Με «Δούρειο Ίππο» την task force της CIA και οδηγό το φιάσκο του 1961: Πώς θέλουν οι ΗΠΑ να πάρουν τον έλεγχο στην Κούβα

Σε πλήρη εφαρμογή φαίνεται πως έχει θέσει η Ουάσινγκτον μια συντονισμένη εκστρατεία πίεσης προς την κυβέρνηση της Κούβας, με στόχο να προχωρήσει στις οικονομικές, πολιτικές και ηγετικές αλλαγές που ζητά ο Ντόναλντ Τραμπ. Βασικό «εργαλείο» είναι, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται οι New York Times, η CIA, η οποία έχει συστήσει μυστικά μια ειδική ομάδα, η οποία επιτρέπει στην αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών να διοχετεύσει ταχύτερα περισσότερους οικονομικούς, ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους προς επιχειρήσεις που αφορούν την Κούβα.

Η συγκεκριμένη ομάδα έχει ήδη αρχίσει να ενισχύεται με αξιωματικούς επιχειρήσεων που στρατολογούν και διαχειρίζονται πληροφοριοδότες, αναλυτές, στελέχη που διεξάγουν κυβερνοεπιχειρήσεις, αλλά και αξιωματικούς που ειδικεύονται σε μυστικές επιχειρήσεις επιρροής.

Η σκιά της αποτυχημένης «Εισβολής στον Κόλπο των Χοίρων»

Το 1960 η CIA είχε δημιουργήσει αντίστοιχη ειδική ομάδα για την Κούβα, τα μέλη της οποίας επέβλεψαν την αποτυχημένη - υποστηριζόμενη από την υπηρεσία - εισβολή στο νησί έναν χρόνο αργότερα (τον Απρίλιο του 1961), που έμεινε στην ιστορία ως η εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων.

Οι πηγές που έχουν ενημερωθεί για τη νέα ομάδα υποστηρίζουν ότι η αποστολή της αυτή τη φορά είναι πιο περιορισμένη: να δημιουργήσει ρήγματα στο εσωτερικό της κουβανικής πολιτικής ελίτ, με την ελπίδα ότι θα ασκηθεί πίεση για την αντικατάσταση στελεχών που θεωρούνται σκληροπυρηνικά και αντιαμερικανικά από πιο πραγματιστές ηγέτες, οι οποίοι θα ήταν περισσότερο διατεθειμένοι να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του Τραμπ.

Η CIA αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες.

«Οι προθέσεις αυτές δεν προκαλούν καμία έκπληξη, καθώς η Κούβα αποτελεί εδώ και καιρό στόχο επιχειρήσεων κατασκοπείας, υπονόμευσης και αποσταθεροποίησης της CIA, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας», δήλωσε, από την πλευρά του, στους New York Times ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Κάρλος Φερνάντες ντε Κοσίο. «Και παρ' όλα αυτά, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει το θράσος να χαρακτηρίζει την Κούβα απειλή επειδή ασκεί το δικαίωμά της στη νόμιμη αυτοάμυνα», πρόσθεσε.

Χωρίς ένοπλη κουβανική δύναμη και θανατηφόρες επιχειρήσεις

Σε αντίθεση με τη δεκαετία του 1960, όταν η προηγούμενη ειδική ομάδα είχε αναλάβει την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό Κουβανών που συμμετείχαν στην εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων, η σημερινή ομάδα δεν διαθέτει οργανωμένους Κουβανούς συνεργάτες.

Επίσης, με το υφιστάμενο πλαίσιο δεν έχει εξουσιοδότηση να διευκολύνει θανατηφόρες επιχειρήσεις. Ωστόσο, οι ειδικές ομάδες της CIA είναι εκ φύσεως ευέλικτες και οι αρμοδιότητές τους μπορούν να μεταβληθούν ανά πάσα στιγμή με απόφαση του προέδρου.

Η σύσταση της ομάδας καταδεικνύει τον βαθμό στον οποίο η CIA προετοιμάζεται για μια, ενδεχομένως, μακρόχρονη μυστική εκστρατεία εναντίον μιας χώρας που παραδοσιακά θεωρείται ένας από τους δυσκολότερους στόχους της αμερικανικής υπηρεσίας.

Η Κούβα στην κορυφή των προτεραιοτήτων των ΗΠΑ

Η κίνηση της CIA συμπίπτει με την εντατικοποίηση των προσπαθειών των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών να αποκτήσουν σαφέστερη εικόνα για όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό της Κούβας.

Κάθε αμερικανική κυβέρνηση καθορίζει τις προτεραιότητες συλλογής πληροφοριών μέσα από ένα πλαίσιο γνωστό ως National Intelligence Priorities Framework (NIPF).

Η κυβέρνηση Τραμπ αναθεώρησε πρόσφατα το συγκεκριμένο πλαίσιο, κατατάσσοντας την Κούβα στην κατηγορία «Priority 1», δηλαδή στην υψηλότερη βαθμίδα προτεραιότητας. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται, μεταξύ άλλων, η Κίνα, το Ιράν και η Ρωσία.

Ως αποτέλεσμα, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, μεταξύ των οποίων η Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας (NSA) και η National Geospatial-Intelligence Agency, έχουν αρχίσει να στρέφουν περισσότερα μέσα συλλογής πληροφοριών, ακόμη και δορυφόρους, προς την Κούβα.

Οι νέες πληροφορίες αναμένεται να βοηθήσουν και τον αμερικανικό στρατό να επικαιροποιήσει τις επιλογές του για ενδεχόμενη στρατιωτική δράση κατά της Κούβας, σε περίπτωση που ο Τραμπ επιλέξει αυτή την οδό.

Πριν από την ενίσχυση της συλλογής πληροφοριών, στελέχη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων και των υπηρεσιών πληροφοριών διαμαρτύρονταν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα ήταν ξεπερασμένα. Η νέα εικόνα αναμένεται να τους δώσει καλύτερη κατανόηση των προθέσεων της Αβάνας, των στρατιωτικών δυνατοτήτων της και των αμυντικών της συστημάτων.

Στο μικροσκόπιο η κουβανική ηγεσία και οι χρηματικές ροές

Τα στελέχη της νέας ομάδας της CIA θα εξετάζουν τις πληροφορίες που απέκτησαν πρόσφατα, αναζητώντας στοιχεία για τις δραστηριότητες της κουβανικής ηγεσίας και άλλων μελών της πολιτικής ελίτ.

Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί σε αδιαφανείς χρηματικές ροές και επιχειρηματικές δραστηριότητες τόσο εντός όσο και εκτός Κούβας.

Η CIA θα μπορούσε αργότερα να δώσει στη δημοσιότητα μέρος αυτών των πληροφοριών, επιχειρώντας να επηρεάσει τόσο την κουβανική ηγεσία όσο και την κοινή γνώμη, επαναλαμβάνοντας μια τακτική που έχει χρησιμοποιήσει και απέναντι σε άλλους αντιπάλους των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η Ρωσία.

Από τη συνεργασία επί Ομπάμα στη νέα σύγκρουση

Η CIA έχει διαδραματίσει διαχρονικά πολλαπλούς ρόλους στην Κούβα: από υπηρεσία κατασκοπείας που πραγματοποιεί μυστικές επιχειρήσεις κατά της κουβανικής κυβέρνησης μέχρι περιστασιακό δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Αβάνας.

Το 2015, προς το τέλος της δεύτερης θητείας του Μπαράκ Ομπάμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κούβα αποκατέστησαν επισήμως τις διπλωματικές τους σχέσεις.

Ο τότε διευθυντής της CIA, Τζον Μπρέναν, ταξίδεψε στην Αβάνα και συναντήθηκε με τον Αλεχάντρο Κάστρο, γιο του τότε προέδρου Ραούλ Κάστρο, καθώς και με άλλους Κουβανούς αξιωματούχους, προκειμένου να συζητήσουν τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών των δύο χωρών.

Ο Μπρέναν θεωρούσε τις κουβανικές υπηρεσίες πληροφοριών τις πλέον ικανές στη Λατινική Αμερική και ήλπιζε σε συνεργασία μαζί τους για την αντιμετώπιση καρτέλ ναρκωτικών και τρομοκρατικών δικτύων.

Οι συνομιλίες, ωστόσο, σύντομα βάλτωσαν, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται ότι δεν τήρησαν δεσμεύσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την αμοιβαία εμπιστοσύνη.

