Πάνος Λουκάκος

Συνιστά πολύ περισσότερο την κατάρρευση ενός πολιτικού μοντέλου, ενός συστήματος που αποκλήθηκε «ανελεύθερη Δημοκρατία» και ενός καθεστώτος που είχε θέσει ως προτεραιότητά του την υπονόμευση αρχικά και την αποδόμηση κατόπιν της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ηταν ο Ορμπαν ηγετική προσωπικότητα της ευρωσκεπτικιστικής ακροδεξιάς πολιτικής ομάδας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την επωνυμία «Πατριώτες για την Ευρώπη». Μιας πολιτικής ομάδας, πολλά μέλη της οποίας διατηρούσαν φανερούς ή κρυφούς πολιτικούς ή οικονομικούς δεσμούς με τα καθεστώτα Τραμπ και Πούτιν. Κατά τούτο, η σημασία της συντριπτικής ήττας του Βίκτορ Ορμπαν δεν περιορίζεται στα όρια της Βουδαπέστης, αλλά αποτελεί ένα γεγονός ευρύτερης ευρωπαϊκής εμβέλειας, καθώς αποτελεί νίκη της ευρωπαϊκής φιλελεύθερης δημοκρατίας απέναντι στις αυταρχικές, λαϊκιστικές και αναθεωρητικές δυνάμεις που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια σε όλη την Ευρώπη. Και που ήδη αποτελούν καθεστώς στις Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ.

Η αλήθεια είναι ότι ο Ορμπαν προηγήθηκε του Τραμπ στη δημιουργία του αυταρχικού κράτους, αποτελώντας έτσι ένα πρότυπο για τον Αμερικανό πρόεδρο. Πρώτος ο Ορμπαν αποδόμησε τους θεσμούς και υπάρχοντα πολιτικά και θεσμικά αντίβαρα στη χώρα του. Πρώτος ο Ορμπαν έθεσε υπό τον απόλυτο έλεγχό του τη Δικαιοσύνη. Πρώτος ο Ορμπαν έθεσε στη διάθεσή του το σύνολο των μέσων ενημέρωσης με απειλές και εκβιασμούς σε δημοσιογράφους και εκδότες. Πρώτος ο Ορμπαν τέθηκε επικεφαλής ενός εκτεταμένου δικτύου διαπλοκής και διαφθοράς, με ανεξέλεγκτη πρόσβαση στο δημόσιο χρήμα και τις δημόσιες συμβάσεις, στο οποίο πρωταγωνιστικό ρόλο είχε ένας κύκλος επιχειρηματιών, προσωπικών και κομματικών φίλων του, ακόμη και στενών συγγενών του. Εκ των πρώτων κινήθηκε ο Ορμπαν στα ζητήματα του μεταναστευτικού προβλήματος και της επιβολής των κλειστών συνόρων, πρωτοστατώντας στην απαξίωση κάθε έννοιας ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εκ των πρώτων επίσης νόθευσε ο Ορμπαν τους εκλογικούς νόμους, μετακινώντας κατά το συμφέρον του τα όρια των εκλογικών περιφερειών.

Υπήρξε έτσι ένας εκ των πρώτων που δίδαξε πώς καταλύονται εκ των έσω οι δημοκρατίες, όχι πλέον με στρατιωτικά πραξικοπήματα αλλά με εκλογές και κατόπιν πώς αποκτάται ο πλήρης έλεγχος του κράτους, μέσω των διαύλων της Δικαιοσύνης, της ενημέρωσης, της οικονομίας, της αλλοίωσης των εκλογικών κανόνων και της διαπλοκής. Ισως δε ο πρώτος στην Ευρώπη που λειτουργούσε πολύ περισσότερο ως «Νονός», κατά το γνωστό κινηματογραφικό πρότυπο, και πολύ λιγότερο ως πρωθυπουργός σύγχρονης ευρωπαϊκής χώρας.

