Νίκος Φελέκης

Τι είναι πιο πιθανό; Να βγει αυτοδύναμη η Ν.Δ. ή να έρθει πρώτο κόμμα (έστω και με μία ψήφο διαφορά, όπως υποστηρίζει η Χαριλάου Τρικούπη) το ΠΑΣΟΚ; Το ερώτημα έθεσε ο πρωθυπουργός στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης προχθές στη Βουλή και δεν απέχει, σύμφωνα με την κοινή λογική και τις δημοσκοπήσεις, από την αλήθεια. Με τα σημερινά δεδομένα και εκτός δραματικού απροόπτου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα κόψει πρώτος το νήμα της εκλογικής αναμέτρησης και η μεγάλη μάχη θα γίνει ανάμεσα στον Αλέξη Τσίπρα και τον Νίκο Ανδρουλάκη για τη δεύτερη θέση, καθώς η Μαρία Καρυστιανού δείχνει να ξεφουσκώνει δημοσκοπικά.

Η εικόνα του επικεφαλής της Χαριλάου Τρικούπη εμφανίζεται βελτιωμένη μετά το «αναίμακτο» συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, αλλά και την καλή κοινοβουλευτική του εμφάνιση στη συζήτηση για το κράτος δικαίου. Σύμφωνα με στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς που θα ήθελαν να συμπορευτούν με τον Τσίπρα στον νέο πολιτικό φορέα που ετοιμάζεται, «η πόλωση ανάμεσα σε Μητσοτάκη και Ανδρουλάκη, εκτός των άλλων, δείχνει ότι ήταν λάθος του Αλέξη να παραιτηθεί από βουλευτής».

Μάλιστα κάποιος ποδοσφαιρόφιλος -και «φόλα» Παναθηναϊκός- μας λέει χαρακτηριστικά: «Αφησε το γήπεδο ελεύθερο για να παίξει μπάλα ο Ανδρουλάκης και ο ίδιος βρίσκεται στην εξέδρα και παρακολουθεί, σχολιάζοντας με τον Σιακαντάρη, τον Μπίστη και τον Μαραντζίδη την εξέλιξη του ματς». Και η αλήθεια είναι ότι η ενίσχυση του δίπολου Μητσοτάκης - Ανδρουλάκης και Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ δεν ευνοεί τον Τσίπρα και την προσπάθειά του να αναδείξει την Αριστερά σε τρίτο κυβερνητικό παίκτη.

Δεν είναι έτοιμος

Κάποιοι από τους συνομιλητές του Αλέξη συνιστούν υπομονή σε όσους θεωρούν πως ο Τσίπρας καθυστερεί. Πάντως, η απάντηση που έδωσε κάποιος... ανυπόμονος είναι ενδεικτική του κλίματος της βιασύνης για το νέο κόμμα: «Η υπομονή είναι για όσους έχουν χρόνο. Εγώ δεν έχω αυτή την πολυτέλεια. Και όχι μόνο εγώ, αλλά και όλοι όσοι θέλουν, για λόγους πρωτίστως οικονομικούς και κοινωνικούς, να υπάρξει πολιτική αλλαγή».

Συνεργάτες και συνομιλητές του πρώην πρωθυπουργού υποστηρίζουν πως «ο Αλέξης κατανοεί τις αιτιάσεις και τις πιέσεις για το νέο κόμμα», όμως, όπως λένε, «θα ήταν ρίσκο να βιαστεί αφού ακόμη δεν είναι έτοιμος». «Ενώ είναι πολύ πιθανό», όπως διατείνονται, «να υπάρξουν και άλλες αποκαλύψεις για τις υποκλοπές, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και για τα Τέμπη και τη διαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης». Βέβαια, η απάντηση είναι πως «όταν ρισκάρεις ίσως χάσεις, όταν όμως δεν παίρνεις το ρίσκο, πάντα χάνεις».

Πρώην βουλευτής και υπουργός των κυβερνήσεων Τσίπρα ασκεί κριτική στον Αλέξη και για την επιμονή στην παρουσίαση της «Ιθάκης» του και ιδιαίτερα την προσπάθεια να δώσει εξηγήσεις για παρελθούσες θέσεις και συμπεριφορές του. «Οταν χάνεσαι στο παρελθόν, δεν βλέπεις το παρόν», μας λέει, και συμπληρώνει: «Ο Αλέξης ανέκαθεν είχε ένα προσόν, μπορούσε να ερμηνεύει την κοινωνική πραγματικότητα και ανάλογα να δρα. Τώρα δίνει την εντύπωση πως χάνεται στον μικρόκοσμο των νέων συνομιλητών του».

