Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: Η έκθεση Ουίλιαμ Κέντριτζ για τον μύθο του Ορφέα εγκαινιάστηκε από την Λίνα Μενδώνη - Δείτε εικόνες

Tο χθες συναντά το σήμερα, ο μύθος την πραγματικότητα και η αρχαία ελληνική τέχνη τη σύγχρονη, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, στην ατομική έκθεση «Imitate the Sleep of Stones» («Μιμήσου τον ύπνο των λίθων»), του διεθνούς φήμης Νοτιοαφρικανού καλλιτέχνη Ουίλιαμ Κέντριτζ, που εγκαινιάστηκε χθες από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, παρουσία του δημιουργού.

Τα σύγχρονα έργα του καλλιτέχνη συνομιλούν αρχαιότητες από τις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και διηγούνται, με μοναδικό τρόπο τον θρυλικό μύθο του της καθόδου του Ορφέα στον Κάτω Κόσμο για την επαναφορά της Ευρυδίκης.

«Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, η σημαντικότερη παγκόσμια κιβωτός της αρχαίας ελληνικής τέχνης, αποτελεί ιδεώδη τόπο για να επανασυστήσει τη διαδρομή του μύθου του Ορφέα, από τις παλαιότερες έως τις πλέον πρόσφατες αναπαραστάσεις της. Αρχαίες και σύγχρονες δημιουργίες συναντιούνται, συνομιλούν, προσφέροντας ένα πανόραμα τέχνης χιλιετιών. Τεκμηριώνουν τη διαχρονική έλξη του πανάρχαιου μύθου και των συνδηλώσεών του, στο σήμερα» δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

Επισήμανε δε ότι η έκθεση δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός καθώς ο Ουίλιαμ Κέντριτζ, σκηνοθετεί και το άνοιγμα της φετινής καλλιτεχνικής περιόδου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, με τον «Ορφέα» του Μοντεβέρντι, που κάνει πρεμιέρα απόψε ,ενώ ανακοίνωσε πως τον Ιούνιο θα ακολουθήσει μια μεγάλης κλίμακας, ατομική του έκθεση με τίτλο «Το Μεγάλο ΝΑΙ, το Μεγάλο Όχι» στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

«Οι πολιτιστικοί οργανισμοί μας συμπορεύονται, δημιουργώντας συνεχώς νέες συνέργειες. Έτσι, εκφράζουν και τεκμηριώνουν την πολιτική μας προτεραιότητα: Την αδιάκοπη όσμωση και αλληλοτροφοδότηση του μοναδικού πολιτιστικού μας αποθέματος με τη σύγχρονη δημιουργία. Η έκθεση αυτή προσθέτει μία ακόμη σημαντική ψηφίδα στο πολύπλευρο αποτύπωμα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, προσελκύοντας ταυτόχρονα πολλούς και ανήσυχους επισκέπτες» υπογράμμισε η υπουργός Πολιτισμού.

Από την πλευρά του ο Ουίλιαμ Κέντριτζ εξέφρασε τη βαθιά ικανοποίησή του για την παρουσίαση των έργων του στην Αθήνα: «Η έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αποτελεί ένα εκπληκτικό προνόμιο για μένα. Ως καλλιτέχνης εργάζομαι στο Γιοχάνεσμπουργκ και δουλεύω πάνω στον αρχαίο ελληνικό μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, μέσα από την όπερα του Μοντεβέρντι. Το να μπορώ να φέρω αυτόν τον μύθο από το Γιοχάνεσμπουργκ σ’ αυτόν τον χώρο είναι κάτι το εξαιρετικό» σημείωσε και πρόσθεσε: «Παράλληλα, το να έχω τα εκθέματα που δημιούργησα -τα σχέδια, τις προβολές, τις τοιχογραφίες- μαζί με ορισμένα από τα πιο υπέροχα έργα τέχνης του δυτικού κανόνα -τα αγγεία, τα γλυπτά- είναι μια μοναδική ευκαιρία για εμένα. Δεν υπάρχει άλλη πόλη στην οποία θα μπορούσε να συμβεί αυτό, και φυσικά, όπως γνωρίζουμε, οι ελληνικοί μύθοι, η ελληνική φιλοσοφία, οι τραγωδίες, οι κωμωδίες και πόσα άλλα, βρίσκονται βαθιά μέσα στην ψυχή μας, από τότε που τα μάθαμε, ως παιδιά. Συνεπώς, το να μπορώ να έχω αυτόν τον διάλογο μαζί τους, στην καρδιά της σύγχρονης Αθήνας, είναι ένα προνόμιο που εκτιμώ βαθύτατα.»

