελευταία χρόνια απασχολεί όλο και περισσότερο τους επιστήμονες της γήρανσης: η δύναμη λαβής.

Με άλλα λόγια, πόσο δυνατά μπορούμε να σφίξουμε το χέρι μας.

Η μέτρηση γίνεται με ένα μικρό όργανο, το δυναμόμετρο. Ο εξεταζόμενος το κρατά στο χέρι, πιέζει όσο πιο δυνατά μπορεί για λίγα δευτερόλεπτα και η συσκευή καταγράφει τη δύναμη. Μοιάζει σχεδόν υπερβολικά απλό για να έχει σημασία. Κι όμως, αυτή η σύντομη μέτρηση μπορεί να δώσει μια εντυπωσιακά χρήσιμη εικόνα για τη συνολική κατάσταση του σώματος.
Γιατί η δύναμη λαβής δεν αφορά μόνο τα χέρια. Δεν δείχνει απλώς αν κάποιος μπορεί να ανοίξει εύκολα ένα βάζο ή να κρατήσει μια βαριά σακούλα. Στην πραγματικότητα, θεωρείται ένας λειτουργικός δείκτης της συνολικής μυϊκής δύναμης, της νευρομυϊκής κατάστασης και της φυσικής επάρκειας του οργανισμού.

Η επιστήμη της μακροζωίας μετατοπίζεται σταδιακά από το ερώτημα «πόσα χρόνια ζούμε;» στο ερώτημα «πώς ζούμε αυτά τα χρόνια;». Δηλαδή, μπορούμε να κινούμαστε με ασφάλεια; Να σηκωνόμαστε εύκολα από μια καρέκλα; Να ανεβαίνουμε σκάλες; Να κρατάμε την ισορροπία μας; Να παραμένουμε ανεξάρτητοι;

Σε αυτό το πλαίσιο, η δύναμη λαβής λειτουργεί σαν ένα μικρό παράθυρο στη βιολογική ηλικία του σώματος.

Μεγάλες διεθνείς μελέτες έχουν συνδέσει τη χαμηλή δύναμη λαβής με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας, καρδιαγγειακών συμβάντων, λειτουργικής έκπτωσης και σαρκοπενίας. Η σαρκοπενία, δηλαδή η απώλεια μυϊκής δύναμης και μυϊκής λειτουργίας που συχνά συνοδεύει τη γήρανση, δεν εμφανίζεται από τη μία μέρα στην άλλη. Ξεκινά σταδιακά, πολλές φορές χωρίς θόρυβο.
Στην αρχή μπορεί να είναι κάτι μικρό. Λίγη περισσότερη δυσκολία στο σήκωμα από τον καναπέ. Λίγη λιγότερη σταθερότητα στις σκάλες. Περισσότερη κούραση μετά από μια απλή διαδρομή. Μια αίσθηση ότι το σώμα δεν ανταποκρίνεται όπως παλιά.
Αυτές οι αλλαγές συχνά θεωρούνται «φυσιολογικές» με την ηλικία. Όμως η σύγχρονη προσέγγιση στη μυοσκελετική υγεία δείχνει ότι δεν πρέπει να τις αντιμετωπίζουμε παθητικά. Η απώλεια δύναμης μπορεί να μετρηθεί. Και όταν μετριέται, μπορεί πιο εύκολα να παρακολουθηθεί και να αντιμετωπιστεί.

Η σημασία της δύναμης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν μιλάμε για οστεοπενία και οστεοπόρωση. Γιατί στην πράξη, ο κίνδυνος κατάγματος δεν εξαρτάται μόνο από την οστική πυκνότητα. Εξαρτάται και από το αν κάποιος θα πέσει. Και ο κίνδυνος πτώσης συνδέεται στενά με τη μυϊκή δύναμη, την ισορροπία, τη στάση του σώματος και την ταχύτητα αντίδρασης.

Ένα πιο δυνατό σώμα δεν είναι απλώς πιο «γυμνασμένο». Είναι συχνά πιο σταθερό, πιο λειτουργικό και πιο ικανό να ανταποκριθεί στις μικρές απρόβλεπτες στιγμές της καθημερινότητας: ένα στραβοπάτημα, ένα βρεγμένο πεζοδρόμιο, μια απότομη κίνηση, μια απώλεια ισορροπίας.

Γι’ αυτό και οι σύγχρονες αξιολογήσεις υγείας δεν αρκούνται πλέον μόνο στις κλασικές εξετάσεις. Η οστική πυκνότητα παραμένει πολύ σημαντική. Όμως δίπλα της μπαίνουν όλο και περισσότεροι λειτουργικοί δείκτες: δύναμη λαβής, τεστ καθίσματος-έγερσης, ισορροπία, βάδιση, στάση σώματος.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η δύναμη λαβής φαίνεται να συνδέεται και με κάτι ακόμη πιο ευρύ: τη συνολική ζωτικότητα. Μελέτες έχουν δείξει συσχετίσεις ανάμεσα στη χαμηλή δύναμη λαβής και σε χειρότερες γνωστικές εκβάσεις, όπως γνωστική έκπτωση και άνοια. Αυτό δεν σημαίνει ότι το χέρι «προβλέπει» μόνο του τον εγκέφαλο. Πιθανότερα σημαίνει ότι η μυϊκή δύναμη αντανακλά τη γενικότερη κατάσταση του οργανισμού: το νευρικό σύστημα, τη φλεγμονή, τον μεταβολισμό, τη φυσική δραστηριότητα και τη λειτουργική ανεξαρτησία.

