Γ. Χ. Παπαγεωργίου

Το αφεντικό της OpenAI, Σαμ Αλτμαν, αρνήθηκε την προσφορά του Μασκ, αντιπροτείνοντας σκωπτικά να εξαγοράσει εκείνος το Χ (πρώην Twitter), αλλά η ιστορία μεταξύ τους είναι αρκετά περίπλοκη και δείχνει ότι τα πράγματα έχουν ξεφύγει.

Ο Μασκ είναι σήμερα ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, με δορυφόρους επικοινωνιών και διαστημικά οχήματα, είναι guest star στον Λευκό Οίκο έχοντας πρόσβαση και έλεγχο στην κρατική μηχανή, ενώ... στον ελεύθερο χρόνο του στηρίζει την Ακροδεξιά στη Γερμανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Είναι βέβαιο ότι όλα αυτά που βλέπουμε είναι η κορυφή του παγόβουνου, καθώς μόνο μια χούφτα εταιρείες σε όλο τον κόσμο, κυρίως αμερικανικές αλλά και κινεζικές, διαθέτουν γνώση και πρόσβαση στην τεχνολογία της ΤΝ, η οποία κατά γενική ομολογία είναι το κλειδί για την κυριαρχία σε όλα τα πεδία: από την οικονομία και τις επιχειρήσεις μέχρι την άμυνα, την υγεία και τελικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν και επηρεάζονται οι κοινωνίες.

Υποτίθεται ότι ένα σκέλος της διαμάχης για την OpenAI αφορά το ότι αρχικά η εταιρεία ξεκίνησε ως μη κερδοσκοπική, με αποστολή να αναπτύξει «φιλική Τεχνητή Νοημοσύνη που θα ωφελεί την ανθρωπότητα». Ομως ο Αλτμαν άλλαξε τον προσανατολισμό και πλέον είναι ξεκάθαρο ότι όλοι δουλεύουν για το κέρδος και την επιρροή.

Η ΤΝ είναι κι αυτή μια τεχνολογία «διπλής χρήσης», η οποία εμπίπτει στο μοντέλο που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου το υπουργείο Αμυνας χρηματοδοτεί έρευνες για τεχνολογία η οποία γίνεται από ιδιωτικές εταιρείες και μπορεί να έχει στρατιωτική και εμπορική χρήση. Το μοντέλο αυτό επιχειρεί να εφαρμόσει τώρα συνολικά η Ε.Ε. αλλά και αυτόνομα η Ελλάδα (με το νεοσύστατο Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας), όμως έχουμε ακόμα πολύ δρόμο για αποτελέσματα. Προς το παρόν, οι καθοριστικές βιομηχανίες της εποχής μας, τα μεγάλα ψηφιακά μονοπώλια, οι επτά εταιρείες που οι Αμερικανοί έχουν βαφτίσει «magnificent seven» (από την ομότιτλη καουμπόικη ταινία του 1960) αντιπροσωπεύουν το 1/3 της συνολικής αξίας των μεγάλων εταιρειών του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης, ασκούν παγκόσμια οικονομική, κοινωνική και πολιτική επιρροή και είναι βέβαια αλληλένδετες με το «οικοσύστημα» των εταιρειών ΤΝ.

Ο συνδυασμός τόσο μεγάλης οικονομικής δύναμης με την παγκόσμια εμβέλεια των ψηφιακών δικτύων και την απευθείας πρόσβαση στην κυβέρνηση των ΗΠΑ αφήνει ξάγρυπνες τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Ο προηγούμενος πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, κατά την αποχώρησή του μίλησε για μια νέα ολιγαρχία, ένα «τεχνολογικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα» που χαρακτηρίζεται από ακραίο πλούτο, δύναμη και επιρροή, η οποία απειλεί τη δημοκρατία και τα βασικά δικαιώματα των πολιτών.

Πέρα όμως από τις πολιτικές, διπλωματικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις, εκείνο που θα έπρεπε να προβληματίσει τον απλό άνθρωπο είναι ο τρόπος με τον οποίο η εξάπλωση της ΤΝ θα επηρεάσει τον κόσμο της εργασίας και της επιχειρηματικότητας.
Σύμφωνα με έρευνα της συμβουλευτικής εταιρείας McKinsey, το 72% των εταιρειών παγκοσμίως έχει υιοθετήσει τη χρήση της ΤΝ σε κάποιον βαθμό, ενώ στην Ευρώπη το 42% τη χρησιμοποιεί συστηματικά.

Τα βασικά μοντέλα εργασίας είναι δύο. Εκείνο του Κενταύρου, όπου συνδυάζεται η ανθρώπινη δημιουργικότητα με την τεράστια υπολογιστική και αναλυτική δύναμη της ΤΝ. Οι άνθρωποι επικεντρώνονται σε καθήκοντα που απαιτούν δημιουργικότητα, κρίση ή ενσυναίσθηση, ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη αναλαμβάνει επαναλαμβανόμενες ή εντατικές υπολογιστικές εργασίες.

Στο μοντέλο του cyborg οι άνθρωποι συνεργάζονται στενά με την ΤΝ ως επέκταση των γνωστικών τους διαδικασιών και τα αποτελέσματα είναι αλληλένδετα σε κάθε επίπεδο.

Και τα δύο μοντέλα συνεπάγονται σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας, απώλεια κάποιων θέσεων εργασίας και δημιουργία νέων, σε άλλους τομείς.

Η ζήτηση για μεταφραστές, για παράδειγμα, βαίνει μειούμενη, δεδομένου ότι η αυτόματη μετάφραση έχει προχωρήσει πολύ. Δημιουργείται, όμως, ένα νέο επάγγελμα, αυτό του «prompt engineer», ενός διαχειριστή της ΤΝ, ο οποίος θέτει τα σωστά ερωτήματα για να πάρει καλές απαντήσεις.

Το πώς θα μοιραστεί το όφελος της αυξημένης παραγωγικότητας και οι ζημιές από τις απώλειες θέσεων εργασίας είναι το μεγάλο κοινωνικό ζήτημα της εποχής. Διότι τα στοιχεία δείχνουν ότι τις τελευταίες δεκαετίες η ψηφιακή επανάσταση των προσωπικών υπολογιστών και του Ιντερνετ είχε μεν οικονομικό όφελος, αλλά η μοιρασιά του ήταν άδικη. Το μερίδιο των εργαζομένων στο οικονομικό αποτέλεσμα μειώθηκε, ενώ εκείνο των επιχειρηματικών κερδών αυξήθηκε.