Δημήτρης Παγαδάκης

Σημασία έχει σε τι παραπέμπουν αυτά και πως τα διαχειρίζεται εκείνος που τα χρησιμοποιεί. Το πιο καθοριστικό, πάντως, για τον τελευταίο είναι το πώς νομίζει ότι συνδέεται με το συμβολικό μύθο τους.

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν μοιάζει να νοιάζεται για συσχετίσεις και επανανοηματοδοτήσεις. Δεν είναι μάλλον το ισχυρό του ατού οι επανεξετάσεις, οι επαναπροσδιορισμοί, οι αναπροσανατολισμοί. Του αρκεί, φαίνεται, να αισθάνεται ότι βρίσκεται στη σωστή πλευρά της ιστορίας. Του περισσεύει αυτή ως αφήγημα για το σχεδιασμό της πολιτικού του πεπρωμένου.

Δεν φτάνει, ωστόσο η πεποίθηση ή η ψευδαίσθηση του για να το ορίσει. Η σκιαγράφηση του μονοπατιού του προς την εξουσία χρειάζεται το γεφύρωμα του πολιτικού παρόντος του με το ιστορικό παρελθόν. Όχι το πολύ πρόσφατο και αβάσταχτα οδυνηρό για το ίδιο. Έχει ανάγκη το έντονα φορτισμένο παλιότερο. Με αναγωγές τουλάχιστον συσπειρωτικές για το παραδοσιακό κοινό της Αριστεράς.

Ανιχνεύοντας το έρμα του παρελθόντος, επιστράτευσε τον Άρη Βελουχιώτη, «το σπουδαίο αγωνιστή», όπως τον αποκάλεσε, για να ανασυστήσει το δικό του επιδραστικό προφίλ . Χρησιμοποίησε απόσπασμα από τον ιστορικό του λόγο πριν 82 χρόνια στη Λαμία, μετά την απελευθέρωση της πόλης από τους Γερμανούς.

Ενδεχομένως ζύγισε ότι το φλου rebranding του δεν βαραίνει στο διαμορφωμένο πολιτικό σκηνικό. Και το γύρισε στο replay. Με «στροφή 360 μοιρών». Περιχαράκωσε το, υποτίθεται θεσμικό, άνοιγμα του στη μετριοπαθή κεντροαριστερά και επανήλθε στις εργοστασιακές του ριζοσπαστικές ιδεολογικές ρυθμίσεις.

Το περίεργο είναι ότι ερμήνευσε τη συνάντηση του με το πνεύμα της ρητορικής του καπετάνιου του ΕΛΑΣ ως παράδειγμα του νέου πατριωτισμού. Η ειρωνεία είναι ότι το διανοητικό του αντάμωμα με το Θανάση Κλάρα υπονομεύει κάθε επίκληση του περί επιστροφής στη κανονικότητα, όπως ο ίδιος την εννοεί. Δεν τους ενώνει, άλλωστε, τίποτε σε συμβολικό επίπεδο.

Ο Βελουχιώτης σωματοποιεί σχεδον στη συλλογική μνήμη της Αριστεράς, τη ρήξη, την ανυπακοή, την ανταρτική ένοπλη σύγκρουση, το πένθος της ήττας. Ο Τσίπρας εκπροσωπεί στις αναμνήσεις της τη μετάβαση από τη διαμαρτυρία στην εξουσία, από εκεί στο συμβιβασμό με κατάληξη την εκλογική πανωλεθρία.

Ο πρώτος ενσαρκώνει τη τραγωδία μια μάταιης σύγκρουσης χωρίς επιστροφή. Ο δεύτερος αναπαριστά το δράμα μια αγχωτικής επιστροφής με δανεικό ανατρεπτικό φρόνημα. Προφανώς έχει κάθε δικαίωμα ο Αλέξης Τσίπρας να ταλαντεύεται ανάμεσα στον αλλοτινό επαναστατικό ρομαντισμό και στον τωρινό επιτακτικό ρεαλισμό.

Κι όσο το μέλλον μπορεί να περιμένει, διαθέτει κάθε άνεση να διαλέγει α λα καρτ πρότυπα και εμπνεύσεις με διαχρονική επιρροή και γοητεία. Προκειμένου να τις εντάξει στη νέα πολιτική του ταυτότητα.

Κι αν δεν επαρκεί για την αξιοπιστία της η Εθνική Αντίσταση μπορεί να σηκώνει το λάβαρο της Εθνεγερσίας. Αν δεν φτουράει ο Βελουχιώτης ως πειστικό σύμβολο της έχει τη δυνατότητα να υιοθέτει στη περιγραφή της τις εμβληματικές προσωπικότητες των Ξάνθου, Τσακάλωφ και Σκουφά της Φιλικής Εταιρείας.

Στις ιστορικές αναδρομές, άλλωστε οι προσεγγίσεις και οι προσαρμογές δείχνουν εύκολες ενώ οι αποστάσεις φαντάζουν μηδαμινές. Καθένας μπορεί να περιδιαβαίνει νοερά τη Λαμία του Οκτωβρίου 1944 ή τη τσαρική Οδησσό του 1814 ώστε να βρει εκεί παραδειγματικά στοιχεία που θα παρακινήσουν ενθαρρυντικά το κοινό του.

Η δυσκολία, ωστόσο, του πρώην πρωθυπουργού που μεθοδεύει συστηματικά την επάνοδο του στη κεντρική πολιτική σκηνή δεν βρίσκεται στο κίνητρο που τον ωθεί. Ούτε στα ιδανικά μοντέλα τόλμης και πατριωτισμού που σταχυολογεί από την ελληνική ιστορία. Εντοπίζεται στη πεζή καθημερινότητα.

Η όποια αξιώνει ένα φερέγγυο και εφαρμόσιμο πολιτικό αφήγημα. Όχι μια στάση αλά Γκράουτσο Μαρξ - καμιά σχέση με το Καρλ - που σαρκαστικά έλεγε: Αυτές είναι οι αρχές μου. Και αν δεν σας αρέσουν… εντάξει, έχω κι άλλες.