Πέθανε στα 92 της η πρωτοπόρος του φεμινισμού Γκλόρια Στάινεμ, η δημοσιογράφος που είχε γίνει «κουνελάκι» του Playboy για ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ

Η Γκλόρια Στάινεμ, η εμβληματική δημοσιογράφος και ακτιβίστρια που έδωσε φωνή σε μια ολόκληρη γενιά γυναικών, πέθανε σε ηλικία 92 ετών, αφήνοντας πίσω της μια διαδρομή που συνδέθηκε όσο λίγες με τον αγώνα για την ισότητα των φύλων. Μια από τις χαρακτηριστικές στιγμές ήταν το 1963, έγινε «Playboy Bunny» για έναν μήνα, μπήκε κρυφά στο περίφημο Playboy Club της Νέας Υόρκης και αποκάλυψε τι πραγματικά κρυβόταν πίσω από τη «λαμπερή βιτρίνα» του Χιου Χέφνερ.

Σύμφωνα με το ίδρυμά της, έφυγε ειρηνικά από τη ζωή στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη, έχοντας δίπλα της ανθρώπους που την αγαπούσαν. Ο θάνατός της κλείνει ένα κεφάλαιο που ξεκίνησε πολύ πριν τα δικαιώματα των γυναικών αποκτήσουν τη θέση που έχουν σήμερα στον δημόσιο διάλογο των Ηνωμένων Πολιτειών και φτάνει μέχρι μια Αμερική που εξακολουθεί να συγκρούεται για αρκετές από τις μάχες στις οποίες εκείνη πρωταγωνίστησε.

Από τη δημοσιογραφία στην πρώτη γραμμή

Η Στάινεμ δεν ξεκίνησε ως ακτιβίστρια αλλά ως δημοσιογράφος, σε μια εποχή κατά την οποία ακόμη και οι ίδιες οι αίθουσες σύνταξης αποτελούσαν έναν κόσμο σχεδόν αποκλειστικά ανδρικό. Έγινε ευρύτερα γνωστή μέσα από τη δημοσιογραφική της δουλειά και σταδιακά εξελίχθηκε σε μία από τις κεντρικές φωνές του λεγόμενου «δεύτερου κύματος» του φεμινισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Gloria Steinem (@gloriasteinem)

Η δημόσια παρουσία της δεν περιορίστηκε ποτέ σε έναν μόνο ρόλο. Έγραφε, μιλούσε, οργάνωνε και συμμετείχε σε πολιτικές εκστρατείες, μετατρέποντας ζητήματα που μέχρι τότε αντιμετωπίζονταν ως ιδιωτικές υποθέσεις των γυναικών σε αντικείμενο δημόσιας και πολιτικής αντιπαράθεσης.

Το 1971 ήταν μεταξύ των γυναικών που ίδρυσαν την Women's Action Alliance, με στόχο την αντιμετώπιση των διακρίσεων λόγω φύλου. Την ίδια περίοδο συμμετείχε στη δημιουργία του «Ms.», του περιοδικού που έμελλε να γίνει ένα από τα σημαντικότερα έντυπα του αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος. Σε μια εποχή κατά την οποία μεγάλο μέρος του Τύπου που απευθυνόταν στις γυναίκες περιστρεφόταν γύρω από το σπίτι, την εμφάνιση και τις κοινωνικές επιταγές για το πώς όφειλε να είναι μια «σωστή γυναίκα», το «Ms.» επέλεξε να μιλήσει για πολιτική, εργασία, σεξουαλικότητα, οικογένεια, διακρίσεις, βία και δικαιώματα.

Έγινε Playboy Bunny για έναν μήνα και αποκάλυψε τι κρυβόταν πίσω από τη λαμπερή βιτρίνα

Το 1963, σε ηλικία 28 ετών, η Γκλόρια Στάινεμ ανέλαβε μια τολμηρή δημοσιογραφική αποστολή: παρουσιάστηκε με ψεύτικη ταυτότητα και εργάστηκε για περίπου έναν μήνα ως Playboy Bunny στο Playboy Club της Νέας Υόρκης, προκειμένου να καταγράψει από κοντά τις συνθήκες εργασίας των γυναικών.