Ό ίδιος επισήμανε, επίσης πως όλο αυτό κατέστη εφικτό χάρη στη γενναιοδωρία της Υπουργού Πολιτισμού να φανταστεί ότι θα ήταν δυνατόν να συνυπάρξει το σύγχρονο έργο με τις αρχαιότητες του συγκεκριμένου μουσείου. «Θα υπήρχαν πολλοί υπουργοί Πολιτισμού που θα έλεγαν “Όχι σύγχρονο έργο στην καρδιά της κλασικής Αθήνας”. Επομένως, είμαι βαθιά ευγνώμων στην υπουργό, καθώς μέσω της στάσης της, παρείχε την υποστήριξη γι' αυτό το εγχείρημα».

Στον πυρήνα της εικαστικής διαδρομής, ο Kentridge αναπτύσσει μια σειρά οπτικών, υλικών και εννοιολογικών ενοτήτων που κινούνται ανάμεσα στον λίθο και το χαρτί, την ανασκαφή και το σχέδιο, την ακινησία και την κίνηση, καθώς και την επιβίωση και την εξαφάνιση. Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζουν ατσάλινες μορφές βαμμένες στο χρώμα της σκουριάς από το έργο Frieze (13 rusted figures) του 2026, οι οποίες συνθέτουν υβριδικές σιλουέτες όπου ανθρώπινες μορφές συναντούν δέντρα, ενδύματα και εργαλεία, όπως μεγάφωνα και γυλιούς, συνεχίζοντας την εικονογράφηση της πομπής και τις συνδηλώσεις της με τη μετακίνηση, τον εκτοπισμό και τη συλλογική ιστορία. Παράλληλα, εμφανίζονται χάρτινες σιλουέτες δέντρων που παραπέμπουν στην ερμηνεία του μύθου από τον Ράινερ Μαρία Ρίλκε, συνδέοντας τη μεταμόρφωση της Ευρυδίκης με τον λίθο, το χώμα και την ανασκαφή. Κορωνίδα της έκθεσης είναι το διόραμα, το οποίο αξιοποιεί την οπτική τεχνική του θεάτρου του 19ου αιώνα, γνωστή ως «φάντασμα του Pepper», εισάγοντας ανακλώμενες κινούμενες εικόνες, σε ένα υλικό μοντέλο. Οι προβαλλόμενες μορφές εμφανίζονται στον κατασκευασμένο χώρο ως εφήμερες παρουσίες, ενώνοντας το σχέδιο, την επιτέλεση, τον κινηματογράφο και τη θεατρική ψευδαίσθηση σε ενιαίο έργο.

Το διόραμα συγκροτεί ένα πέρασμα ανάμεσα στην ορατότητα και την εξαφάνιση, απηχώντας το ταξίδι του Ορφέα. Τα σύγχρονα έργα συνομιλούν απευθείας με εξαιρετικές αρχαιότητες από τις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και επιλεγμένα δάνεια, οι οποίες αρθρώνουν τις συνδέσεις με τη μουσική, τον έρωτα και το πέρασμα από τη ζωή στον θάνατο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ένας κορινθιακός ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας (περ. 400–375 π.Χ.) με παράσταση του Ορφέα να παίζει τη λύρα, ελεφαντοστέινη λύρα και σωζόμενα θραύσματά της από τον θολωτό τάφο του Μενιδίου (14ος-13ος αι. π.Χ.), καθώς και μια λευκή κύλικα του Ζωγράφου του Πιστόξενου (περ. 470 π.Χ.) με την επίθεση Θρακιώτισσας στον Ορφέα, η οποία αποτελεί δάνειο από το Μουσείο της Ακρόπολης.