Ο Μανώλης Μητσιάς τραγούδησε τον «Γιάννη τον Φονιά» στον ναό του Επικούριου Απόλλωνα: «Ποτέ δεν φοβήθηκα» είπε, δείτε βίντεο

Όσοι βρέθηκαν χθες βράδυ στην εκδήλωση για την καλοκαιρινή πανσέληνο στον χώρο του Ναού του Επικούριου Απόλλωνα στην Ηλεία, έγιναν μάρτυρες ενός γεγονότος υψηλής συμβολικής αξίας, καθώς ο Μανώλης Μητσιάς ερμήνευσε κανονικά το τραγούδι «Ο Γιάννης ο φονιάς», σε στίχους Νίκου Γκάτσου και μουσική Μάνου Χατζιδάκι μετά το περιστατικό με την απαγόρευση του γιου του μεγάλου συνθέτη, Γιώργου Χατζιδάκι, για την ερμηνεία του κομματιού.

Όπως αναφέρει το patrisnews.gr, ο Μανώλης Μητσιάς ανέβηκε στη σκηνή στο πλαίσιο της εκδήλωσης για την καλοκαιρινή πανσέληνο στον χώρο του Ναού του Επικούριου Απόλλωνα στην Ηλεία και άνοιξε το πρόγραμμα ερμηνεύοντας τον εμβληματικό «Γιάννη τον Φονιά». Μόλις λίγες δεκάδες χιλιόμετρα από τον Πόθο, το χωριό της Ηλείας που συνδέθηκε με την ιστορία πίσω από τη γέννηση του τραγουδιού, ο στίχος του Γκάτσου ακούστηκε ξανά.

Μόλις τελείωσε την ερμηνεία του κομματιού, ο Μητσιάς απευθυνόμενος στο κοινό είπε: «Είχα την τύχη να συνεργαστώ με τον Μάνο Χατζιδάκι σε τρεις δίσκους. Τους έλεγα πάντα, ποτέ δεν φοβήθηκα να τους πω», με το κοινό να τον επευφημεί φωνάζοντας «μπράβο».

Η επιλογή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς έρχεται σε άμεση χρονική διαδοχή με το πρόσφατο περιστατικό στο Αρχαίο Θέατρο στο Δίον.

Δείτε βίντεο

Εκεί, η διαχειριστική εμπλοκή και η απουσία της απαιτούμενης άδειας εκτέλεσης οδήγησαν τον σπουδαίο ερμηνευτή σε δωρική απαγγελία των 21 στίχων του Νίκου Γκάτσου, προκαλώντας την αυθόρμητη αντίδραση του κοινού.

Στο προσκήνιο της τρέχουσας επικαιρότητας, η επίσημη γραπτή δήλωση του Γιώργου Χατζιδάκι προσέφερε την απαραίτητη θεσμική διευκρίνιση. Όπως διευκρινίστηκε, η εξώδικη παρέμβαση απευθυνόταν στην εταιρεία παραγωγής και αφορούσε τη διαδικασία αδειοδότησης της δημόσιας εκτέλεσης των έργων.

Η δημόσια ανάγνωση του σχετικού μηνύματος από την Αγαθή Δημητρούκα πάνω στη σκηνή του Δίου ανέδειξε τις προκλήσεις που ανακύπτουν όταν οι τυπικές νομικές διαδικασίες μεταφέρονται απευθείας στο ακροατήριο, δημιουργώντας εντυπώσεις που συχνά υπερβαίνουν τις πραγματικές προθέσεις των διαχειριστών.

Η ιστορία πίσω από το τραγούδι

Οι αφηγήσεις που συνοδεύουν επί δεκαετίες τη γέννηση του τραγουδιού, το οποίο εντάχθηκε στον κύκλο «Αθανασία» το 1976, αποκαλύπτει το βαθύ κοινωνικό και ανθρωπολογικό υπόβαθρο της ελληνικής επαρχίας.

Στην ιστορική μνήμη της ορεινής Ηλείας, η αφήγηση επικεντρώνεται σε ένα πραγματικό έγκλημα τιμής που σημειώθηκε το 1960. Ο Γιάννης, ένας λαϊκός μουσικός, αφαίρεσε τη ζωή της συζύγου του το χάραμα ενός καλοκαιρινού γλεντιού, όταν πληροφορήθηκε την κρυφή της σχέση με τον στενότερο συνεργάτη του.