Για να προσληφθεί, εμφανίστηκε ως η «Marie Catherine Ochs», μια 24χρονη γυναίκα με κατασκευασμένο βιογραφικό. Η διαδικασία επιλογής που κατέγραψε περιλάμβανε πολύωρη αναμονή, φωτογραφίες Polaroid και αυστηρή αξιολόγηση της εμφάνισης. Παρά το γεγονός ότι δήλωσε πως ήταν 24 ετών, της είπαν ότι θεωρούνταν ήδη αρκετά μεγάλη για τη θέση, ενώ στην πραγματικότητα ήταν 28 ετών.

Ακολούθησε η εκπαίδευση των Bunnies, στην οποία περιλαμβάνονταν μαθήματα μακιγιάζ, ειδική εκπαίδευση για τον ρόλο, πρακτική στο κλαμπ και γραπτή εξέταση. Η εμφάνιση αποτελούσε βασικό μέρος της διαδικασίας, με τις εργαζόμενες να φορούν το χαρακτηριστικό εφαρμοστό σατέν κοστούμι και ψηλοτάκουνα παπούτσια. Η Στάινεμ έφτασε μάλιστα στο σημείο να αποτύχει επίτηδες στη γραπτή εξέταση, ώστε να μην κινήσει υποψίες για την πραγματική της ταυτότητα.

Ένας μήνας πίσω από τη βιτρίνα του Playboy

Κατά τη διάρκεια του περίπου ενός μήνα που παρέμεινε στο Playboy Club, η Στάινεμ ανακάλυψε ότι πίσω από τη λαμπερή εικόνα του Playboy υπήρχε ένα αυστηρό σύστημα κανόνων και ελέγχων. Οι Bunnies αμείβονταν με 50 δολάρια την εβδομάδα, ενώ είχαν επιπλέον έξοδα για τη συντήρηση της στολής, τις κάλτσες και τον απαιτούμενο εξοπλισμό. Παράλληλα, μέρος των φιλοδωρημάτων τους κατευθυνόταν στο κλαμπ.

Η καθημερινότητά τους ήταν αυστηρά ελεγχόμενη. Υπήρχαν συγκεκριμένοι κανόνες για τον τρόπο που έπρεπε να στέκονται, να κινούνται και να σερβίρουν τους πελάτες, ενώ η εμφάνισή τους βρισκόταν διαρκώς υπό αξιολόγηση. Η λεγόμενη «Bunny Stance», αλλά και ο τρόπος με τον οποίο έπρεπε να σκύβουν για να σερβίρουν, αποτελούσαν μέρος των αυστηρών οδηγιών.

Η Στάινεμ έζησε από πρώτο χέρι την πίεση που ασκούσε η συγκεκριμένη δουλειά στις γυναίκες. Οι πολύωρες βάρδιες με το στενό κοστούμι και τα ψηλοτάκουνα προκαλούσαν σωματική καταπόνηση, ενώ η καθημερινή επαφή με τους πελάτες αποκάλυπτε μια πραγματικότητα πολύ διαφορετική από αυτή που παρουσίαζε η εικόνα πολυτέλειας και διασκέδασης του Playboy Club.

Παράλληλα, η δημοσιογράφος παρατήρησε τις οικονομικές δυσκολίες, τους αυστηρούς κανονισμούς και τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες αντιμετωπίζονταν στον χώρο εργασίας.

Η Στάινεμ κατάφερε να ολοκληρώσει την undercover αποστολή της χωρίς να αποκαλυφθεί η πραγματική της ταυτότητα. Όσα έζησε τα μετέφερε στην έρευνα «A Bunny’s Tale», η οποία δημοσιεύτηκε το 1963 στο Show Magazine.

Το δημοσίευμα έδωσε μια διαφορετική εικόνα για τη ζωή των Bunnies και ανέδειξε τις συνθήκες εργασίας πίσω από τη λαμπερή βιτρίνα του Playboy Club. Για τη Στάινεμ, η εμπειρία αυτή αποτέλεσε έναν σημαντικό σταθμό στη δημοσιογραφική της πορεία και, τα επόμενα χρόνια, στην ανάδειξή της σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος.

