Κύπρος: Σήμερα η πρώτη δοκιμασία της νέας Βουλής, με εκλογή Προέδρου

Η Βουλή των Αντιπροσώπων στην Κύπρο που προέκυψε από τις εκλογές της 24ης Μαΐου, συνέρχεται σήμερα στην πρώτη της συνεδρία, με πρώτο μεγάλο τεστ την εκλογή Προέδρου του Σώματος. Η συνεδρίαση έχει οριστεί για τις 4 το απόγευμα και θα αρχίσει με την ορκωμοσία των 56 νέων βουλευτών και των εκπροσώπων των θρησκευτικών ομάδων (Αρμένιων, Λατίνων, Μαρωνιτών). Αμέσως μετά θα ακολουθήσει η διαδικασία εκλογής του νέου Προέδρου της Βουλής, για πρώτη φορά με νέο σύστημα και ηλεκτρονική ψηφοφορία.

Η διαδικασία έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς θα δείξει από την πρώτη κιόλας συνεδρία πώς διαμορφώνονται οι νέοι συσχετισμοί στην κυπριακή Βουλή. Η κάλπη έδωσε στον δεξιό Δημοκρατικό Συναγερμό 17 έδρες, στο αριστερό ΑΚΕΛ 15, στο κεντρώο Δημοκρατικό Κόμμα 8, στο ακροδεξιό Εθνικό Λαϊκό Μέτωπο 8, στο ΑΛΜΑ που ιδρύθηκε πριν λίγους μήνες, από τον παυθέντα τέως Γενικό Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη, 4 και στην Άμεση Δημοκρατία του Ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου επίσης 4. Η νέα Βουλή είναι εξακομματική, με δύο νεοεισερχόμενους σχηματισμούς και με τα παραδοσιακά κόμματα να παραμένουν οι βασικοί παίκτες, αλλά χωρίς καμία πλευρά να διαθέτει από μόνη της δυνατότητα επιβολής επιλογών.

Η νέα διαδικασία

Με βάση τον νέο κανονισμό, στον πρώτο γύρο απαιτούνται 29 ψήφοι, δηλαδή απόλυτη πλειοψηφία επί του συνόλου των 56 βουλευτών. Αν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει τον αριθμό αυτό, οι δύο πρώτοι σε ψήφους περνούν σε δεύτερο γύρο, όπου εκλέγεται όποιος λάβει τις περισσότερες ψήφους. Σε περίπτωση ισοψηφίας για την πρόκριση στον δεύτερο γύρο προβλέπεται επαναληπτική ψηφοφορία. Αν υπάρξει νέα ισοψηφία, τότε ο κανονισμός οδηγεί ακόμη και σε δημόσια κλήρωση υπό την ευθύνη του προεδρεύοντος.

Της σημερινής συνεδρίας, μέχρι την εκλογή Προέδρου, θα προεδρεύσει ο πρεσβύτερος βουλευτής, Ζαχαρίας Κουλίας του ΔΗΚΟ, ο οποίος ήδη ενημέρωσε τα κόμματα για τα διαδικαστικά. Η ηλεκτρονική ψηφοφορία αποτελεί τη βασική αλλαγή σε σχέση με το παρελθόν, καθώς κάθε βουλευτής θα ψηφίζει έναν υποψήφιο μέσα από το σύστημα της Βουλής.

Οι δύο βασικές υποψηφιότητες

Ο Δημοκρατικός Συναγερμός έχει αποφασίσει ομόφωνα να διεκδικήσει την Προεδρία της Βουλής με την Αννίτα Δημητρίου, η οποία ήταν Πρόεδρος του Σώματος και στην προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο. Η υποψηφιότητά της ξεκινά με τις 17 ψήφους του ΔΗΣΥ και αναζητεί συμμαχίες κυρίως προς το κέντρο, με το ΔΗΚΟ να αποτελεί τον προφανή συνομιλητή.
Από την άλλη πλευρά, το ΑΚΕΛ αποφάσισε να κατέλθει με υποψήφιο τον ΓΓ του κόμματος, Στέφανο Στεφάνου. Η Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ προέκρινε ομόφωνα την υποψηφιότητά του, σημειώνοντας ότι ήδη υποστηρίζεται και από το ΑΛΜΑ. Αυτό σημαίνει ότι ο κ. Στεφάνου ξεκινά με 19 ψήφους, δηλαδή 15 του ΑΚΕΛ και 4 του ΑΛΜΑ.

Το ΔΗΚΟ στο κέντρο της εξίσωσης

Το Δημοκρατικό Κόμμα βρίσκεται στο κέντρο των διεργασιών. Με 8 έδρες, μπορεί να γείρει την πλάστιγγα υπέρ της Αννίτας Δημητρίου, μπορεί να επιμείνει σε δική του υποψηφιότητα με τον Νικόλα Παπαδόπουλο, ή να λειτουργήσει ως ρυθμιστής στον δεύτερο γύρο. Η εκλογική του επίδοση, με διατήρηση σημαντικής κοινοβουλευτικής παρουσίας, του επιτρέπει να διεκδικεί ρόλο μεγαλύτερο από αυτόν ενός απλού συμπληρώματος σε ξένους σχεδιασμούς.

Το σενάριο συνεργασίας ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ δίνει στην Αννίτα Δημητρίου 25 ψήφους. Με αυτές δεν εκλέγεται από τον πρώτο γύρο, εκτός αν προστεθούν και οι 4 ψήφοι της Άμεσης Δημοκρατίας, οπότε φτάνει στις 29. Ακόμη όμως και χωρίς την Άμεση Δημοκρατία, μια τέτοια συνεργασία θα της έδινε σοβαρό προβάδισμα στον δεύτερο γύρο, εφόσον το ΕΛΑΜ επιμείνει στην αποχή και το ΑΚΕΛ παραμείνει με τις ψήφους του ΑΛΜΑ.

Υπάρχει και το σενάριο υποψηφιότητας Νικόλα Παπαδόπουλου. Για να αποκτήσει πραγματική δυναμική, χρειάζεται τουλάχιστον τις ψήφους του ΔΗΚΟ, του ΕΛΑΜ και της Άμεσης Δημοκρατίας. Αυτό θα του έδινε 20 ψήφους και θα μπορούσε να τον στείλει στον δεύτερο γύρο, αφήνοντας εκτός την Αννίτα Δημητρίου αν εκείνη παραμείνει στις 17 ψήφους του ΔΗΣΥ. Πρόκειται όμως για σενάριο με αρκετές προϋποθέσεις, καθώς απαιτεί συντονισμό τριών χώρων με διαφορετικές αφετηρίες και διαφορετικές πολιτικές ανάγκες.

Ο ρόλος του ΕΛΑΜ

Το ΕΛΑΜ, με 8 έδρες, είναι πλέον αριθμητικά ισχυρότερο από ποτέ στη Βουλή. Ο πρόεδρός του, Χρήστος Χρήστου, έχει ανακοινώσει υποψηφιότητα, η οποία, αν παραμείνει μέχρι τέλους, μπορεί να συγκεντρώσει τις ψήφους του κόμματός του στον πρώτο γύρο. Το ΕΛΑΜ έχει διαμηνύσει ότι δεν προτίθεται να στηρίξει ούτε την Αννίτα Δημητρίου ούτε τον Στέφανο Στεφάνου, κάτι που καθιστά πιθανή την αποχή του στον δεύτερο γύρο, αν οι δύο βασικοί υποψήφιοι είναι οι επικεφαλής ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ.
Η στάση του ΕΛΑΜ έχει σημασία κυρίως επειδή μπορεί να εμποδίσει ή να διευκολύνει εμμέσως συγκεκριμένα σενάρια. Αν επιμείνει σε δική του υποψηφιότητα στον πρώτο γύρο και σε αποχή στον δεύτερο, τότε οι υπόλοιπες δυνάμεις θα πρέπει να λύσουν την εξίσωση χωρίς τις 8 ψήφους του. Αν, αντίθετα, οι ψήφοι του κινηθούν προς υποψηφιότητα Νικόλα Παπαδόπουλου, το παιχνίδι αποκτά εντελώς διαφορετική μορφή.

Η Άμεση Δημοκρατία ως άγνωστος παράγοντας

Οι 4 βουλευτές της Άμεσης Δημοκρατίας του Φειδία Παναγιώτου είναι ο πιο απρόβλεπτος παράγοντας της ημέρας. Αν στηρίξουν την Αννίτα Δημητρίου σε συνδυασμό με ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ, μπορεί να υπάρξει εκλογή από τον πρώτο γύρο. Αν στηρίξουν Στέφανο Στεφάνου, εκείνος φτάνει στις 23 ψήφους και αποκτά προβάδισμα σε περίπτωση αποχών. Αν κινηθούν προς Νικόλα Παπαδόπουλο, τότε μπορεί να τον στείλουν στον δεύτερο γύρο. Αν απέχουν ή κατέλθουν με δική τους επιλογή, διατηρούν ανοιχτή την αναμέτρηση Αννίτας Δημητρίου και Στέφανου Στεφάνου.

Η Άμεση Δημοκρατία έχει ακόμη ένα ιδιότυπο χαρακτηριστικό. Είναι νέο πολιτικό σχήμα, χωρίς δοκιμασμένη κοινοβουλευτική συμπεριφορά και χωρίς σαφές ιστορικό συμμαχιών. Αυτό κάνει τη στάση της δύσκολη στην πρόβλεψη. Στη σημερινή διαδικασία, όμως, οι 4 ψήφοι της μπορούν να αποδειχθούν δυσανάλογα σημαντικές σε σχέση με το μέγεθός της.

Τι δείχνουν οι αριθμοί

Με τα σημερινά δεδομένα, κανένας υποψήφιος δεν ξεκινά από θέση εκλογής στον πρώτο γύρο. Η Αννίτα Δημητρίου έχει ως βάση τις 17 ψήφους του ΔΗΣΥ. Ο Στέφανος Στεφάνου ξεκινά με 19, λόγω της στήριξης του ΑΛΜΑ. Ο Χρίστος Χρίστου μπορεί να έχει τις 8 ψήφους του ΕΛΑΜ, αν η υποψηφιότητά του παραμείνει. Ο Νικόλας Παπαδόπουλος, αν τελικά μπει στην κούρσα, θα χρειαστεί από την αρχή στήριξη πέραν του ΔΗΚΟ για να περάσει στον δεύτερο γύρο.
Το πιο καθαρό αριθμητικά σενάριο για εκλογή από τον πρώτο γύρο είναι η σύμπραξη ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ και Άμεσης Δημοκρατίας υπέρ της Αννίτας Δημητρίου, που αθροίζει 29 ψήφους. Αντίστοιχα, ΑΚΕΛ, ΑΛΜΑ, ΔΗΚΟ και Άμεση Δημοκρατία υπέρ του Στέφανου Στεφάνου θα έδιναν 31 ψήφους, αλλά πολιτικά αυτό το σενάριο είναι πιο δύσκολο, καθώς το ΔΗΚΟ δεν έχει λόγο να ταυτιστεί με μια επιλογή που στηρίζεται από το ΑΚΕΛ και το ΑΛΜΑ του Οδυσσέα Μιχαηλίδη.

Η πρώτη εικόνα της νέας πενταετίας

Η σημερινή εκλογή δεν αφορά μόνο το πρόσωπο που θα καθίσει στην προεδρική έδρα της Βουλής, καθώς θα αποτελέσει και την πρώτη μέτρηση δυνάμεων για την επόμενη πενταετία. Θα δείξει αν διαμορφώνεται ένας άξονας κεντροδεξιάς και κέντρου γύρω από ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ, αν το ΑΚΕΛ μπορεί να διευρύνει την επιρροή του πέραν του ΑΛΜΑ, αν το ΕΛΑΜ θα επιλέξει ρόλο αποστασιοποιημένου ρυθμιστή και αν η Άμεση Δημοκρατία θα λειτουργήσει ως συμπαγής κοινοβουλευτική ομάδα.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένονται ουσιαστικά μέχρι την έναρξη της συνεδρίας. Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμα μπορεί να κριθεί όχι μόνο από τις επίσημες υποψηφιότητες, αλλά και από τις κινήσεις της τελευταίας στιγμής.