Η αλήθεια πάντως είναι ότι ο Τσίπρας αισθάνεται δυσανεξία για πολλούς από τους πρώην συντρόφους του και θα ήθελε ο νέος πολιτικός φορέας του οποίου θα ηγείται να εκπροσωπήσει το «νέο». Και σε ιδέες και σε πρόσωπα. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η «λίστα Τσίπρα» θα είναι έτοιμη όποτε κι αν γίνουν οι εκλογές. Ακόμη και στην απίθανη περίπτωση που στηθούν κάλπες πριν από το καλοκαίρι, ο Τσίπρας θα διεκδικήσει με τους 420 υποψηφίους της εκλογικής του λίστας να ξεπεράσει το ΠΑΣΟΚ και να είναι αυτός -και όχι ο Ανδρουλάκης- ο βασικός αντίπαλος του Μητσοτάκη στις δεύτερες εκλογές εφόσον δεν σχηματιστεί, όπερ και το πιθανότερο, κυβέρνηση.

Πρώτα εκλογές, μετά κόμμα

Να σημειώσουμε ότι το «κόμμα Τσίπρα» με συνέδριο, οργανώσεις, Κεντρική Επιτροπή, Εκτελεστικό Γραφείο, τοπικές και νομαρχιακές επιτροπές θα φτιαχτεί μετά τις εκλογές. Μέχρι τις εκλογές, όποτε κι αν γίνουν, θα υπάρχουν πρόσωπα, θέσεις, πρόγραμμα και χαλαρή οργανωτική δομή, αλλά θα είναι το πρόσωπο του Τσίπρα αυτό που θα κυριαρχεί. Ηδη από αυτή την εβδομάδα αρχίζουν να συγκροτούνται σε κάθε εκλογική περιφέρεια «ομάδες κοινωνικής διασύνδεσης», όπως θα αποκαλούνται, με 20-30 στελέχη η καθεμία, οι οποίες θα αναλάβουν τη διεξαγωγή του προεκλογικού αγώνα και θα αποτελέσουν το πρόπλασμα του νέου φορέα.

Η οδηγία είναι σε αυτά τα γκρουπ να αποτυπώνεται, ει δυνατόν, σε τοπικό επίπεδο το πάντρεμα των τριών ρευμάτων: της Πολιτικής Οικολογίας, της Σοσιαλδημοκρατίας και της Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Το θεωρητικό μανιφέστο που συνέγραψε η υπό τον Σιακαντάρη επιστημονική ομάδα αριθμεί 6.000 λέξεις και σε καμία περίπτωση, όπως επισημάναμε σε προηγούμενο άρθρο μας, δεν είναι η διακήρυξη του κόμματος, η οποία θα είναι ένα βραχύλογο και περιεκτικό κείμενο δύο σελίδων, στα πρότυπα της Διακήρυξης της 3ης Σεπτέμβρη του ΠΑΣΟΚ.

Οι λογικοί των δύο κομμάτων

Ο Τσίπρας δεν θέλει να ταυτιστεί με τον παλαιό ΣΥΡΙΖΑ, αλλά μέχρι τώρα (και αυτό είναι το πρόβλημα σύμφωνα με την άποψη όσων επιθυμούν την ολική ρήξη με το παρελθόν) οι περισσότεροι που δηλώνουν συνοδοιπόροι του προέρχονται από τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Νέα Αριστερά. Και για να ακριβολογούμε, δανειζόμαστε τον χαρακτηρισμό συνεργάτη του Τσίπρα: «Είναι οι λογικοί των δύο κομμάτων». Ο Πέτρος Κόκκαλης εκπροσωπεί την Οικολογία, ο Αλέξης Χαρίτσης, η Εφη Αχτσιόγλου, ο Νάσος Ηλιόπουλος και οι 14 από τους 25 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ που θα βρίσκονται στη «λίστα Τσίπρα» εκπροσωπούν την Αριστερά. Εκεί που υπάρχει, όπως λένε, «τρύπα» είναι στον χώρο του ΠΑΣΟΚ και της Σοσιαλδημοκρατίας. Πρόθυμα πρόσωπα βρίσκονται, όπως ο Σαουλίδης και ο Μπουλμπασάκος, αλλά δεν είναι πρώτης γραμμής. Βέβαια, ο Τσίπρας θέλει να περιλάβει στα ψηφοδέλτιά του πρόσωπα που έχουν κοινωνική καταξίωση, είναι αναγνωρίσιμα ευρύτερα και διακρίνονται στον επαγγελματικό και κοινωνικό τους χώρο.

Για παράδειγμα, ο Αλέξης θα ήθελε να βρίσκονται στη λίστα του άτομα όπως ο δικαστής Χρήστος Ράμμος, που από τη θέση του προέδρου της ΑΔΑΕ συνέβαλε στην αποκάλυψη του σκανδάλου των υποκλοπών, ο δικηγόρος Ζαχαρίας Κεσσές, που έχει διακριθεί στη διερεύνηση του ίδιου σκανδάλου, ο ευφραδής και μαχητικός αγροτοσυνδικαλιστής Θωμάς Μόσχος, ο πρόεδρος των παραγωγικών συνεταιρισμών της χώρας Βλάσσης Τσόγκας. Επίσης, αρκετοί άλλοι, κάποιοι εκ των οποίων βρίσκονται στο ινστιτούτο του, όπως η Ευγενία Φωτονιάτα, ο Δημήτρης Λιάκος, η Δώρα Κοτσακά, ο Γιάννης Καμπουράκης, η Νατάσα Λουίζου, ο Χάρης Τζήμητρας, αλλά και κάποιοι που επελέγησαν να παρουσιάσουν ανά την επικράτεια την «Ιθάκη». Η οποία θα σταματήσει το... ταξίδι της αφού πρώτα κάνει στάση στο Ηράκλειο, στην Καλαμάτα, στη Λέσβο και ίσως, για λόγους συμβολισμού, στο νησί της Ιθάκης, αφού από εκεί ο Τσίπρας ανακοίνωσε την έξοδο της χώρας από τα μνημόνια. Και όπως θα διακηρύξει, «η Ιθάκη είναι μόνο η αρχή» για το νέο του ταξίδι.

Η μάχη με το ΠΑΣΟΚ

Οπως μας εξηγεί συνομιλητής του Τσίπρα, ο οποίος, σύμφωνα με πληροφορίες από την Αμαλίας, θα βρίσκεται σε διακεκριμένη και διακριτή θέση δίπλα στον Αλέξη, η μάχη θα δοθεί με το ΠΑΣΟΚ για τη δεύτερη θέση. Δεν θα δοθεί στα οργανωτικά, αλλά στα προγραμματικά, ενώ σπουδαίο ρόλο θα παίξουν τα πρόσωπα που θα βρεθούν στη μαρκίζα. Αυτός είναι και ο λόγος που ορισμένοι συμβουλεύουν τον Τσίπρα στην πορεία προς τις εκλογές να δώσει στη δημοσιότητα έναν κατάλογο με 50 στελέχη-προσωπικότητες που συγκρινόμενα με τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ κάνουν καλύτερο γκελ στην κοινωνία. Είτε επειδή είναι νέα και άφθαρτα, είτε επειδή παντρεύουν την πολιτική εμπειρία με την επιστημονική γνώση και την τεχνοκρατική επάρκεια, αλλά και γιατί, εκτός από τις προοδευτικές ιδέες, εμφορούνται από αισθήματα αλληλεγγύης και κοινωνικής προσφοράς.

Κομμάτι δύσκολο όμως να βρεθούν τόσοι πολλοί και καλοί πιονιέροι του κόμματος Τσίπρα που στον πόλεμο της μαρκίζας θα επικρατήσουν των μπαρουτοκαπνισμένων Πασόκων, οι οποίοι βλέποντας τα προβλήματα της κυβέρνησης και την πολυδιάσπαση της Αριστεράς ξαναθυμούνται τις «παλιές καλές μέρες», συσπειρώνονται και κατά την έκφραση θυμόσοφου της Χαριλάου Τρικούπη: «Βγαίνουν όπως τα σαλιγκάρια μετά τη βροχή».

Οι δημοσκοπήσεις

Πάντως, το κρίσιμο, όπως παραδέχονται και από την Αμαλίας και από τη Χαριλάου Τρικούπη, είναι το τι θα δείξουν οι δημοσκοπήσεις τον Σεπτέμβριο ή νωρίτερα, εφόσον ο Τσίπρας ανακοινώσει στο επόμενο δίμηνο, όπως του εισηγούνται πλέον αρκετοί, τον νέο φορέα, ο οποίος θα δημιουργηθεί σε δύο φάσεις. Αν τον Σεπτέμβριο οι δημοσκοπήσεις δείξουν το «κόμμα Τσίπρα» πάνω από το ΠΑΣΟΚ, τότε ο Τσίπρας θα έχει ούριο άνεμο στα πανιά του. Αν όμως το ΠΑΣΟΚ συνεχίσει να έρχεται δεύτερο κόμμα στις δημοσκοπήσεις, τότε οι περισσότεροι από τους επαμφοτερίζοντες κεντροαριστερούς ψηφοφόρους, αλλά και μεσαία κοινωνικά και πολιτικά στελέχη, θα προτιμήσουν τη Χαριλάου Τρικούπη από την Αμαλίας. Οχι μόνο επειδή ο δεύτερος θα έχει μεγαλύτερη τύχη στο κυβερνητικό παιχνίδι, αλλά και επειδή ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα μπορεί να ισχυριστεί -και βασίμως- ότι θα είναι ο επόμενος πρωθυπουργός, αφού είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος ότι ο Μητσοτάκης, εάν καταφέρει να σχηματίσει ξανά κυβέρνηση, θα διεκδικήσει και τέταρτη θητεία.

Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετοί πλέον πιέζουν τον Τσίπρα να ανακοινώσει γρήγορα το κόμμα ή έστω τη «λίστα» του. Οσο καθυστερεί, ωφελημένος θα είναι -του λένε και ο ίδιος το κατανοεί- ο Ανδρουλάκης, αφού το ΠΑΣΟΚ θα κερδίζει συνεχώς πόντους στις δημοσκοπήσεις και εφόσον καπαρώσει τη δεύτερη θέση, θα είναι δύσκολο ο πρώην πρωθυπουργός να ανατρέψει την κατάσταση. Η μάχη για τη δεύτερη θέση θα είναι εκ των πραγμάτων σκληρή και θα την κερδίσει όχι αυτός που επενδύσει στην ηθική, αλλά στη διαφορετική πρόταση διακυβέρνησης, με άλλες από τις σημερινές προτεραιότητες για τη χώρα και -κυρίως- τους πολίτες της.

Οπως επισημαίνει ο καθηγητής του Παντείου Κωστής Καρπόζηλος σε άρθρο του στην «Καθημερινή»: «Η εντιμότητα είναι αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη για να αναδείξει την Αριστερά σε δύναμη διεκδίκησης της εξουσίας. Το κοινωνικό ερώτημα δεν αφορά την ηθική ακεραιότητα, αλλά την αξιοπιστία της πολιτικής πρότασης». Και συμπληρώνει: «Το πρόβλημα του Αλέξη Τσίπρα δεν ήταν ο συμβιβασμός του καλοκαιριού του 2015. Αυτό τουλάχιστον υποδεικνύουν τα εκλογικά αποτελέσματα του 2015 και του 2019. Η κρίση εντοπίζεται στην επόμενη μέρα. Οταν ο ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης και εξαιτίας των επιλογών του -τη μονοσήμαντη στρατηγική της καταγγελίας και της λογικής του ώριμου φρούτου- υπέστη συντριπτική ήττα στις εκλογές του 2023».

Οι υποκλοπές, ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ο Μακάριος Λαζαρίδης προσφέρονται για αντιπολίτευση και ηθική αποδόμηση της κυβέρνησης, δεν είναι όμως η στρατηγική που θα οδηγήσει σε πολιτική αλλαγή. Τον δρόμο δείχνουν ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ και ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζοχράν Μαμντάνι. Και οι δύο κέρδισαν τις εκλογές με συγκεκριμένες προτάσεις. Ο πρώτος με το «δικαίωμα να ζεις με αξιοπρέπεια από το εισόδημά σου». Και ο δεύτερος επειδή αντιμετώπισε τη στέγη, τις μεταφορές, τα θέματα προσβασιμότητας κ.ά. όχι ως πεδία ιδεολογικής αντιπαράθεσης, ούτε απλώς ως διαχειριστικά ζητήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά ως αυτονόητα θεμέλια μιας Πολιτείας που οφείλει να λειτουργεί και να αναμετριέται με τα ουσιώδη. Και φυσικά, με τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου στο real estate προκειμένου να ενισχυθούν αδύναμοι και κοινωνικές δομές.

Συνομιλητές του Τσίπρα υποστηρίζουν ότι στις επόμενες δημόσιες εμφανίσεις του (παρουσίαση βιβλίου για Μπουτάρη, Οικονομικό Φόρουμ Δελφών, Μανιφέστο Σιακαντάρη κ.ά.) θα προσπαθήσει να ρίξει το βάρος στο «νέο» και «διαφορετικό» που επαγγέλλεται, αλλά και στην οικονομική αντιπρόταση στο μοντέλο διακυβέρνησης Μητσοτάκη. Πάντως, αν θέλει να γίνει πιστευτός, θα πρέπει να πει τα πράγματα ως έχουν και όχι στολίζοντάς τα με φιοριτούρες. Στην περίπτωση αυτή ο Αρθουρ Κέσλερ θα του ψιθύριζε στο αυτί: «Αν θες να μιλήσεις για την αλήθεια, άφησε την κομψότητα για τον ράφτη»...