20 χρόνια από τον θάνατο του Φιλίπ Νουαρέ: Ο εντιμότατος φίλος στο μεγάλο φαγοπότι και στον παράδεισο του σινεμά
Ο εμβληματικός ηθοποιός έπαιξε σε περισσότερες από 140 παραγωγές, σημαδεύοντας τον κινηματογράφο με την χαρακτηριστική του παρουσία και το εκφραστικό του μεγαλείο
Στην Ελλάδα τον αγαπήσαμε και μάλιστα πολύ, από τις εκπληκτικές ταινίες «Σινεμά ο Παράδεισος», «Οι Εντιμότατοι Φίλοι μου» και «Το Μεγάλο Φαγοπότι». Ο Φιλίπ Νουαρέ, ένας εμβληματικός ηθοποιός για τη Γαλλία, είχε όμως μία τεράστια διαδρομή στον κινηματογράφο, παίζοντας σε περισσότερες από 140 παραγωγές, πολλές απ’ τις οποίες τις σημάδεψε με την χαρακτηριστική του παρουσία και το εκφραστικό του μεγαλείο.
Αν και δεν έλεγε εύκολα όχι σε μια κινηματογραφική πρόταση, συμμετέχοντας, όπως είχε παραδεχθεί και ο ίδιος, σε πολλές αδιάφορες ταινίες, ο Νουαρέ, πάντα ξεχώριζε για την υποκριτική του ικανότητα και τον πληθωρικό χαρακτήρα του. Με ευκολία μπορούσε να υποδυθεί τον αριστοκράτη και τον αλήτη ή τον χωρικό, τον μελαγχολικό ή τον αισιόδοξο, τον σκοτεινό τύπο ή τη χαρά της ζωής. Να περάσει από το δράμα στην κωμωδία, ακόμη και στην ξέφρενη, να μπει στο θρίλερ και να βγει από μία περιπέτεια, κάτι που απέφυγε σε όλη του τη ζωή, δουλεύοντας ακατάπαυστα, αν και όπως έλεγε, ποτέ δεν κατάλαβε τη λειτουργία του σινεμά.
Ξεπερνώντας τα 50 χρόνια στα κινηματογραφικά πλατό, ο βραβευμένος, με BAFTA και δύο Σεζάρ, Νουαρέ, που συνέβαλε τα μέγιστα στην προώθηση της νουβέλ βαγκ και υπηρέτησε μοναδικά την απαράμιλλη ιταλική κωμωδία, δεν έχασε ποτέ την εσωτερική του λάμψη, ακόμη και όταν δίπλα του βρισκόντουσαν θρυλικοί ηθοποιοί όπως οι Ρόμι Σνάιντερ, Σιμόν Σινιορέ, Κατρίν Ντενέβ, Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, Πίτερ Ο’Τουλ, Ομάρ Σαρίφ, Ούγκο Τονιάτσι, Αλμπέρτο Σόρντι και πολλοί άλλοι σπουδαίοι του μεταπολεμικού κινηματογράφου.
Χωρίς να είναι όμορφος, ευθυτενής ή αθλητικός, ο Νουαρέ, με το ευτραφές ατσούμπαλο κορμί και το αστείο πρόσωπο, με το μελαγχολικό βλέμμα και τη μεγάλη μύτη, σήμα κατατεθέν της γαλλικής του καταγωγής, ήταν η προσωποποίηση του καθημερινού ανθρώπου, που εξέπεμπε μία ευγενική οικειότητα, πατρική στοργή, την καλοσύνη ή ακόμη και μια ύπουλη απειλή, όταν το απαιτούσε ο ρόλος. Ακόμη ένα μεγάλο όπλο του, στην ηθοποιία, ήταν η βελούδινη φωνή και άψογη άρθρωση του λόγου, ίσως τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των σπουδαίων ερμηνευτών και ειδικά του θεάτρου.
Το θέατρο, το οποίο αγάπησε όσο τίποτα άλλο και αφιέρωσε σε αυτό κοντά δέκα χρόνια της καριέρας του, παίζοντας πάνω από 40 ρόλους, κυρίως στο Εθνικό Λαϊκό Θέατρο, δίπλα πάντα στον Ζαν Βιλάρ, έναν σπουδαίο θεατράνθρωπο, που ήθελε να κάνει τη θεατρική τέχνη προσιτή για όλους. Ακόμη και όταν αφοσιώθηκε στην 7η Τέχνη, ο Νουαρέ επέμενε να λέει ότι «είμαι ηθοποιός του θεάτρου που κάνει κινηματογράφο». Ίσως, γι’ αυτό και γνωρίζοντας τα μυστικά του θεάτρου, ήξερε να αποφεύγει την παγίδα της υπερβολής ή τους θεατρινισμούς στο σινεμά.