Η ευνοϊκή δικαστική μεταχείρισή του με την αναγνώριση του βρασμού ψυχικής ορμής στα δικαστήρια της Πάτρας και η επιστροφή του στη σάλα του πατρικού σπιτιού σφραγίστηκαν από μια δεύτερη τραγωδία: την αυτοκτονία της 18χρονης κόρης του, Φροσί.

Παράλληλα, μια δεύτερη εκδοχή, προερχόμενη από το περιβάλλον του Μάνου Λοΐζου, προσδίδει μια διαφορετική δραματουργική διάσταση στο έργο. Σύμφωνα με αυτήν, ο φόνος διαπράχθηκε από τον αδελφό του Γιάννη, πατέρα τεσσάρων παιδιών, και ο Γιάννης ανέλαβε την ευθύνη της πράξης προκειμένου να προστατεύσει την οικογένεια από την ορφάνια.

Υπό αυτό το πρίσμα, η κορυφαία ποιητική σκηνή όπου το Φροσί «του φίλησε βουβά τα χέρια τα ακριβά» αποτελεί μια χειρονομία βαθιάς ευγνωμοσύνης προς τα χέρια που παρέμειναν καθαρά από αίμα.

Έναντι αυτών των καταγραφών, η Αγαθή Δημητρούκα έχει δηλώσει ότι το έργο δεν αποτελεί πιστή φωτογραφική αποτύπωση ενός συγκεκριμένου συμβάντος. Η επισήμανση αυτή υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα του Νίκου Γκάτσου, ο οποίος, προικισμένος με σπάνια θεατρική παιδεία, απορρόφησε τους ψιθύρους, τις ενοχές και τα αρχέτυπα της ελληνικής υπαίθρου, παραδίδοντας ένα κείμενο 21 στίχων μοναδικής λιτότητας και αφηγηματικής δύναμης.

Η διαχρονική αξία του έργου φωτίζεται υποδειγματικά από την κλασική ανάλυση του Μάνου Ελευθερίου, ο οποίος αντιμετώπιζε το τραγούδι ως ένα σύντομο θεατρικό μονόπρακτο, καμωμένο από λιγοσύλλαβους, λαχανιαστικούς στίχους. Όπως σημείωνε, η «σάλα» του σπιτιού αποτελεί τον ανοιχτό, δημόσιο χώρο της κοινότητας όπου μοιράζονται οι χαρές και οι λύπες. Εκεί δίνεται η τελική λύση, τηλεγραφικά, γρήγορα, μέσα στην απόλυτη σιωπή.

Η δωρική προσέγγιση ώθησε τον Διονύση Σαββόπουλο, κατά τη διάρκεια ιστορικής συναυλίας του στο Ηρώδειο, να αναγνωρίσει την δύναμη του Γκάτσου, συγκρίνοντας το δικό του εκτενές «Μακρύ Ζεϊμπέκικο για το Νίκο» (90 στίχοι για το έγκλημα του Κοεμτζή) με τη συμπυκνωμένη δύναμη του «Γιάννη του Φονιά».

Ίσως γι’ αυτό το τραγούδι εξακολουθεί να συγκινεί μισό αιώνα μετά τη δημιουργία του. Επειδή η δύναμή του δεν βρίσκεται στον θόρυβο που προκαλεί η επικαιρότητα, αλλά στη σπάνια οικονομία με την οποία ο Γκάτσος και ο Χατζιδάκις κατάφεραν να συμπυκνώσουν ένα ολόκληρο ανθρώπινο δράμα σε μόλις 21 στίχους.

Αυτή είναι, άλλωστε, και η ουσία της παρατήρησης του Μάνου Ελευθερίου: «Τέτοιο τραγούδι δεν θα ξαναγραφτεί, τουλάχιστον για τα χρόνια που μας απομένουν».

«Συνωμοτικά θα το πεις…»

Η ιστορία της ελληνικής δισκογραφίας διασώζει και την οδηγία που έδωσε ο Μάνος Χατζιδάκις στον Μανώλη Μητσιά το φθινόπωρο του 1976, όταν ο ερμηνευτής σκόπευε να προσεγγίσει το κομμάτι ως ένα βαρύ λαϊκό χασάπικο: «Δεν κατάλαβες!… Συνωμοτικά θα το πεις».