Οι εξαγγελίες στη ΔΕΘ: Μοντέλο επιβράβευσης για επιχειρήσεις, νοικοκυριά και επαγγελματίες που είναι συνεπείς στις φορολογικές υποχρεώσεις

Μια νέα φορολογική συμφωνία με επιχειρήσεις, επαγγελματίες και νοικοκυριά, με άμεσες παρεμβάσεις από το 2027 αλλά και δεσμεύσεις που θα ξεδιπλώνονται σταδιακά έως το 2030, ετοιμάζεται να παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της ΔΕΘ, βάζοντας στο επίκεντρο τη μείωση των φορολογικών βαρών και την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος.

Στην καρδιά του σχεδίου μπαίνει για πρώτη φορά τόσο έντονα η έννοια της συνέπειας. Το μήνυμα που εκπέμπεται από το Μέγαρο Μαξίμου και το οικονομικό επιτελείο είναι απλό: «είσαι συνεπής, κερδίζεις». Ο φορολογούμενος, η επιχείρηση, ο επαγγελματίας που πληρώνει στην ώρα του, τηρεί τις υποχρεώσεις του και έχει καθαρό φορολογικό ιστορικό θα μπορεί σταδιακά να έχει διαφορετική μεταχείριση από εκείνον που συστηματικά αφήνει οφειλές ή παραβιάζει τις υποχρεώσεις του.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια νέα σχέση με την Εφορία, την οποία η κυβέρνηση θέλει να παρουσιάσει ως μέρος της ευρύτερης οικονομικής πολιτικής της επόμενης τετραετίας: περισσότερες ελαφρύνσεις εκεί όπου υπάρχει συνέπεια, λιγότερα οριζόντια βάρη και σταδιακή μετάβαση από τα τεκμήρια στα πραγματικά δεδομένα της οικονομικής δραστηριότητας.

Το προφίλ του «συνεπούς» θα κληθεί να το ορίσει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (AAΔΕ), καθορίζοντας τα χαρακτηριστικά και τα κριτήρια πάνω στα οποία θα στηθεί η νέα αρχιτεκτονική επιβράβευσης.

Το μοντέλο αυτό θα συνδυαστεί με ένα ευρύτερο πακέτο φορολογικών και εισοδηματικών παρεμβάσεων, το οποίο ο πρωθυπουργός αναμένεται να εντάξει στον οδικό χάρτη που θα παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη. Στο τραπέζι βρίσκονται η μείωση της προκαταβολής φόρου, οι αλλαγές στο τεκμαρτό των επαγγελματιών, η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις, η περαιτέρω μείωση ασφαλιστικών εισφορών, κίνητρα για επενδύσεις, αλλά και παρεμβάσεις για οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχους, μισθωτούς, δημοσίους υπαλλήλους και αγρότες.

Ο λογαριασμός των νέων παρεμβάσεων για το 2027 κινείται στην περιοχή των 1,8-2 δισ. ευρώ. Περίπου 1,4-1,6 δισ. ευρώ υπολογίζεται ότι μπορούν να κατευθυνθούν σε φοροελαφρύνσεις και εισοδηματικές ενισχύσεις, ενώ ένα πρόσθετο σκέλος αφορά ενεργειακές επενδύσεις μέσω της νέας ευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής. Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παρουσιάσει και τον χάρτη των επόμενων ετών, ώστε παρεμβάσεις που δεν χωρούν ολόκληρες σε έναν ετήσιο προϋπολογισμό να εφαρμοστούν σε δόσεις μέχρι το 2030.

Το σχέδιο για λιγότερη προκαταβολή και τεκμήρια

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τον βασικό πυρήνα του φορολογικού σκέλους του αποκαλούμενου «πακέτου ΔΕΘ». Εδώ φαίνεται ότι ένα μεγάλο μέρος των αιτημάτων που τέθηκαν στο οικονομικό επιτελείο περνά στην κυβερνητική ατζέντα, είτε αυτούσιο είτε σε μεγάλο βαθμό.

Πρώτη μεγάλη αλλαγή είναι η μείωση της προκαταβολής φόρου. Σήμερα τα νομικά πρόσωπα προκαταβάλλουν το 80% του φόρου που προκύπτει από τα κέρδη της προηγούμενης χρήσης, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες καταβάλλουν προκαταβολή 55%.
Για τις επιχειρήσεις, το ισχυρό σενάριο οδηγεί σε πρώτη αποκλιμάκωση από το 80% προς το 60%, ενώ για μικρότερες επιχειρήσεις έχει εξεταστεί ακόμη και εύρος 50%-60%, ανάλογα με τον κύκλο εργασιών. Η λογική δεν είναι να πέσει ο συντελεστής μονομιάς στο 50%, κάτι που θα δημιουργούσε μεγάλο δημοσιονομικό κενό, αλλά να υπάρξει μια πρώτη ουσιαστική μείωση και παράλληλα να παρουσιαστεί η αρχιτεκτονική περαιτέρω αποκλιμάκωσης έως το 2030.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, αντίστοιχα, η προκαταβολή του 55% κινείται προς το 40%, εφόσον το δημοσιονομικό περιθώριο το επιτρέψει. Πρόκειται για μία από τις πιο άμεσες παρεμβάσεις στη ρευστότητα, καθώς η προκαταβολή αφαιρεί κεφάλαια από επιχειρήσεις και επαγγελματίες πριν αυτά χρησιμοποιηθούν για επενδύσεις, μισθοδοσία ή κάλυψη λειτουργικών αναγκών.

