Μουσική στην εντατική; Κι όμως...

Μουσικοί που παίζουν άρπα και φλάουτο μέσα σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας; Μπορεί  να ακούγεται παράξενο αλλά εφαρμόζεται και μάλιστα με ευεργετικά για τον ασθενή αποτελέσματα! Αρκετές ιατρικές μελέτες έχουν δείξει ότι η εφαρμογή της μουσικής σε μονάδες εντατικής θεραπείας  βοηθάει τον ύπνο των ασθενών και μπορεί να ελαττώνει τη χρήση αναλγητικών, αγχολυτικών και υπναγωγών φαρμάκων.

H μουσικοθεραπεία αποτελεί  μια μορφή διεθνώς αναγνωρισμένης επιστημονικά θεραπευτικής μεθόδου  με πολλές ενδείξεις μας επισημαίνει  ο καρδιολόγος από το Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Θανάσης Δρίτσας, συνθέτης, Fellow International Society of Music in Medicine.

Μια από τις κατηγορίες μουσικοθεραπείας είναι και η  ακρόαση προ-επιλεγμένης μουσικής για ατομική χρήση ή για  εφαρμογές στο νοσοκομείο σε νοσηλευόμενους ασθενείς, αυτό λέγεται ιατρική μουσική  ή μουσική φάρμακο (music medicine) και απευθύνεται πχ σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας,, σε ασθενείς κατά τη διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων με τοπική ή στελεχιαία αναισθησία, σε ασθενείς κατά τη διάρκεια οδοντιατρικών παρεμβάσεων, σε εντατικές μονάδες νεογνών, σε γυναίκες κατά τη διάρκεια του τοκετού.

Αυτή η μορφή μουσικοθεραπείας με την μορφή της ακρόασης επιλεγμένης μουσικής στοχεύει στην αντιμετώπιση του άγχους, στην ελάττωση του αισθήματος του πόνου, στην μυική χαλάρωση και στην καταστολή των επιδράσεων από την αύξηση της αδρεναλίνης που κυκλοφορεί στο αίμα στα πλαίσια έντονου stress των νοσηλευομένων σε εντατικές μονάδες.

Με τη βοήθεια μιας χαλαρωτικής  μουσικής μπορεί  να πετύχει κανείς ευεργετική ελάττωση των καρδιακών  παλμών και της αυξημένης αρτηριακής πίεσης πχ σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε καρδιολογικές ή καρδιοχειρουργικές μονάδες εντατικής θεραπείας, εδώ η μουσική αναλαμβάνει παρόμοιο ρόλο με καρδιολογικά φάρμακα που λέγονται β-αδρενεργικοί αναστολείς. Η επιλογή της μουσικής έχει μεγάλη σημασία και ιδιαίτερα αποτελεσματική είναι η μουσική που αρέσει στον συγκεκριμένο ασθενή. Μεγάλη σημασία, σημειώνει ο κ. Δρίτσας, έχει η μουσική κουλτούρα του ασθενούς: για παράδειγμα όσοι ζούν στην κεντρική Ευρώπη προτιμούν συχνότερα την κλασική μουσική σε σχέση με τους Βαλκάνιους ή τους νότιους Ευρωπαίους.

Η σύγχρονη τεχνολογία βοηθάει  σημαντικά στην αναπαραγωγή μουσικής σε μονάδες εντατικής θεραπείας  και η μουσική μπορεί να μεταδοθεί  με πολλούς τρόπους (πχ Wi-Fi internet, USB sticks, CD players, σύγχρονα κινητά τηλέφωνα κλπ). Ιδανικά ο ασθενής θα πρέπει να ακούει μέσω υψηλής ποιότητας ακουστικών ή του σύγχρονου ακουστικού μαξιλαριού (audio pillow) και θα πρέπει να υπάρχουν παύσεις της μουσικής μετάδοσης έτσι ώστε να αποφεύγεται η κόπωση του εγκεφάλου. Επίσης προτιμάται η μετάδοση οργανικής μουσικής και όχι τραγουδιών λόγω πιθανής αρνητικής συναισθηματικής φόρτισης που σε κάποιους ασθενείς προκαλούν οι στίχοι. Ιδανική είναι η ζωντανή μουσική και σε πολλές κλινικές των ΗΠΑ επιστρατεύονται για το σκοπό αυτό μουσικά σύνολα (πχ άρπα και φλάουτο) τα οποία παίζουν εξειδικευμένοι μουσικοθεραπευτές και ακολουθούν ειδικά πρωτόκολλα.

Η ουσιαστικότερη όμως μορφή  μουσικοθεραπείας (medical music therapy, βιωματική μουσικοθεραπεία) γίνεται μέσω παρέμβασης ενός ειδικά εκπαιδευμένου μουσικοθεραπευτή και μέσα από συνεδρίες μουσικοθεραπείας. Εκεί η μουσική γίνεται ένα μέσον για την ανάπτυξη μιας θεραπευτικής σχέσης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου η οποία αποτελεί το κλειδί για την ανάδυση μιας δημιουργικής διεργασίας στην οποία στοχεύει τελικά η μουσικοθεραπεία. Ο θεραπευτής απαιτεί να έχει ειδική εκπαίδευση, προχωρημένες γνώσεις μουσικής και μουσικής ψυχολογίας, να παίζει με άνεση ένα η περισσότερα πολυφωνικά όργανα (πχ πιάνο, κιθάρα), να μπορεί να αυτοσχεδιάζει διότι ο μουσικός αυτοσχεδιασμός αποτελεί κύρια διεργασία στον τομέα της μουσικής θεραπείας. Ο θεραπευόμενος δεν χρειάζεται να έχει γνώσεις μουσικής. Η μουσική δημιουργικότητα στην μουσικοθεραπεία δεν κρίνεται με αισθητικά κριτήρια αλλά με ειδικά θεραπευτικά κριτήρια.

*Το διαδικτυακό ραδιόφωνο  Radioart, στο οποίο είναι υπεύθυνος ο κ. Δρίτσας προτείνεται και για χρήση σε μονάδες εντατικής θεραπείας νοσοκομείων. Πρόκειται για ένα κανάλι antistress  μουσικής του οποίου η διαδικτυακή διεύθυνση είναι www.radioart.com