Κλείσιμο
Πέρασαν κιόλας 20 χρόνια από τον θάνατό του (23 Νοεμβρίου 2006), αλλά ο Φιλίπ Νουαρέ παραμένει πάντα ζωντανός μέσα από τις εκπληκτικές ερμηνείες του σε σπουδαίες ταινίες, ένα οικείο πρόσωπο, που θα θέλαμε στην παρέα μας, ακόμη και ως αλλοπρόσαλλο μπάρμπα μας, όπως στο κλασικό «Η Ζαζί στο Μετρό». Ένας ωραίος, χαμηλών τόνων τύπος, της καλής ζωής, του ακόμη καλύτερου φαγητού, των ακριβών κρασιών και των εκλεκτών πούρων, λάτρης της υπαίθρου και των αλόγων.
Λαϊκό θέατρο και γάμος
Ο Νουαρέ γεννήθηκε στη Λιλ, στα βόρεια της Γαλλίας, την 1η Οκτωβρίου του 1930 και μεγάλωσε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Αδιάφορος για τα μαθήματα του σχολείου, απέτυχε να περάσει τρεις φορές στις απολυτήριες εξετάσεις και στράφηκε στην υποκριτική, μετά και την προτροπή ενός ιερέα, σπουδάζοντας στο Centre Dramatique de l'Ouest. Περιόδευσε για αρκετά χρόνια με το Εθνικό Λαϊκό Θέατρο, όπου γνώρισε και τη νεαρά τότε ηθοποιό Μονίκ Σομέτ, την οποία παντρεύτηκε το 1962 και έμεινε μαζί της ως τον θάνατό του, κάτι αξιοπερίεργο για τα γαλλικά ήθη και τον χώρο του θεάματος.
Η εμπειρία της σάτιρας
Πολύτιμη εμπειρία αποτέλεσε και η ενασχόλησή του με τη σάτιρα σε νυχτερινά κέντρα διασκέδασης, στα οποία, μαζί με τον Ζαν Πιέρ Νταράς, δεν άφησε τίποτα όρθιο και κυρίως τους πολιτικούς της εποχής, όπως τους Σαρλ Ντεγκόλ, Μισέλ Ντεμπρέ και Αντρέ Μαρλό, αν και αποθεώθηκε υποδυόμενος τον Λουδοβίκο ΙΔ’, φορώντας μία τεράστια περούκα.
Θείος της Ζαζί
Το ντεμπούτο του στη μεγάλη οθόνη το έκανε ουσιαστικά το 1955 πρωταγωνιστώντας στο έξοχο δράμα και προάγγελο της νουβέλ βαγκ, «La Pointe Courte», της Ανιές Βαρντά, αυτής της σπουδαίας προσωπικότητας της 7ης Τέχνης, η οποία διέκρινε «το σπάνιο εύρος του ταλέντου του», αν και ο ίδιος δήλωσε ότι ήταν τρομοκρατημένος και εντελώς απών από την ταινία. Αν και η καριέρα του δεν απογειώθηκε όπως αναμενόταν, ίσως και από τον τρόμο που ένιωσε στα γυρίσματα, ο Νουαρέ είχε την τύχη να επιλεγεί από τον Λουί Μαλ, πέντε χρόνια μετά, για το υπέροχο φιλμ «Η Ζαζί στο Μετρό», υποδυόμενος τον θείο της μικρής ηρωίδας. Μία ταινία που αρχικά ξένισε τη γαλλική κριτική και το κοινό, ενώ στη συνέχεια πήρε τη θέση που της άξιζε.
Μεγάλο Φαγοπότι
Μπαίνοντας για τα καλά στον κινηματογραφικό χώρο, αρχίζει να γυρίζει συνεχώς ταινίες, μέχρι να έρθει το 1968 και η δραματική κομεντί «Αlexandre le Bienheureux» του Ιβ Ρομπέρ, για να γίνει διάσημος στη Γαλλία. Μάλιστα, τον προηγούμενο χρόνο είχε συμπρωταγωνιστήσει, μαζί με Πίτερ Ο’Τουλ, Ομάρ Σαρίφ και Τομ Κόρτνεϊ, στο φημισμένο πολεμικό θρίλερ «Η Νύχτα των Στρατηγών» του Ανατόλ Λίτβακ. Το 1973, έρχεται η δεύτερη μεγάλη στιγμή στην καριέρα του, όταν ο μέγας αιρετικός Μάρκο Φερέρι, τον εντάσσει ανάμεσα στη θρυλική πρωταγωνιστική τετράδα, μαζί με τους απίστευτους Μαστρογιάνι, Πικολί και Τονιάτσι, στην κατάμαυρη και ανελέητη πολιτική σάτιρά του, για την αστική τάξη, τον καταναλωτισμό, την πνευματική παρακμή και την άκρατη λαγνεία. Το περίφημο «Μεγάλο Φαγοπότι», που σόκαρε το κοινό στο φεστιβάλ των Καννών, μένοντας άναυδο να βλέπει τέσσερις μεσόκοπους να θέλουν να αυτοκτονήσουν τρώγοντας μέχρι σκασμού.
