Πάνος Λουκάκος

Αν φωτογραφίζει κάποιον Ελληνα πολιτικό αυτό το γνωστό απόφθεγμα του Γκράουτσο Μαρξ, αυτός δεν είναι άλλος από τον Αλέξη Τσίπρα. Διότι η συνολική πολιτική πορεία του από το 2015 μέχρι σήμερα χαρακτηρίζεται από διαδοχικές, ανάλογα με τις περιστάσεις, «κωλοτούμπες».

Η πρώτη και μεγαλύτερη «κωλοτούμπα» του καταγράφηκε το καλοκαίρι του 2015. Τότε εγκατέλειψε την αντιμνημονιακή δημαγωγική πολιτική της περιόδου 2010-2015, που τον οδήγησε εν μέσω της βαθιάς κρίσης στην εξουσία και την ανερμάτιστη διαχείριση της χρεοκοπίας εντός και εκτός Ελλάδος, και εντέλει υπέγραψε το τρίτο μνημόνιο, καθιστάμενος αιφνιδίως ο συνεπέστερος μνημονιακός πρωθυπουργός της εποχής της κρίσης. Από τα «go back madame Merkel», τα «πίσω, κύριε Σόιμπλε» και λοιπή νομενκλατούρα της Ευρώπης, το «άγριο λιοντάρι» των Βαλκανίων έγινε ο «τρυφερός γατούλης» του γερμανοευρωπαϊκού διευθυντηρίου των Βρυξελλών, σύμφωνα με τους τότε χαρακτηρισμούς του διεθνούς Τύπου. Εκτοτε χρησιμοποιήθηκε ως παράδειγμα προς αποφυγή: «Να τι θα πάθετε αν κάνετε ό,τι έκανε ο Τσίπρας». Αλλά και ως παράδειγμα προς μίμηση: «Να πώς θα γλιτώσετε αν τα γυρίσετε όπως τα γύρισε ο Τσίπρας».

Της «κωλοτούμπας» του Τσίπρα με την οποία από αρχηγός του «Οχι» μεταμορφώθηκε στον αποτελεσματικότερο στρατηγό του «Ναι» είχε προηγηθεί μία άλλη: Αυτή της κυβερνητικής σύμπραξής του με τον Πάνο Καμμένο και το ακροδεξιό κόμμα του των Ανεξάρτητων Ελλήνων. Ο αυτοαποκαλούμενος «παιδί των καταλήψεων» και από τα μαθητικά του χρόνια ανένδοτος υπέρμαχος της Αριστεράς εναγκαλίστηκε τον Π. Καμμένο και συγκυβέρνησε με τους ακροδεξιούς των Ανεξαρτήτων Ελλήνων, σχηματίζοντας μαζί τους την πρώτη ακροαριστερο-ακροδεξιά κυβέρνηση στην Ευρώπη.

Οι «κωλοτούμπες» συνεχίστηκαν: Υπήρξε ο πρώτος από όλους τους Ευρωπαίους ηγέτες που επισκέφτηκαν τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον, το 2017, όταν όλοι οι άλλοι ομόλογοί του τηρούσαν αρνητική στάση έναντι του αλλοπρόσαλλου Αμερικανού προέδρου. Δήλωσε μάλιστα ότι «μπορεί ο τρόπος που αντιμετωπίζει την πολιτική να μοιάζει ορισμένες φορές διαβολικός, αλλά γίνεται για καλό», προσθέτοντας ότι ο Τραμπ είναι συνεχιστής των αξιών της ελευθερίας και της Δημοκρατίας που γεννήθηκαν στην Ελλάδα, ενώ μόλις τον προηγούμενο χρόνο δήλωνε «ελπίζω να μη μας βρει αυτό το κακό, να εκλεγεί πρόεδρος των ΗΠΑ». Με την ίδια άνεση ήταν πάλι ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης που παραβρέθηκε στην κηδεία του Φιντέλ Κάστρο, δηλώνοντας ότι ο νεκρός δικτάτορας υπήρξε «παγκόσμιο σύμβολο αγώνα και αντίστασης» μετατρέποντας τη χώρα του σε ένα παγκόσμιο σύμβολο αξιοπρέπειας. Υπήρξε πράγματι εντυπωσιακή η ευκολία με την οποία μπορούσε να υμνεί από τη μία τον Τραμπ και από την άλλη τον Κάστρο.