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι το τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών. Η κυβέρνηση δεν φαίνεται να οδηγείται σε μια οριζόντια κατάργησή του από τη μία μέρα στην άλλη, αλλά σε σταδιακή αποδόμηση του συστήματος. Οι πρώτες διορθώσεις μπορούν να αφορούν ήδη τα εισοδήματα του 2026, ώστε η ελάφρυνση να αποτυπωθεί στις δηλώσεις του 2027.

Στο τραπέζι βρίσκονται η χαλάρωση της σύνδεσης του τεκμαρτού με τον κατώτατο μισθό, ώστε κάθε αύξηση του τελευταίου να μη φουσκώνει αυτομάτως και την ελάχιστη φορολογητέα βάση, η μείωση της επίδρασης του μισθοδοτικού κριτηρίου, περισσότερες εξαιρέσεις και μεγαλύτερη διαφοροποίηση ανάλογα με τον κλάδο και τα πραγματικά χαρακτηριστικά της δραστηριότητας.

Εδώ ακριβώς έρχεται να κουμπώσει το προφίλ του συνεπούς. Η ΑΑΔΕ θα ορίσει ποιος μπορεί να θεωρείται συνεπής και με ποια κριτήρια, πάνω στα οποία θα μπορεί σταδιακά να στηριχθεί η χαλάρωση ή ακόμη και η αποδέσμευση από το τεκμαρτό. Οσο περισσότερα πραγματικά δεδομένα διαθέτει η φορολογική διοίκηση μέσω myDATA, POS, IRIS, ηλεκτρονικής τιμολόγησης, ψηφιακών δελτίων αποστολής και ηλεκτρονικών συναλλαγών, τόσο μικρότερη γίνεται η ανάγκη για έναν οριζόντιο τεκμαρτό μηχανισμό.

Η επιβράβευση της συνέπειας, όμως, δεν σχεδιάζεται να σταματήσει στο τεκμαρτό. Η ίδια λογική μπορεί να επεκταθεί στην προκαταβολή φόρου, στις ρυθμίσεις οφειλών και σε άλλες φορολογικές ελαφρύνσεις, δημιουργώντας σταδιακά ένα διαφορετικό φορολογικό προφίλ για εκείνον που πληρώνει κανονικά, τηρεί τις ρυθμίσεις του και δεν δημιουργεί νέες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις.

Στο ίδιο πακέτο βρίσκεται η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα. Το τέλος έχει ήδη καταργηθεί για τους ελεύθερους επαγγελματίες, αλλά εξακολουθεί να επιβαρύνει τις επιχειρήσεις, με το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος μιας πλήρους κατάργησης να υπολογίζεται περίπου στα 240 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, έχει γίνει δεκτή η πρόταση για επέκταση της δυνατότητας μεταφοράς φορολογικών ζημιών, με κατεύθυνση από τη σημερινή πενταετία στη δεκαετία. Μια επιχείρηση που εμφάνισε μεγάλες ζημιές σε μια δύσκολη χρήση θα αποκτά έτσι περισσότερο χρόνο για να τις συμψηφίσει με μελλοντικά κέρδη, αντί να χάνει το φορολογικό όφελος επειδή δεν επέστρεψε αρκετά γρήγορα στην κερδοφορία. Προχωρά επίσης το αίτημα για αυξημένες φορολογικές αποσβέσεις σε παραγωγικές και βιομηχανικές επενδύσεις. Η λογική είναι όποιος επενδύει σε νέο εξοπλισμό, τεχνολογία ή επέκταση παραγωγής να μπορεί να αφαιρεί ταχύτερα από τα φορολογητέα κέρδη το κόστος της επένδυσης.

Στο τραπέζι έχουν τεθεί επίσης η αύξηση από 10.000 σε 20.000 ευρώ του ορίου για την ευνοϊκή φορολόγηση των νέων επαγγελματιών, η επαναφορά μιας μορφής αφορολόγητου για τους μη μισθωτούς και η σταδιακή κατάργηση των τεκμηρίων διαβίωσης. Πρόκειται για αιτήματα που δεν βρίσκονται σήμερα στην ίδια κατηγορία ωριμότητας με την προκαταβολή, το τεκμαρτό, τις ζημιές ή τις αποσβέσεις, παραμένουν όμως στον ευρύτερο κατάλογο των παρεμβάσεων που έχουν τεθεί στο οικονομικό επιτελείο.

