Μουσείο Μπενάκη: Η αρχαιότητα συνομιλεί με την σύγχρονη τέχνη στην έκθεση της Aleksandra Waliszewska

Την Ελλάδα ως κοιτίδα της παραστατικής, αφηγηματικής τέχνης και ως θεμέλιο του δυτικού εικαστικού πολιτισμού αναδεικνύει η έκθεση «Aleksandra Waliszewska: Η Εισβολή της Αρχαιότητας» που εγκαινιάστηκε χθες στο Μουσείο Μπενάκη Ελληνικού Πολιτισμού.

Η έκθεση, σε επιμέλεια της Alison M.Gingeras , που διοργανώνεται από το ‘Ιδρυμα ΔΕΣΤΕ σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, περιλαμβάνει 16 πίνακες της σύγχρονης Πολωνής καλλιτέχνιδας Aleksandra Waliszewska τοποθετημένους στους δυο ορόφους του μουσείου σε φορτισμένη εικονογραφική αντίστιξη με αντικείμενα από τη Νεολιθική Ελλάδα, την κλασική Αρχαιότητα, τον κόσμο του Βυζαντίου και τη νεότερη Ελλάδα.

Το 1928 ο Aby Warburg άρχισε να εργάζεται πάνω στον Άτλαντα της Μνημοσύνης, ένα από τα πιο σαγηνευτικά έργα ιστορίας της τέχνης που έμελλε να παραμείνει ανολοκλήρωτο μετά τον αδόκητο θάνατό του το 1929. Το έργο έφερε το όνομα της αρχαιοελληνικής θεότητας της μνήμης και ο Warburg το είχε οραματιστεί σαν έναν άτλαντα εικόνων οργανωμένο σε δώδεκα θεματικά κεφάλαια που ανίχνευαν τις ρίζες της Αναγέννησης στους κλασικούς πολιτισμούς της Ελλάδας και της Ρώμης. Μέσα από μια απέραντη εικονογραφική ανάλυση –που τελικά περιλάμβανε πάνω από χίλιες εικόνες– ο Warburg φιλοδοξούσε να δημιουργήσει έναν χάρτη συλλογικής πολιτισμικής μνήμης χωρίς λέξεις.

Αντικατοπτρίζοντας τα μοντέλα που είχε φανταστεί ο Warburg για την ιστορία της τέχνης, οι πίνακες της Waliszewska μαρτυρούν την αντοχή και την απήχηση του ελληνικού πολιτισμού μέχρι σήμερα. Αρχαίοι θεοί, μύθοι, σύμβολα και θρησκευτικές μορφές αναδύονται μέσα στον ατμοσφαιρικό εικαστικό της κόσμο όχι σαν απομεινάρια ενός μακρινού παρελθόντος αλλά ως ασταθείς και συχνά ανησυχητικές δυνάμεις που εξακολουθούν να διαμορφώνουν τη σύγχρονη
οπτική συναίσθηση. Με αυτή την έννοια, η έκθεση προτείνει την Αρχαιότητα όχι ως κληρονομιά αλλά ως πίεση, ως μια δεξαμενή εικόνων και αισθήσεων που εμμένουν, επανακάμπτουν και αρνούνται να περιοριστούν στο ιστορικό τους πλαίσιο.

Η «Εισβολή της Αρχαιότητας» είναι ένα από τα πιο αινιγματικά κεφάλαια του Άτλαντα και ταιριάζει ως τίτλος μιας έκθεσης που διατρέχει την ιστορία και συνδέει τις πλούσιες και ετερογενείς συλλογές του Μουσείου Μπενάκη με το εικαστικό σύμπαν της Aleksandra Waliszewska.