Γ. Χ. Παπαγεωργίου

Ιστορικά, οι μεγάλες διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στις αστικές και τις αγροτικές τάξεις, στο κέντρο και την περιφέρεια, στους εργαζόμενους και το κεφάλαιο στην Ευρώπη γέννησαν τα πολιτικά κόμματα. Οι επιμέρους διαφοροποιήσεις σταδιακά σχηματοποιήθηκαν γύρω από δύο μεγάλες πολυσυλλεκτικές παρατάξεις, τη Δεξιά και την Αριστερά, ενώ η πολιτική έγινε επάγγελμα κάποιων υποτιθέμενων ελίτ, οι οποίες σήμερα δεν είναι απλώς εκφραστές των κοινωνικών διαιρέσεων και διαμεσολαβητές των διαφορετικών συμφερόντων, αλλά διαμορφώνουν και καθορίζουν τον πολιτικό ανταγωνισμό.

Οι επαγγελματίες πολιτικοί υποτίθεται ότι κατέχουν υψηλή τεχνογνωσία διακυβέρνησης, η οποία γίνεται όλο και πιο περίπλοκη, αδιαφανής και απροσπέλαστη για τον απλό άνθρωπο. Σημείο των καιρών είναι η μεγάλη αντίφαση: την ίδια ώρα που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο κόσμος εμπιστεύεται όλο και λιγότερο την πολιτική και τους πολιτικούς, η έλλειψη πολιτικής εμπειρίας προβάλλεται ως μειονέκτημα για πρόσωπα που εμφανίζουν μεγάλη δημοφιλία και πιθανόν σχεδιάζουν να εισέλθουν στον πολιτικό στίβο, όπως η περίπτωση της κυρίας Μαρίας Καρυστιανού.

Τις τελευταίες δεκαετίες η θεωρία εντοπίζει και νέες διαχωριστικές γραμμές, οι οποίες συνεχώς ενισχύονται ανάμεσα στους υποστηρικτές της διεθνοποίησης, της πολυπολιτισμικότητας, των ανοιχτών συνόρων και σε εκείνους που υποστηρίζουν την επιστροφή στις παραδόσεις και την ενίσχυση του εθνικού κράτους.

Η κριτική στη λεγόμενη φιλελεύθερη διεθνή τάξη, με εμβληματικό αμφισβητία τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ενισχύεται διαρκώς, καθώς η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση οδήγησε σε αρκετά αδιέξοδα.

Οσο η Κίνα ήταν ένα φθηνό εργοστάσιο που επέτρεπε στις δυτικές κοινωνίες να αγοράζουν φθηνά προϊόντα αυξάνοντας το επίπεδο κατανάλωσής τους, με δανεικά και όχι με αύξηση πραγματικών εισοδημάτων, η παγκοσμιοποίηση ήταν «καλή».
Τα κέρδη του κεφαλαίου ενισχύθηκαν πολύ περισσότερο απ’ ό,τι τα εισοδήματα των εργαζομένων, ενώ ο αυξανόμενος δανεισμός διόγκωσε τη χρηματοπιστωτική σφαίρα και τη «χρηματιστηροποίηση» των πάντων.

Από τη στιγμή που η Κίνα χειραφετήθηκε παραγωγικά και άρχισε να εκτοπίζει τη δυτική βιομηχανική βάση, απειλώντας τα κέρδη του δυτικού κεφαλαίου και πολλές θέσεις εργασίας, η παγκοσμιοποίηση έγινε «πρόβλημα».

Ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός αναδείχθηκε σε μια νέα διαχωριστική γραμμή η οποία επηρεάζει όλο και περισσότερο τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις.

Δεν είναι τυχαία η συστηματική αμφισβήτηση των διεθνών πολυμερών οργανισμών από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, γραμμή στην οποία προσχώρησαν δημόσια πρόσφατα και Ελληνες υπουργοί (οι κύριοι Αδωνις Γεωργιάδης και Θάνος Πλεύρης), οι οποίοι απαξίωσαν τη Διεθνή Αμνηστία και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης με αφορμή το Μεταναστευτικό.  Λογικά, σύντομα θα εμφανιστούν και αμφισβητίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αν και η απειλή ενός πολέμου με τη Ρωσία έχει ήδη αρχίσει να προωθείται ως νέα συγκολλητική ουσία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, παρόλο που αυτό ξεκίνησε με σκοπό την εδραίωση της ειρήνης.

Το σημαντικότερο όμως ζήτημα που καθορίζει την πολιτική συμπεριφορά των ανθρώπων είναι το οικονομικό.
Η μαγική εικόνα των θεαματικών χρηματιστηριακών αποδόσεων εν μέσω διαδοχικών χρηματοπιστωτικών και ενεργειακών κρίσεων, πληθωρισμού και πολέμου, την ώρα που μεγάλα τμήματα της κοινωνίας όχι μόνο είναι ακάλεστα στο «πάρτυ», αλλά απειλούνται με πολεμική εισβολή από πραγματικούς ή φανταστικούς εχθρούς, εξηγεί γιατί όλο και περισσότεροι αναζητούν διέξοδο σε κόμματα που αμφισβητούν το status quo - είτε αυτά είναι ειλικρινή, είτε όχι.

Η άλλη μεγάλη διαχωριστική γραμμή που αναδεικνύεται έντονα τα τελευταία χρόνια είναι εκείνη ανάμεσα στις γενεές.

Οι νέοι αποτελούν τη μεγάλη πολιτική δεξαμενή, η οποία όμως δεν συγκινείται από την πολιτική πραγματικότητα, καθώς αμφισβητεί την προσδοκία ότι η ζωή μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο μέσα από την πολιτική.

Μέχρι στιγμής η Ακροδεξιά έχει προβάδισμα στη ρητορική και τα συνθήματα του εθνικισμού, χωρίς όμως να προτείνει ουσιαστικές λύσεις και σχέδια πολιτικής υπέρ των απλών ανθρώπων. Αλλωστε το κύμα που έχει ξεκινήσει από τις ΗΠΑ είναι φανερά στο πλευρό των μεγάλων πολυεθνικών και των διεθνών ψηφιακών μονοπωλίων.

Είναι λοιπόν πεδίον δόξης λαμπρό για τις υπόλοιπες δυνάμεις, από το Κέντρο έως την Αριστερά, να επεξεργαστούν έναν νέο πολιτικό οδικό χάρτη, ο οποίος θα μιλήσει στους απλούς ανθρώπους, στα συμφέροντά τους, αλλά και στην καρδιά τους, κυρίως στους νέους, οι οποίοι είναι η μόνη ελπίδα για το μέλλον.

Διότι ο μόνος τρόπος να αλλάξει η ζωή μας προς το καλύτερο είναι μέσα από την πολιτική.