Η μείωση του εταιρικού φορολογικού συντελεστή από 22% στο 20% παραμένει στον ευρύτερο χάρτη, χωρίς αυτή τη στιγμή να συγκαταλέγεται στις ισχυρότερες άμεσες παρεμβάσεις του 2027. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, να αποτελέσει την έκπληξη της τελευταίας στιγμής ή, διαφορετικά, ένα από τα επόμενα βήματα του σχεδιασμού έως το 2030.

Περισσότερα χρήματα για οικογένειες με παιδιά

Ψηλά στη λίστα των παρεμβάσεων βρίσκονται οι οικογένειες με παιδιά, με την κυβέρνηση να αναζητεί τον τρόπο με τον οποίο θα δοθεί μεγαλύτερη στήριξη.

Η βάση είναι η ενίσχυση των 150 ευρώ ανά παιδί που εφαρμόστηκε φέτος. Για το επόμενο βήμα υπάρχουν δύο βασικά σενάρια. Το πρώτο προβλέπει αύξηση του ποσού πάνω από τα 150 ευρώ, ώστε η ενίσχυση να γίνει μεγαλύτερη για όσους ήδη τη δικαιούνται. Το δεύτερο προβλέπει διατήρηση των 150 ευρώ, αλλά χαλάρωση των εισοδηματικών κριτηρίων, ώστε να ενταχθούν περισσότερες οικογένειες και μεγαλύτερο τμήμα της μεσαίας τάξης.

Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένει η διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων του επιδόματος παιδιού Α21, ώστε να καλυφθούν περισσότερες εργαζόμενες οικογένειες της μεσαίας τάξης. Σήμερα το επίδομα χάνεται όταν το ισοδύναμο οικογενειακό εισόδημα ξεπεράσει τα 15.000 ευρώ, με αποτέλεσμα δύο εργαζόμενοι γονείς να μπορούν σχετικά εύκολα να βρεθούν εκτός. Ενδεικτικά, ζευγάρι με δύο παιδιά χάνει το Α21 πάνω από τα 30.000 ευρώ οικογενειακού εισοδήματος. Η πρόταση προβλέπει υψηλότερα όρια, ώστε να διευρυνθεί ο αριθμός των δικαιούχων.

Στο τραπέζι η «13η» ενίσχυση των συνταξιούχων

Στους συνταξιούχους, η συζήτηση αφορά κυρίως το ύψος της μόνιμης ετήσιας ενίσχυσης. Από τα 300 ευρώ σήμερα, το ισχυρότερο σενάριο προβλέπει αύξηση στα 400 ευρώ, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η πιο γενναία εκδοχή των 446,87 ευρώ, δηλαδή περίπου στο ύψος της εθνικής σύνταξης. Η τελευταία επιλογή θα μπορούσε να δώσει στην παροχή χαρακτηριστικά μιας «13ης εθνικής σύνταξης», χωρίς να σημαίνει επιστροφή της παλιάς πλήρους 13ης σύνταξης. Μια άλλη λύση είναι να γίνει ένα πρώτο βήμα προς τα 400 ευρώ και η παροχή να αυξάνεται σταδιακά τα επόμενα χρόνια, ακολουθώντας τον οδικό χάρτη έως το 2030.

Ταυτόχρονα, οι κύριες συντάξεις αναμένεται να αυξηθούν περίπου 2,7%-2,9%, ενώ στο τραπέζι παραμένουν διορθώσεις στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.

Λιγότερες εισφορές, περισσότερα καθαρά

Για τους μισθωτούς, η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών αποτελεί ένα από τα βασικότερα εργαλεία για την αύξηση του πραγματικού εισοδήματος.

Η βάση του σχεδιασμού είναι νέα μείωση κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα, ενώ αναζητείται πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος ώστε η συνολική παρέμβαση να μπορεί να φτάσει τη μία μονάδα.

Στην πιο γενναία εκδοχή, το όφελος μπορεί να μοιραστεί μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, ώστε να αυξηθούν τα καθαρά ποσά που μένουν στην τσέπη και ταυτόχρονα να μειωθεί το μη μισθολογικό κόστος των επιχειρήσεων. Αυτή είναι και μία από τις βασικές απαντήσεις που επιχειρεί να δώσει η κυβέρνηση στην ακρίβεια: λιγότερες κρατήσεις και περισσότερα μόνιμα καθαρά χρήματα κάθε μήνα, αντί μιας έκτακτης παροχής που εξαντλείται. Εδαφος κερδίζει και η αύξηση του αφορολόγητου ημερήσιου ορίου στις διατακτικές σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ. Το όριο παραμένει αμετάβλητο εδώ και 22 χρόνια και η αναπροσαρμογή του θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να χορηγούν μεγαλύτερη αφορολόγητη παροχή στους εργαζομένους, ενισχύοντας εμμέσως το διαθέσιμο εισόδημά τους.

