Νίκος Φελέκης

Μέχρι και την προηγούμενη εβδομάδα ακόμη και μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου θεωρούσαν ότι η κυβέρνηση δύσκολα θα άντεχε την τριπλή πίεση (αξιο-λόγηση, Προσφυγικό, Ασφαλιστικό-Φορολογικό) και ο προβληματισμός τους ήταν αν θα έπρεπε να γίνουν εκλογές ή να σχηματιστεί οικουμενική κυβέρνηση.

Οι δυναμικές και πολυήμερες κινητοποιήσεις των αγροτών και των ελεύθερων επαγγελματιών σε συνδυασμό με τις αρνητικές δημοσκοπήσεις, την καταβαράθρωση του Χρηματιστηρίου και το κλείσιμο των συνόρων λόγω των αυξημένων προσφυγικών ροών είχαν δημιουργήσει την εικόνα μιας πολιορκημένης και ανοχύρωτης χώρας και μιας κυβέρνησης ήκιστα ικανής να διαχειριστεί με επάρκεια τις δημόσιες υποθέσεις.

Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία πιθανότατα θα είχε θρυμματιστεί εάν είχε εισαχθεί στη Βουλή προς ψήφιση το ασφαλιστικό νομοσχέδιο Κατρούγκαλου. Το κλίμα άλλαξε από τη στιγμή που τα τρακτέρ αποσύρθηκαν από τα μπλόκα και οι αγρότες επέστρεψαν στα χωράφια και τα σπίτια τους. Το λεγόμενο «Κίνημα της γραβάτας» μπορεί επισήμως να μην έχει ακόμη καταθέσει τα όπλα του, όμως η δυναμική του δεν είναι τόσο ισχυρή ώστε να επηρεάσει καθοριστικά την εξέλιξη των πολιτικών πραγμάτων. Αναμφίβολα τις ημέρες που θα συζητιούνται στη Βουλή το ασφαλιστικό και το φορολογικό νομοσχέδιο η κοινωνική ένταση θα επανέλθει, όμως η πιθανότητα να μην ψηφιστούν από τη Βουλή είναι πλέον μικρή. Δεν είναι τυχαίο ότι ενώ μέχρι προ δεκαημέρου υπήρχε ανησυχία στο Μέγαρο Μαξίμου για τη σχετική ψηφοφορία, τώρα οι συνεργάτες του πρωθυπουργού δηλώνουν σίγουροι ότι «δεν θα υπάρξει ούτε ένας αντάρτης». Το ίδιο σίγουρος για τη θετική ψήφο των εννιά βουλευτών των ΑΝ.ΕΛ. δηλώνει και ο πρόεδρός τους, υπουργός Αμυνας Πάνος Καμμένος.

Τι προσδοκούν

Ο πρωθυπουργός και το οικονομικό επιτελείο θα ήθελαν να μη σπάσει η αξιολόγηση, προτιμώντας να είναι μία η ψηφοφορία στη Βουλή για τα προαπαιτούμενά της. Αντίθετα, οι εκπρόσωποι των δανειστών επιθυμούν η διαδικασία να σπάσει ώστε να περάσει  ευκολότερα. Ομως αυτό δεν θα συμβεί. Και ο Αλέξης Τσίπρας, όπως και ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος το γνωρίζουν. Απλώς ελπίζουν αυτή να γίνει σε δύο και όχι σε περισσότερες δόσεις. Ο λόγος που η κυβέρνηση θα ήθελε να γίνει μία και μόνο ψηφοφορία είναι επειδή τη μία ψηφοφορία μπορείς να την ελέγξεις. «Αν για κάθε θέμα, π.χ. Ασφαλιστικό, Φορολογικό, μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs), Υπερταμείο Αποκρατικοποιήσεων, έχουμε ανά μήνα και μια ψηφοφορία, ουδείς μπορεί να σου εγγυηθεί ότι δεν θα υπάρξει κάποια στιγμή ένας αντάρτης βουλευτής. Πέραν της πολιτικής κοπώσεως που συνεπάγεται η τεχνική της σαλαμοποίησης της αξιολόγησης, δεν θα είναι καλή και η εικόνα της διαιώνισης της εκκρεμότητας», μας λέει κυβερνητικός παράγοντας που είναι επιφορτισμένος με το καθήκον της διατήρησης της ενότητας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ. Και φυσικά επειδή η επιμήκυνση -με τη μέθοδο του σαλαμιού- της αξιολόγησης μεταθέτει και τη συζήτηση για το χρέος στο απώτερο μέλλον, και σίγουρα για μετά το καλοκαίρι και όχι για τον Μάιο - Ιούνιο όπως θα ήθελε η κυβέρνηση.

Πάντως κάποια στελέχη του υπουργείου Οικονομικών υποστηρίζουν ότι ενδεχομένως να συμφέρει την κυβέρνηση το σπάσιμο της αξιολόγησης επειδή στα θέματα του Υπερταμείου Αποκρατικοποιήσεων και των μη εξυπηρετούμενων δανείων δεν έχουν ληφθεί ακόμη οριστικές αποφάσεις, καθώς υπάρχουν προβλήματα και διιστάμενες απόψεις για το δέον γενέσθαι. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός, σύμφωνα με απόλυτα ασφαλείς πληροφορίες, ενώ έδωσε την έγκριση στον κ. Τσακαλώτο να διαπραγματευτεί μια σαλαμοποιημένη αξιολόγηση, εντούτοις δεν θέλει με τίποτε να διαχωριστεί το Ασφαλιστικό από το Φορολογικό. Θέλει και τα δύο να έρθουν ταυτόχρονα προς ψήφιση. Και ο λόγος είναι επειδή μόνο του το Ασφαλιστικό τον εκθέτει έναντι των αγροτών, αφού οι ελαφρύνσεις (αφορολόγητο κ.ά.) που τους έχει υποσχεθεί περιέχονται στο Φορολογικό.

Η εντολή που έχει δώσει στον υπουργό Οικονομικών είναι να συμφωνήσουν με το κουαρτέτο σε δύο ψηφοφορίες και όχι σε περισσότερες. Η πρώτη να είναι για το ασφαλιστικό και το φορολογικό νομοσχέδιο και η δεύτερη για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και το Υπερταμείο Αποκρατικοποιήσεων. Οπως μας έλεγε χαριτολογώντας στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού, «η κυβέρνηση προτιμά τη μέθοδο του τοστ από αυτή του σαλαμιού». Αντί δηλαδή να κοπεί σε πολλές φέτες η αξιολόγηση, να τοποθετηθεί ανάμεσα στις δύο φέτες που προαναφέραμε.

Στελέχη της αντιπολίτευσης όπως η κυρία Ντόρα Μπακογιάννη, η οποία ανέδειξε το θέμα της σαλαμοποίησης της αξιολόγησης, υποστηρίζουν ότι η μέθοδος του σαλαμιού συμφέρει μόνο πρόσκαιρα την κυβέρνηση για να ξεφύγει από την ασφυκτική πίεση των ημερών, δεν συμφέρει όμως τη χώρα, αφού για μια ακόμη φορά μετατίθεται η λύση του προβλήματος για μερικούς μήνες μετά. Και η αλήθεια είναι ότι οι εταίροι-δανειστές μας, λόγω και του Προσφυγικού, φαίνεται, τουλάχιστον γι’ αυτή την περίοδο, να βάζουν νερό στο κρασί τους όσον αφορά στην αξιολόγηση. Η οικονομική, δημοσιονομική και κοινωνική πίεση που δέχεται η χώρα από τις μεγάλες μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές είναι μεγάλη και δεν μπορεί να μη συνυπολογιστεί στην αξιολόγηση.

Οι ενστάσεις του ΔΝΤ

Τόσο η Κομισιόν όσο και η Γερμανία διά της καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ το έχουν αναγνωρίσει, γι’ αυτό και έχουν δώσει τις σχετικές εντολές στους εκπροσώπους του κουαρτέτου να το συμπεριλάβουν στην αξιολόγηση του ελληνικού μνημονίου - και φυσικά να δοθούν και χρήματα ως έκτακτη και ανθρωπιστική βοήθεια στην Αθήνα. Οι εκπρόσωποι του κουαρτέτου ευθυγραμμίζονται με τη γραμμή της Κομισιόν και προσώρας ο μόνος που αντιδρά είναι ο τέταρτος της παρέας, το ΔΝΤ. Ομως οι ενστάσεις του ΔΝΤ δύσκολα, τουλάχιστον σ’ αυτή τη φάση, θα γίνουν αποδεκτές. Αυτός είναι άλλωστε και ο βασικός λόγος που επελέγη η μέθοδος του σαλαμιού για την αξιολόγηση.

Για να μπορεί, σε κάθε στάδιο έγκρισης της κατατμημένης αξιολόγησης, το ΔΝΤ να σημειώνει τη διαφωνία του, χωρίς όμως και να μπορεί να μπλοκάρει το συνολικό πρόγραμμα διάσωσης.

Την ανάγκη το ΔΝΤ να κάνει, όπως και τα άλλα μέλη του κουαρτέτου, για ευρύτερους γεωπολιτικούς λόγους τα στραβά μάτια στις παρασπονδίες της Ελλάδας όσον αφορά στην εκτέλεση του μνημονίου φέρεται, σύμφωνα με καθ’ όλα έγκυρες πληροφορίες, να έχει τονίσει στην κυρία Κριστίν Λαγκάρντ και ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Τζακ Λιου. Και βέβαια, το πιο σημαντικό για την Ευρωπαϊκή Ενωση είναι να μην πάνε οι  Βρετανοί στο δημοψήφισμα για Brexit με το προσφυγικό και το δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας ανοιχτό.

Τελικά, σήμερα είναι οι δυστυχείς πρόσφυγες αυτοί που δίνουν στον Αλέξη Τσίπρα την τύχη και εκείνες τις πολιτικές ανάσες που χρειάζονται αυτός και η κυβέρνησή του για να ξεπεράσουν, τουλάχιστον μέχρι το καλοκαίρι, το πρόβλημα της αξιολόγησης. Αύριο όμως, αν δεν ελεγχθούν οι προσφυγικές ροές από την Τουρκία και δεν ανοίξουν τα βόρεια σύνορα από την ΠΓΔΜ, ενδέχεται να είναι πάλι οι χιλιάδες εγκλωβισμένοι πρόσφυγες αυτοί που θα ταρακουνήσουν την κυβέρνηση και θα της βάλουν πιο δύσκολα και από την αξιολόγηση προβλήματα...