Ετσι δεν είναι περίεργο το γεγονός ότι σε αυτή την Ουγγαρία του Ορμπαν συνέκλινε η Αμερική του Τραμπ και η Ρωσία του Πούτιν. Ο Τραμπ έστειλε τον αντιπρόεδρό του Τζέι Ντι Βανς στη Βουδαπέστη, στις 7 Απριλίου, να στηρίξει τον Ορμπαν στις τελευταίες προεκλογικές του συγκεντρώσεις. Και ο Πούτιν τον βοήθησε ποικιλοτρόπως με τα φανερά και κρυφά, νόμιμα και παράνομα μέσα επηρεασμού που διαθέτει στην Ευρώπη. Συνέπεσαν δηλαδή δύο μεγάλες αναθεωρητικές, αυταρχικές δυνάμεις στη μικρή Ουγγαρία, επιχειρώντας να επηρεάσουν το μέλλον της.

Είχαν σαφώς τους λόγους να το πράξουν. Για τον Ρώσο πρόεδρο ο Ορμπαν ήταν κυριολεκτικά το μάτι και το αυτί του μέσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι αποκαλυφθείσες αλληλοενημερωτικές συνομιλίες Ούγγρων και Ρώσων επισήμων για εσωτερικά ζητήματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι φανερές για την υπάρχουσα σχέση. Αλλά πέραν της ενημέρωσης, ο Ορμπαν παρείχε πολύτιμες υπηρεσίες στη Μόσχα με τα διαδοχικά εμπόδια εναντίον των κυρώσεων προς τη Ρωσία και τα επίσης διαδοχικά βέτο για την οικονομική και στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας, αγνοώντας τις εναντίον του καταγγελίες για τη πρακτόρευση ρωσικών συμφερόντων στην Ευρώπη.

Για τον Αμερικανό πρόεδρο ο Ορμπαν ήταν ο κυριότερος υποστηρικτής και διακινητής της αλλοπρόσαλλης πολιτικής του και της ιδεολογίας του MAGA στην Ευρώπη. Και για τους δύο ήταν ο βασικός τους σύμμαχος στην προσπάθειά τους να περιθωριοποιήσουν, αν όχι και να αποδομήσουν την Ευρωπαϊκή Ενωση και τη φιλελεύθερη δημοκρατία, που αποτελεί τον ιδεολογικό συστατικό της πυρήνα. Τώρα Τραμπ και Πούτιν χάνουν τον πολυτιμότερο κοινό σύμμαχό τους στην Ευρώπη. Ετσι η ήττα Ορμπαν στην Ουγγαρία αποτελεί όχι μόνο νίκη της ευρωπαϊκής φιλελεύθερης δημοκρατίας, αλλά και ήττα του τραμπισμού και του πουτινισμού στην Ευρώπη.

Ο κύκλος των ανελεύθερων δημοκρατιών στην Ευρώπη δεν κλείνει με το τέλος του Ορμπαν, καθώς έχει αφήσει πίσω του κλώνους και σε άλλες χώρες. Και μπορεί να διεκδικήσουν τώρα τον ρόλο του ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, και ο ομόλογός του στην Τσεχία, Αντρέι Μπάμπις, οι οποίοι επίσης μετέχουν στο 27μελές Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Ωστόσο, η ήττα του Ορμπαν, παρά την εντυπωσιακή αμερικανική και ρωσική υποστήριξη, αποτελεί μείζονα ανασχετικό παράγοντα για να τον μιμηθούν άλλοι ομόφρονές του πολιτικοί ηγέτες της Ευρώπης. Ηδη μετά την εκστρατεία του Τραμπ στη Μέση Ανατολή και τις απειλές εναντίον της Γροιλανδίας, η ευρωπαϊκή ακροδεξιά με πρώτους τη Λεπέν στη Γαλλία, τον Φάραντζ στη Βρετανία, τη Μελόνι στην Ιταλία, παίρνουν δημόσια αποστάσεις από τον Τραμπ και τον τραμπισμό. Βλέπουν και αυτοί ότι η ισχυρή υποστήριξή του στους φίλους του της Ουγγαρίας, της Σλοβενίας, ακόμη και της Ολλανδίας, τους οδήγησε σε εκλογικές ήττες. Αρα μπορεί να μην τους συμφέρει. Αποτελεί τούτο ένα νέο πολύ σημαντικό δεδομένο για τον χώρο της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς.