Οι μυστικές διαβουλεύσεις με τους εταίρους πριν την ανακοίνωση για προεδρική εκλογή

Ένα από τα βασικότερα αξιώματα στα χρόνια της κρίσης, ήταν πως οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν μπορούν να κρατήσουν σχεδόν τίποτε κρυφό. Είτε επρόκειτο για «μυστικές» συναντήσεις για το μέλλον της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, είτε για τις «εμπιστευτικές» προτάσεις της Κομισιόν για τα κράτη μέλη που δεν συμμορφώνονται με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, οι διαρροές και η επιλεκτική ενημέρωση στα μέσα ενημέρωσης θεωρείτο κάτι το δεδομένο. 

Η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να επισπεύσει την προεδρική εκλογή ήταν η εξαίρεση αυτού του κανόνα, καθώς η ελληνική πλευρά είχε ενημερώσει τους βασικότερους εταίρους μας για τις προθέσεις της εδώ και αρκετές ημέρες, χωρίς να διαρρεύσει το παραμικρό. Τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όσο και ο πρόεδρος του Eurogroup, αλλά και οι κυβερνήσεις κάποιων ισχυρών κρατών - μελών της Ευρωζώνης ήταν ενήμεροι για την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης με τον κ. Σαμαρά να ενημερώνει τους εταίρους του από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τον κ. Βενιζέλο τους Σοσιαλδημοκράτες, ώστε να μην υπάρξει αιφνιδιασμός πριν ή μετά τις αποφάσεις του Eurogroup. Άλλωστε ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας δεν άφησε καμία αμφιβολία δηλώνοντας μια μόλις ημέρα μετά την ανακοίνωση επίσπευσης της εκλογής προέδρου της Δημοκρατίας στην Ελλάδα, πως «υπάρχουν μυστικά που κάνουμε ότι δεν ξέρουν οι άλλοι και οι άλλοι κάνουν ότι δεν ξέρουμε εμείς». 

Το παρασκήνιο αυτής της διαδικασίας περιελάμβανε μια «κρυφή» συνάντηση του κ. Βενιζέλου με τον Επίτροπο Πιερ Μοσκοβισί στις Βρυξέλλες, ατελείωτες τηλεφωνικές επαφές ανάμεσα στην Κομισιόν, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το ΔΝΤ. Προσωπικές επαφές του Ζαν- Κλοντ Γιουνκέρ με τον Γερούν Ντάισελμπλουμ, καθώς και την απόφαση του Eurogroup για την παράταση της συμμετοχής του ευρωπαϊκού σκέλους της τρόικας στο ελληνικό πρόγραμμα μέχρι την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου του 2015 και τον ενισχυμένο ρόλο του ΔΝΤ. 

Βρυξέλλες - Βασιλεία - Βρυξέλλες 

Την Τρίτη 2 Δεκεμβρίου ο αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος, βρέθηκε στις Βρυξέλλες για τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ο κ. Βενιζέλος συναντήθηκε με τον Επίτροπο Νομισματικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί στον αριθμό 200 της Rue de la Loi στο Quartier européen. Εκεί όπου βρίσκεται η έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μια συνάντηση που δεν ανακοινώθηκε ποτέ. Η συζήτηση αφορούσε κυρίως στην εξεύρεση λύσης για την  άρση του αδιεξόδου με την τρόικα, την παραμονή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα, με ισχυρή παρουσία, ως το Μάρτιο του 2016, καθώς και το ενδεχόμενο παράτασης του ισχύοντος προγράμματος της Ελλάδας.

Είτε λόγω της επιμονής της Κομισιόν για τον ενισχυμένο ρόλο του ΔΝΤ, είτε λόγω της παρατεταμένης πολιτικής αβεβαιότητας, κ. Βενιζέλος αναφέρθηκε στην ανάγκη μετάθεσης όλων των κρίσιμων αποφάσεων «μετά την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας» η οποία θα επισπευσθεί. Δύο ημέρες μετά, την Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου, ο κ. Βενιζέλος από τη Βασιλεία της Ελβετίας όπου βρέθηκε για τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών του ΟΑΣΕ, έκανε σαφέστατους υπαινιγμούς για πρόωρες εκλογές.  

Από την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου υπήρχαν πληροφορίες για έντονη κινητικότητα σχετικά με την επιστροφή της τρόικα στην Αθήνα, ίσως ακόμα και την Κυριακή, μία μόλις ημέρα πριν από το κρίσιμο Eurogroup της 8ης Δεκεμβρίου. Στην πραγματικότητα επρόκειτο για συμφωνία με τα τεχνικά κλιμάκια του ευρωπαϊκού σκέλους της τρόικα, Κομισιόν και ΕΚΤ, καθώς το ΔΝΤ δεν έδειχνε καμία διάθεση συμβιβασμού. Λίγο πριν την έναρξη του Eurogroup της Δευτέρας στο οποίο συμμετείχε και ο «γνωστός στην Ελλάδα» Πόουλ Τόμσεν του ΔΝΤ, τόσο ο πρόεδρός του Γερούν Ντάισελμπλουμ, όσο και ο Επίτροπος Μοσκοβισί άφησαν ελάχιστες πιθανότητες για μια συμφωνία λόγω της σκληρής στάσης του τρίτου σκέλους της τρόικας, του ΔΝΤ. Οι χώρες της Ευρωζώνης, γνωρίζοντας πλέον τις προθέσεις της ελληνικής πλευράς, επιθυμούσαν μια εξάμηνη παράταση του ισχύοντος προγράμματος ώστε να καλύπτονται όλες οι πιθανές εξελίξεις στην Ελλάδα που θα ανέκυπταν, είτε με την εκλογή προέδρου της Δημοκρατίας από την παρούσα Βουλή, είτε με την πολιτική αβεβαιότητα που θα συνεπάγοντο οι πρόωρες εθνικές εκλογές. 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμβιβάστηκε με μια τρίμηνη παράταση, με τη συμφωνία η προεδρική εκλογή να ξεκαθαρίσει άμεσα, ώστε να υπάρχει ο χρόνος για την τελική αξιολόγηση της τρόικας. Η βασικότερη διαφωνία για την τρίμηνη παράταση προήλθε από τη Φινλανδία, μια από τις τρεις χώρες της Ευρωζώνης, (μαζί με τη Γερμανία και την Ολλανδία), η οποία θα πρέπει να επικυρώσει στο κοινοβούλιό της κάθε νέο σχετικό πρόγραμμα προς την Ελλάδα. Το πρόβλημα εντοπίστηκε στο γεγονός πως στις 19 Απριλίου του 2015 στη χώρα θα διεξαχθούν εκλογές και η παρούσα Βουλή της Φινλανδίας θα διαλυθεί τον Μάρτιο. Όπως είναι πλέον γνωστό το Eurogroup αποφάσισε την παράταση δύο μηνών, αντί των τριών, πριν συμφωνήσει στην παροχή της προληπτικής πιστωτικής γραμμής, καθώς όπως δήλωσε ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, «ένα μήνας κρίθηκε λίγος καιρός και έξι μήνες πολύς».