Ίχνη Ανθρώπων: Αδημοσίευτο υλικό από τα ταξίδια του φωτογράφου Γιάννη Ψιλάκη

Τη Δευτέρα 22 Ιουνίου, στις 20:00, στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138, παρουσιάζεται η εικονογραφημένη έκδοση, 280 σελίδων με τίτλο Γιάννης Ψιλάκης. Ίχνη ανθρώπων.

Για τον φωτογράφο, τη ζωή και το έργο του θα μιλήσουν οι:
Γιώργης Μαγγίνης, Επιστημονικός Διευθυντής Μουσείου Μπενάκη
Βαγγέλης Χρόνης, Ποιητής
Αλέξης Παπαχελάς, Δημοσιογράφος
Ελένη Αθανασίου, Ιστορικός τέχνης – Επιμελήτρια εκθέσεων και επιμελήτρια του βιβλίου

Ο Γιάννης Ψιλάκης (1967-2006) υπήρξε βραβευμένος επαγγελματίας φωτογράφος ‒ εξερευνητής. Η ενασχόλησή του με τη φωτογραφία ξεκίνησε το 1997, με θεματολογία που εστίαζε σε λαογραφικά και ταξιδιωτικά θέματα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη των τελευταίων γηγενών φυλών του πλανήτη. Ταξίδεψε, μεταξύ άλλων, στα νησιά της Ινδονησίας, στα υψίπεδα της Παπούα Νέας Γουινέας και του Πακιστάν, στην ενδοχώρα της Ινδίας και του Κασμίρ, στην Αιθιοπία, την Τυνησία, καθώς και στις Άνδεις της Βολιβίας και της Χιλής.

Κατά την παραμονή του σε αυτές τις περιοχές γνώρισε και κατέγραψε με τον φακό του τις φυλές των Mentawai στο νησί Siberut του Ινδικού Ωκεανού, των Huli στα βουνά της Παπούα Νέας Γουινέα, των Kalash στις οροσειρές του Καρακοράμ, των Hunzakut στον Ινδικό Καύκασο, καθώς και των Ινδιάνων Mapuche και Aymara στον Αμαζόνιο και στις Άνδεις της Λατινικής Αμερικής.

Το ενδιαφέρον του για αυτούς τους –σε μεγάλο βαθμό άγνωστους– λαούς και πολιτισμούς τον ώθησε να τους μελετήσει σε βάθος και να τους αποτυπώσει φωτογραφικά, με μοναδικό στόχο την αφύπνιση του δυτικού κόσμου και την βελτίωση της κοινωνίας μέσα από την κατανόηση της διαφορετικότητας και της βαθύτερης ομοιότητας μεταξύ των ανθρώπων και των λαών.

Σημαντικό μέρος του έργου του Γιάννη Ψιλάκη έχει παρουσιαστεί σε εκθέσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, ενώ άρθρα με δικό του φωτογραφικό υλικό έχουν δημοσιευτεί σε ελληνικά και διεθνή έντυπα.

Μετά την παλαιότερη έκδοση με τίτλο Γιάννης Ψιλάκης. Ο κόσμος είναι ένας (επιμέλεια: Ελένη Αθανασίου, Μουσείο Μπενάκη 2006), η παρούσα δίγλωσση έκδοση (ελληνικά – αγγλικά) με τον τίτλο Γιάννης Ψιλάκης. Ίχνη ανθρώπων περιλαμβάνει μοναδικό αδημοσίευτο υλικό, προερχόμενο από τα ταξίδια του φωτογράφου ανά τον κόσμο, αντλημένο από το αρχείο του.

Η έκδοση επιχειρεί να συλλάβει και να καταγράψει, μέσα από τον φωτογραφικό φακό του Γιάννη, την αέναη ανάγκη του ανθρώπου να αφήνει πίσω του σημάδια, να ανασυνθέσει το παγκόσμιο μωσαϊκό όχι μέσω του λόγου, αλλά μέσω της εικόνας. Το πρόσωπο, το βλέμμα, το τοπίο, η καθημερινή και τελετουργική ζωή, τα έθιμα μιας πολιτισμικής κληρονομιάς που απειλείται με εξαφάνιση, λειτουργούν ως φορείς νοήματος, ως ζωντανές μαρτυρίες ενός πολιτισμικού και υπαρξιακού αποτυπώματος που αφηγείται την ιστορία της ανθρώπινης περιπλάνησης.

Αυτό το φωτογραφικό λεύκωμα αποτελεί ένα ταξίδι στα Ίχνη ανθρώπων αυτού του πλανήτη, εκεί όπου η γη, το φως και τα πρόσωπα συνθέτουν έναν αθέατο χάρτη ύπαρξης.

Όπως σημειώνει η επιμελήτρια της έκδοσης Ελένη Αθανασίου, «ο φωτογράφος αυτού του βιβλίου δεν υπήρξε απλώς παρατηρητής. Κοίταζε τον κόσμο όχι για να τον εξηγήσει, αλλά για να τον νιώσει, για να τον τιμήσει. Άκουγε με τα μάτια και φωτογράφιζε με την καρδιά. Ταπεινός προσκυνητής της καθημερινότητάς τους δεν κράτησε αποστάσεις. Αντίθετα, μοιράστηκε το φαγητό τους, τον ήλιο τους, τις σιωπές και τους ρυθμούς τους […]. Αυτό το βιβλίο δεν είναι απλώς ένα αρχείο. Είναι μαρτυρία. Είναι η δική του ανάσα που συνεχίζει να ζει μέσα από τις φωτογραφίες του. Το δικό του αποτύπωμα.

Σε κάθε πρόσωπο, σε κάθε φωτογραφία που σιωπά και μιλά ταυτόχρονα, υπάρχει το δικό του ίχνος, το δικό του βλέμμα. Αθόρυβο, τρυφερό, βαθιά ανθρώπινο. Ένα φωτογραφικό λεύκωμα από εικόνες και ήχους που δεν σβήνουν. Μια υπενθύμιση ότι πέρασε από εδώ και άφησε πίσω του την πιο σπάνια τέχνη: την τέχνη του να βλέπεις τους ανθρώπους».


ΓΙΑΝΝΗΣ ΨΙΛΑΚΗΣ • ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Ο Γιάννης Ψιλάκης (1967–2006) γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Μετά την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών του, μετέβη στο Λονδίνο, όπου σπούδασε Παγκόσμια Ιστορία. Εκεί είχε και την πρώτη του επαφή με την τέχνη της φωτογραφίας, την οποία επέλεξε ως μάθημα επιλογής, αλλά σύντομα εξελίχθηκε στο βασικό του μέσο «οπτικής» καταγραφής των γνώσεων και των εμπειριών του.

Ενδεικτικά:
• Το 2000, φωτογραφία του απέσπασε παγκόσμια διάκριση στον διεθνή φωτογραφικό διαγωνισμό της Nikon.

• Το 2006 πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία έκθεση φωτογραφίας στο Μουσείο Μπενάκη, συνοδευόμενη από την πρώτη έκδοση της μονογραφίας του με τίτλο:
Γιάννης Ψιλάκης. Ο κόσμος είναι ένας / Yannis Psilakis. A World United.

• Το 2007, στο πλαίσιο των επίσημων εκδηλώσεων για το Πολιτιστικό Έτος Ελλάδας στην Κίνα και με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου, πραγματοποιήθηκε έκθεση με δικό του φωτογραφικό υλικό στην Απαγορευμένη Πόλη, με τίτλο: «Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια του Γιάννη Ψιλάκη».

• Το 2008, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εξωτερικών και του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας, φιλοξενήθηκε στο Ζάππειο Μέγαρο η έκθεση «Ελλάδα – Αφρική», συνοδευόμενη από ομότιτλο λεύκωμα.

Επιμέλεια έκδοσης: Ελένη Αθανασίου