Και οι «κωλοτούμπες» του Α. Τσίπρα συνεχίζονται μέχρι τις μέρες μας. Αφού με έμμεσες και άμεσες, κρυφές και φανερές παρεμβάσεις αποδόμησε και διέλυσε τον ΣΥΡΙΖΑ, ξεκινώντας τώρα το νέο του κόμμα απευθύνθηκε αρχικά στον ευρύτερο κεντροαριστερό, κεντρώο, ακόμη και κεντροδεξιό χώρο. Οι αρχικές μετριοπαθείς ομιλίες του στο συνέδριο του Economist, στο Μέγαρο Μουσικής και αλλού στόχευαν ακριβώς σε αυτό το κοινό. Εκεί εμφάνισε τις νέες θεωρίες του περί του «δημοκρατικού καπιταλισμού» στη θέση της Ριζοσπαστικής Αριστεράς, ανακάλυψε τον «νέο ηθικό, κοινωνικό και οικονομικό πατριωτισμό», το «νέο κοινωνικό συμβόλαιο εργαζομένων, δημόσιας διοίκησης και οικονομικών φορέων», εκεί ζήτησε την «εθελοντική πατριωτική προσφορά αλληλεγγύης των πλουσίων» ώστε «οι έχοντες να συμβάλουν στο μέλλον της χώρας», διότι «δεν μπορεί να είσαι ευκατάστατος πατριώτης και να μη σε νοιάζει το μέλλον του τόπου», στο πλαίσιο της «Ελλάδας της δημιουργίας, της αλληλεγγύης και του φιλότιμου του γνήσιου πατριωτισμού».

Αυτά όλα τα περίεργα για τον εχθροπαθή Τσίπρα που έχουμε γνωρίσει έγιναν στο πλαίσιο του αρχικά σχεδιασμένου rebranding του. Φαίνεται όμως ότι μετρήθηκαν στις δημοσκοπήσεις και δεν απέδωσαν. Διότι το μετριοπαθές κοινό στο οποίο απευθυνόταν δεν έδειξε να συγκινείται στο παραμικρό από τη νέα επικολυρική ρητορική του. Ρητορική που δεν βρήκε καμία απήχηση ούτε στους δυσαρεστημένους κεντροδεξιούς, ούτε στους κεντρώους-κεντροαριστερούς του ΠΑΣΟΚ. Ετσι, ο Τσίπρας επανήλθε σε αυτά που καλά γνωρίζει: στην εμπρηστική ρητορική του διχασμού, στην τοξικότητα, στις προσωπικές επιθέσεις και την εχθροπάθεια, στοχεύοντας πλέον αποκλειστικά στον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ και των αποκομμάτων που δημιουργήθηκαν από τις πολυδιασπάσεις του.

«Πολιτικός απατεώνας ο Μητσοτάκης», «συμμορία της γραβάτας η κυβέρνηση» και άλλα παρεμφερή αποτελούν μερικές από τις πρόσφατες δηλώσεις του. Μάλιστα στη Λαμία ανέσυρε εκ του τάφου και τον Αρη Βελουχιώτη προκειμένου να ενισχύσει την επάνοδό του στο ριζοσπαστικό αριστερό προφίλ.

Μιλώντας στην πλατεία της πόλης, αναφέρθηκε εκτενώς στην ομιλία εκείνου στη Λαμία, που «ακόμη και σήμερα αν τη διαβάσεις σου δίνει μία απάντηση στο ερώτημα ποιος είναι αυτός ο νέος πατριωτισμός στον οποίο αναφέρεται συχνά η "Ιθάκη" (σ.σ.: το βιβλίο του)», όπως μεταξύ άλλων περί Βελουχιώτη είπε. Πολλά μπορεί να είχε σκεφτεί ο Γκράουτσο Μαρξ ως προς τις αρχές και τις νέες σε απόθεμα αν οι αρχικές δεν αρέσουν, αλλά αν ζούσε σήμερα ο Αμερικανός κωμικός, ο Τσίπρας θα είχε ξεπεράσει κάθε πρόβλεψή του.