Η μάχη που κερδήθηκε – και χάθηκε ξανά

Μία από τις σημαντικότερες πολιτικές μάχες της Στάινεμ αφορούσε το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση. Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 βρισκόταν ήδη στην πρώτη γραμμή της εκστρατείας για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών εξέδωσε το 1973 την ιστορική απόφαση Roe v. Wade. Για τη Στάινεμ και το κίνημα στο οποίο ανήκε, η απόφαση εκείνη δεν αποτελούσε απλώς μια δικαστική νίκη. Ήταν η επιβεβαίωση μιας αλλαγής που έμοιαζε τότε να έχει αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά.

Η ιστορία, όμως, της επεφύλασσε μια από τις μεγαλύτερες ανατροπές της πολιτικής της ζωής. Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, το 2022, η ίδια γυναίκα που είχε δει το Roe v. Wade να γίνεται νόμος της αμερικανικής πραγματικότητας είδε το Ανώτατο Δικαστήριο, με την απόφαση Dobbs v. Jackson Women's Health Organization, να το ανατρέπει. Η συνταγματική προστασία του δικαιώματος στην άμβλωση σε ομοσπονδιακό επίπεδο έπαψε να υφίσταται και η αρμοδιότητα επέστρεψε ουσιαστικά στις Πολιτείες. Για τη Στάινεμ ήταν μια υπενθύμιση μιας αρχής που επαναλάμβανε επί δεκαετίες: ότι τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα που κατακτώνται δεν είναι κατ' ανάγκην μη αναστρέψιμα.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Gloria Steinem (@gloriasteinem)

Μια ζωή μέσα στις αλλαγές της Αμερικής

Η σημασία της Στάινεμ δεν βρίσκεται μόνο στις οργανώσεις που δημιούργησε ή στις πολιτικές θέσεις που υπερασπίστηκε. Βρίσκεται και στο γεγονός ότι η προσωπική της διαδρομή συνέπεσε με μια θεαματική μεταβολή της θέσης των γυναικών στην αμερικανική κοινωνία. Έζησε μια Αμερική στην οποία οι γυναίκες μπορούσαν να αποκλείονται από επαγγελματικές ευκαιρίες απλώς και μόνο λόγω φύλου και έφτασε να δει γυναίκες να καταλαμβάνουν ορισμένα από τα υψηλότερα αξιώματα της χώρας. Είδε το φεμινιστικό κίνημα να περνά από το περιθώριο στο πολιτικό κέντρο, να γνωρίζει μεγάλες νίκες, αλλά και να γίνεται ένα από τα πεδία πάνω στα οποία εκδηλώθηκε με ιδιαίτερη ένταση ο πολιτισμικός διχασμός των Ηνωμένων Πολιτειών.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Gloria Steinem (@gloriasteinem)

Δεν υπήρξε φυσικά μια προσωπικότητα χωρίς αντιπάλους ή αντιπαραθέσεις. Οι θέσεις της προκάλεσαν σφοδρές αντιδράσεις από το συντηρητικό κίνημα, ενώ διαφορετικές γενιές φεμινιστριών άσκησαν κριτική και στο ίδιο το κίνημα που εκείνη εκπροσωπούσε. Αυτό όμως δεν άλλαξε το μέγεθος της επιρροής της. Για δεκαετίες, το όνομα Γκλόρια Στάινεμ υπήρξε σχεδόν συνώνυμο στις Ηνωμένες Πολιτείες με τον αγώνα για την ισότητα των φύλων.

Η Στάινεμ πέθανε έχοντας προλάβει να δει έναν κόσμο πολύ διαφορετικό από εκείνον στον οποίο ξεκίνησε να γράφει. Δεν πρόλαβε όμως να δει να κλείνουν όλες οι μάχες της. Ίσως αυτή να είναι και η πιο χαρακτηριστική λεπτομέρεια μιας ζωής που διήρκεσε περισσότερο από εννέα δεκαετίες: η γυναίκα που πανηγύρισε το Roe v. Wade το 1973 έζησε αρκετά ώστε να παρακολουθήσει την ανατροπή του το 2022. Και η Αμερική που αφήνει πίσω της εξακολουθεί να συζητά –και να συγκρούεται– για πολλά από τα ίδια ερωτήματα που εκείνη βοήθησε να βγουν από τα σπίτια και να περάσουν στην πολιτική.