Οι αυξήσεις που έρχονται στο Δημόσιο

Οι δημόσιοι υπάλληλοι θα έχουν επίσης εισοδηματικό όφελος από τη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού. Με στόχο ο κατώτατος να κινηθεί πάνω από τα 950 ευρώ το 2027, ο υφιστάμενος μηχανισμός σύνδεσης μεταφέρει την αύξηση και στις αποδοχές του Δημοσίου. Με τα σημερινά δεδομένα, αυτό μεταφράζεται σε μια οριζόντια αύξηση περίπου 30 ευρώ από τον Απρίλιο του 2027.

Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται στο τι μπορεί να προστεθεί πάνω σε αυτήν. Εξετάζονται στοχευμένες πρόσθετες εισοδηματικές παρεμβάσεις, χωρίς ακόμη να έχει κλειδώσει το ακριβές μοντέλο. Η πλήρης επιστροφή του 13ου μισθού δεν αποτελεί άμεσο σενάριο, καθώς το δημοσιονομικό κόστος είναι ιδιαίτερα υψηλό. Η λογική όμως μιας σταδιακής αποκατάστασης μέρους των απωλειών παραμένει στον ευρύτερο οδικό χάρτη έως το 2030.

Πώς σχεδιάζεται η ενίσχυση των αγροτών

Στο πακέτο μπαίνουν και οι αγρότες, με την κυβέρνηση να εξετάζει άμεση ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος.
Το ακριβές ποσό παραμένει ανοιχτό, όμως η παρέμβαση σχεδιάζεται σε μια περίοδο κατά την οποία κόστος ενέργειας, λιπάσματα, ζωοτροφές και μεταφορές εξακολουθούν να επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος παραγωγής.

Στον σχεδιασμό συνδέεται και η αναδιανομή πόρων από αγροτικές ενισχύσεις που μπορούν να απελευθερωθούν μετά τον εντοπισμό παράνομων ή μη νόμιμων δικαιούχων. Η επιδίωξη είναι τα ποσά που εξοικονομούνται να επιστρέφουν στους πραγματικούς παραγωγούς και να ενισχύουν το αγροτικό εισόδημα.

Οι επόμενες κινήσεις σε ενοίκια και ΕΝΦΙΑ

Στα ακίνητα εξετάζεται αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας των εισοδημάτων από ενοίκια, με διπλό στόχο: αφενός να περιοριστεί η φορολογική επιβάρυνση των ιδιοκτητών και αφετέρου να δημιουργηθεί ισχυρότερο κίνητρο για δήλωση των πραγματικών μισθωμάτων.

Παράλληλα, εξετάζονται νέες παρεμβάσεις στον ΕΝΦΙΑ, χωρίς ακόμη να έχει οριστικοποιηθεί το εύρος τους. Μεταξύ των συγκεκριμένων αιτημάτων που έχουν υποβληθεί βρίσκεται η επέκταση της έκπτωσης ΕΝΦΙΑ που ισχύει για ασφαλισμένες κατοικίες και στα ασφαλισμένα επαγγελματικά ακίνητα, ώστε το κίνητρο ασφάλισης έναντι φυσικών καταστροφών να περάσει και στην επαγγελματική περιουσία.

Στο ίδιο πεδίο κινούνται οι παρατάσεις ή βελτιώσεις των κινήτρων για την επιστροφή κλειστών κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση, η αναστολή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και ο φόρος υπεραξίας.

Το έξτρα «ταμείο» που ανοίγει η ρήτρα διαφυγής

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η ενέργεια, καθώς μέσω της ευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής δημιουργείται πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος πέρα από το καθαρά φορολογικό και εισοδηματικό πακέτο.

Για το 2027, το σχετικό σκέλος υπολογίζεται περίπου στα 400 εκατ. ευρώ, ενώ σε βάθος χρόνου η ενεργοποίηση της ρήτρας μπορεί να απελευθερώσει εθνικούς πόρους έως περίπου 1,5 δισ. ευρώ μέχρι το 2028 για επιλέξιμες ενεργειακές επενδύσεις. Στις δράσεις που βρίσκονται στο τραπέζι περιλαμβάνονται επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας, ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων, αντλίες θερμότητας και άλλες ενεργειακές υποδομές, με ορίζοντα εφαρμογής που μπορεί να φτάνει έως το 2028.