Οι Εντιμότατοι Φίλοι
Το 1975, ξαναμπαίνει σε μία παρέα μεσήλικων, που επιμένει να κάνει εφηβικές τρέλες, στην ξεκαρδιστική όσο και εξαίρετη ιταλική κωμωδία «Οι Εντιμότατοι Φίλοι μου», του σπουδαίου Μάριο Μονιτσέλι. Στον ρόλο ενός απογοητευμένου από τη ζωή δημοσιογράφου, χωρισμένου, με έναν γιο που τον αντιπαθεί και μπαφιασμένος από τη δουλειά του, του Τζόρτζιο Περότσι, που είναι κολλητός με έναν ξεπεσμένο κόμη, τον Ούγκο Τονιάτσι, έναν πολιτικό μηχανικό που ψάχνει σύζυγο, τον Γκαστόν Μόσκιν και έναν κυνικό μεγαλογιατρό, τον Αντόλφο Τσέλι. Ακόμη μία καυστική σάτιρα, πικρή ως το μεδούλι, για την αστική κοινωνία και την αποφασιστικότητα της παρέας να μην υποκύψει στις συμβάσεις της. Μία τεράστια επιτυχία στην Ιταλία, που όμως αγαπήθηκε παράφορα και στην Ελλάδα.
Εκδικητής
Την ίδια χρονιά, όμως, πρωταγωνιστεί, έχοντας δίπλα του τη Ρόμι Σνάιντερ, στο πολεμικό δράμα «Εκδίκηση με το Παλιό Τουφέκι», στον ρόλο ενός ήρεμου γιατρού που μεταμορφώνεται σε εκδικητή, όταν οι Γερμανοί ναζί εκτελούν την οικογένειά του. Μία ερμηνεία που του χάρισε το πρώτο βραβείο Σεζάρ και το γαλλικό κοινό την αποθέωση.
Σινεμά ο Παράδεισος
Το 1988, παραδίδει ακόμη έναν σπουδαίο ρόλο, πρωταγωνιστώντας στη κλασική δραματική κομεντί του Τζουζέπε Τορνατόρε «Σινεμά ο Παράδεισος», ένα φιλμ ωδή στον κινηματογράφο, συνδυάζοντας τη νοσταλγική ματιά για τη μαγεία της αίθουσας και την ενηλικίωση. Ερμηνεύοντας αφοπλιστικά έναν μηχανικό προβολής, που μένει τυφλός έπειτα από ένα ατύχημα κατά την ώρα εργασίας του, ο Αλφρέντο - Νουαρέ, καθίσταται η εμβληματική μορφή για την αγάπη στο σινεμά, όπως και ο εκπληκτικός μικρός Τοτό – Σαλβατόρε Κάσιο. Η ταινία κερδίζει πανάξια το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας και επαναφέρει την Ιταλία στο κινηματογραφικό προσκήνιο.
Πάμπλο Νερούδα
Την επόμενη χρονιά κερδίζει και το δεύτερο Σεζάρ, πρωταγωνιστώντας στο δυνατό αντιπολεμικό δράμα του Μπερτράν Ταβερνιέ, «Η Ζωή και Τίποτα Άλλο», ενώ το 1994, σε μία από τις τελευταίες σπουδαίες εμφανίσεις του υποδύεται τον Χιλιανό κομμουνιστή ποιητή Πάμπλο Νερούδα, στην εξαίρετη αισθηματική κομεντί «Ο Ταχυδρόμος», που προτάθηκε για τέσσερα Όσκαρ. Μία υπέροχη ταινία που συγκίνησε με το θέμα της, αλλά και για τον αδόκητο χαμό του σκηνοθέτη και συμπρωταγωνιστή Μάσιμο Τροΐζι.
Πρώτη θέση
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, χτυπημένος από τον καρκίνο, ο Νουαρέ, είχε αποσυρθεί από τα κινηματογραφικά πλατό, τα οποία ποτέ δεν υπερεκτίμησε, όπως και τον εαυτό του. Ήξερε να απολαμβάνει τη ζωή μακριά από το λαμπερό σύμπαν του κινηματογράφου, καπνίζοντας τα διαλεχτά πούρα του, να γεύεται το καλό φαγητό, να ρουφά τα βιβλία και να παίρνει αγάπη από τα αγαπημένα του άλογα στο εξοχικό του στην Καρκασόν, στη νότια Γαλλία, κάνοντας πράξη ακόμη και στα τελευταία του αυτό που πίστευε για τη ζωή: «Το ταξίδι είναι σύντομο. Ας προσπαθήσουμε να το κάνουμε στην πρώτη θέση».
Από την αγαπημένη μας μουσική και τις στιγμές χαλάρωσης μέχρι τη βραδινή κινηματογραφική εμπειρία στο σαλόνι, η Sonos επαναπροσδιορίζει τον ήχο του σύγχρονου σπιτιού μέσα από ένα ενιαίο, ασύρματο και επεκτάσιμο οικοσύστημα, που αλλάζει τη ζωή μας.