Με απλά λόγια, το σώμα και ο εγκέφαλος δεν γερνούν χωριστά.

Αυτός είναι και ο λόγος που η δύναμη επανέρχεται στο επίκεντρο της συζήτησης για την υγιή γήρανση. Για χρόνια, πολλοί άνθρωποι συνέδεαν την καλή φυσική κατάσταση κυρίως με το βάρος ή την αντοχή. Όμως δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν το ίδιο βάρος και εντελώς διαφορετική λειτουργική ηλικία. Ο ένας μπορεί να έχει ισχυρούς μύες, καλή ισορροπία και σταθερότητα. Ο άλλος μπορεί να έχει χάσει δύναμη, χωρίς αυτό να φαίνεται απαραίτητα στη ζυγαριά.

Η ζυγαριά δεν δείχνει αν μπορείτε να σηκωθείτε εύκολα από το πάτωμα. Δεν δείχνει αν έχετε δύναμη στα πόδια. Δεν δείχνει αν μπορείτε να κρατήσετε την ισορροπία σας. Δεν δείχνει αν το σώμα σας μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Η δύναμη λαβής, αντίθετα, αν και απλή, μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πρώτο καμπανάκι.

Φυσικά, κανένας αριθμός δεν λέει όλη την ιστορία. Η δύναμη λαβής δεν είναι διάγνωση από μόνη της. Δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, ούτε μπορεί να ερμηνευθεί απομονωμένα. Η ηλικία, το φύλο, το ύψος, το βάρος, το ιστορικό, οι τραυματισμοί και η συνολική φυσική κατάσταση παίζουν ρόλο.

Όμως η αξία της βρίσκεται ακριβώς στην απλότητά της. Είναι μια γρήγορη, ανώδυνη και επαναλήψιμη μέτρηση που μπορεί να δείξει αν η μυϊκή λειτουργία βρίσκεται σε καλό επίπεδο ή αν χρειάζεται περισσότερη προσοχή.

Το πιο σημαντικό είναι ότι η δύναμη μπορεί να βελτιωθεί. Η απώλειά της δεν είναι αναπόφευκτη μοίρα. Με την κατάλληλη προσέγγιση, το σώμα μπορεί να δεχθεί ερεθίσματα που το βοηθούν να γίνει πιο δυνατό, πιο σταθερό και πιο λειτουργικό.
Η ενδυνάμωση, η επαρκής πρωτεΐνη, η ισορροπία, η σωστή στάση, η αποφυγή παρατεταμένης ακινησίας και η συστηματική παρακολούθηση της φυσικής κατάστασης είναι βασικά στοιχεία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής. Δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς να εμφανιστεί σοβαρή αδυναμία για να ασχοληθεί με τη δύναμή του.

Στην OsteoStrong, η δύναμη λαβής μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης λειτουργικής αξιολόγησης, μαζί με δείκτες όπως το sit-to-stand test και η ισορροπία. Ο στόχος δεν είναι απλώς να καταγραφεί ένας αριθμός, αλλά να δημιουργηθεί μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς λειτουργεί το σώμα σήμερα και πώς μπορεί να εξελιχθεί με τον χρόνο.

Γιατί τελικά, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να γνωρίζουμε την οστική μας πυκνότητα ή το βάρος μας. Είναι να ξέρουμε αν το σώμα μας παραμένει ικανό, δυνατό και ασφαλές στην καθημερινή ζωή.

Η δύναμη λαβής είναι ένα μικρό τεστ. Αλλά μπορεί να ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση: όχι μόνο για τα χέρια, αλλά για τη μυϊκή υγεία, την ισορροπία, τα οστά, την πρόληψη πτώσεων και τη μακροζωία.

Ίσως, λοιπόν, μία από τις πιο ουσιαστικές ερωτήσεις για την υγεία μας να μην είναι μόνο «πόσο χρονών είμαι;».

Αλλά: «πόσο δυνατά μπορεί ακόμη να ανταποκριθεί το σώμα μου;»

Στα κέντρα της OsteoStrong υπάρχει ο απαραίτητος εξοπλισμός για να μετρήσετε τη δύναμη της λαβής σας και ένας OsteoStrong expert θα αξιολογήσει το αποτέλεσμα.

Καλέστε τώρα το πλησιέστερο κέντρο OsteoStrong® ή συμπληρώστε τη φόρμα ενδιαφέροντος στην ιστοσελίδα μας ΕΔΩ για να προγραμματίσετε την μέτρηση για τη δύναμη λαβής και μία εισαγωγική συνεδρία.

Η OsteoStrong®έχει 4 κέντρα στη χώρα μας:

• Γλυφάδα (Γρ. Λαμπράκη 34, τηλ: 210 9647906)
• Αθήνα (Περιοχή Χίλτον, Χατζηγιάννη Μέξη 5, τηλ: 21 0729 8209)
• Μαρούσι (Γράμμου 73 τηλ: 2106179265)
• Θεσσαλονίκη (Εμπορικό κέντρο Πλατεία, Τσιμισκή 43, τηλ: 231 046 7490)