Το μήνυμα Ράτκλιφ στην Αβάνα: «Ο χρόνος τελειώνει»

Τον περασμένο Μάιο, καθώς η ένταση είχε αυξηθεί σημαντικά, ο Τραμπ έστειλε στην Αβάνα τον διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, για συνάντηση με τον Ραούλ Γ. Ροντρίγκες Κάστρο, εγγονό του Ραούλ Κάστρο, γνωστό ως «Ραουλίτο» ή «El Cangrejo» («Ο Κάβουρας»).

Το μήνυμα του Ράτκλιφ προς την κουβανική πλευρά ήταν ότι η CIA τη θεωρεί έναν ικανό αντίπαλο, αλλά ενδεχομένως και έναν μελλοντικό εταίρο.

Ταυτόχρονα, όμως, φέρεται να προειδοποίησε τους Κουβανούς ότι ο χρόνος τους εξαντλείται για να προχωρήσουν στις θεμελιώδεις αλλαγές που ζητά ο Τραμπ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι, εάν δεν εκμεταλλευτούν την ευκαιρία, η Κούβα θα μπορούσε να αποτελέσει την «επόμενη Βενεζουέλα».

Το παράδειγμα της Βενεζουέλας

Η ταχύτητα με την οποία ο Τραμπ κατάφερε να ανατρέψει έναν από τους στενότερους συμμάχους της Κούβας, τον ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, και να αποκτήσει τον έλεγχο των πετρελαϊκών πόρων της χώρας είχε οδηγήσει ορισμένους από τους πιο σκληροπυρηνικούς συμβούλους του Αμερικανού προέδρου να πιστεύουν ότι και η σημερινή κουβανική κυβέρνηση θα μπορούσε να έχει καταρρεύσει μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο.

Ωστόσο, παρά το εξουθενωτικό πετρελαϊκό εμπάργκο που έχει επιβάλει η Ουάσινγκτον, η κουβανική κυβέρνηση έχει αποδειχθεί ανθεκτική.

Παράλληλα, ο παρατεταμένος πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν απορρόφησε μεγάλο μέρος των πόρων και της προσοχής της αμερικανικής κυβέρνησης.

Οι σκληροπυρηνικοί σύμβουλοι του Τραμπ για την Κούβα εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η κυβέρνηση θα διαθέσει τελικά τους πόρους και την πολιτική προσοχή που απαιτούνται για να οδηγήσει σε πτώση την κουβανική κυβέρνηση. Παραδέχονται, ωστόσο, πλέον κατ' ιδίαν ότι αυτό πιθανότατα δεν θα συμβεί πριν ολοκληρωθεί ο πόλεμος με το Ιράν.

Η δύσκολη παρουσία της CIA στην Αβάνα

Κατά το μεγαλύτερο μέρος του Ψυχρού Πολέμου, η CIA διατηρούσε σχετικά μικρό σταθμό στην αμερικανική πρεσβεία στην Αβάνα, εν μέρει επειδή γνώριζε πόσο αποτελεσματικά οι κουβανικές υπηρεσίες παρακολουθούσαν τους Αμερικανούς αξιωματικούς.

Η στενή επιτήρηση καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολη, αν όχι αδύνατη, τη στρατολόγηση και τις συναντήσεις με πληροφοριοδότες στο νησί.

Το ενδιαφέρον της Ουάσινγκτον για την Κούβα μειώθηκε κατά τη δεκαετία του 2000, καθώς η CIA έστρεψε τους οικονομικούς, ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους της στους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, καθώς και σε άλλες περιοχές που θεωρούνταν εστίες τρομοκρατίας.

Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, μετά τις αναφορές αρκετών αξιωματικών της CIA στην Αβάνα ότι είχαν πληγεί από μια μυστηριώδη ασθένεια, η οποία αργότερα έγινε γνωστή ως «σύνδρομο της Αβάνας», η υπηρεσία έκλεισε πλήρως τον σταθμό της στο νησί.

Ο σταθμός της CIA στην Αβάνα επαναλειτούργησε το 2024, προς το τέλος της κυβέρνησης Μπάιντεν. Ωστόσο, οι αξιωματικοί εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες, καθώς βρίσκονταν υπό σχεδόν συνεχή παρακολούθηση και οι μετακινήσεις τους ήταν περιορισμένες.