Πώς έπρεπε να είναι τα ρούχα που θα φορούσαν συγχρόνως η Αντζελίνα Τζολί και η Μαρία Κάλλας;

Ολα στο παρισινό διαμέρισμα όπου πέρασε τις τελευταίες μέρες της η Μαρία Κάλλας, όπως την υποδύθηκε η Αντζελίνα Τζολί στο «Maria» (2024), ακόμα και η πιο καθημερινή robe de chambre, είναι ένα μικρό έργο τέχνης. Πάνω του αποτυπώνεται η προσωπικότητα της «La Divina», η εσωστρεφής περίοδος που διένυε, το δέος της Χολιγουντιανής σταρ στην προσέγγιση του ρόλου, το στυλ της εποχής και η σύγχρονη αισθητική. Ολα αυτά κατάφερε να τα εκφράσει με υφάσματα ο Μάσιμο Καντίνι Παρίνι. Ο δύο φορές υποψήφιος για Οσκαρ ενδυματολόγος του Χόλιγουντ μας μίλησε με αφορμή την έκθεση των κοστουμιών της ταινίας που φιλοξενείται στο Μουσείο Μπενάκη μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου.

GALA: Ποια ήταν η πρώτη σας επαφή με τη Μαρία Κάλλας;
ΜΑΣΙΜΟ ΚΑΝΤΙΝΙ ΠΑΡΙΝΙ: Η πρώτη μου επαφή έγινε μέσα από τη φωνή της. Οταν ήμουν νέος, με συγκλόνισε η ικανότητά της να μεταμορφώνει το Qτραγούδι σε αφήγηση, να δίνει σώμα και ψυχή σε κάθε λέξη. Πολύ πριν γνωρίσω την ιστορία της ζωής της, είχα ήδη διαισθανθεί τη δύναμη του εσωτερικού της κόσμου. Η Κάλλας ενσαρκώνει το ύψιστο ιδανικό του καλλιτέχνη: μια γυναίκα ικανή να θυσιάσει τα πάντα στην αναζήτηση της καλλιτεχνικής αλήθειας. Δεν ήταν μόνο μια εξαιρετική τραγουδίστρια, αλλά και σύμβολο πειθαρχίας, ευθραυστότητας, ευφυΐας και απόλυτης αφοσίωσης στην τέχνη της. Παραμένει μια μορφή που εξακολουθεί να εμπνέει και να γοητεύει πολλές γενιές.

G.: Τι σας εξέπληξε περισσότερο ερευνώντας τη ζωή της θρυλικής σοπράνο;
M.Κ.Π.: Εκείνο που με εντυπωσίασε ήταν η απόσταση ανάμεσα στη δημόσια εικόνα και την ιδιωτική της πλευρά. Πίσω από τον διεθνή μύθο, ανακάλυψα μια γυναίκα βαθιά ευφυή, με σκωπτικό πνεύμα και μεγάλη καλλιέργεια, πολύ πιο σύγχρονη απ’ όσο συνήθως παρουσιάζεται. Η ευαλωτότητά της ήταν άρρηκτα δεμένη με το μεγαλείο της.

G.: Ποιο κοστούμι αφηγείται την ιστορία της καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο;
M.Κ.Π.: Πιθανότατα ένα από τα απλά καθημερινά φορέματά της από τη δεκαετία του 1970. Οι περισσότεροι θυμούνται την Κάλλας στις μεγάλες σκηνές της όπερας με εντυπωσιακά φορέματα· όμως η γυναίκα που συναντούμε στην ταινία ζει κυρίως στην οικειότητα του διαμερίσματός της στο Παρίσι.

Αυτά τα φαινομενικά λιτά ενδύματα αποκαλύπτουν όλη τη μελαγχολία, την κομψότητα και την αξιοπρέπεια των τελευταίων χρόνων της.

G.: Υπήρχε κάποια λεπτομέρεια που θα πρόσεχαν μόνο οι πραγματικοί γνώστες της Κάλλας;
M.Κ.Π.: Ναι. Ανασυνθέσαμε με σχολαστική ακρίβεια πολλές από τις στυλιστικές της συνήθειες, από τις αναλογίες των ρούχων της μέχρι και το παραμικρό αξεσουάρ, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο φορούσε ένα φουλάρι ή ένα ζευγάρι γυαλιά. Αυτές οι λεπτομέρειες μπορεί να μοιάζουν σχεδόν αόρατες, όμως όλες μαζί συμβάλλουν στο να αναπλάσουμε την αυθεντική παρουσία της.

G.: Πώς συνεργαστήκατε με την Αντζελίνα Τζολί στο «Maria»;
M.Κ.Π.: Πολύ στενά. Η σχέση ενός ενδυματολόγου με έναν ηθοποιό βασίζεται πάντοτε στον διάλογο, όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση ο διάλογος αυτός ήταν ακόμη πιο σημαντικός. Προσπαθούσαμε να αποτυπώσουμε όχι μόνο την εμφάνιση της Μαρίας Κάλλας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Αντζελίνα έκανε τα ρούχα της δικά της και κινούνταν μέσα στον κόσμο. Η ίδια προσέγγισε αυτό το έργο με τεράστιο σεβασμό και ταπεινότητα. Μελετούσε ακούραστα, παρατηρούσε προσεκτικά και δεν αναζητούσε ποτέ εύκολες λύσεις. Αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στο να κατανοήσει τον ρόλο.

G.: Επηρέασε η Αντζελίνα Τζολί κάποιες από τις αποφάσεις για τα κοστούμια;
M.Κ.Π.: Οπως σε κάθε επιτυχημένη δημιουργική συνεργασία υπήρχε μια διαρκής ανταλλαγή ιδεών. Δεν επρόκειτο να αλλάξουμε την αρχική σύλληψη, αλλά να την τελειοποιήσουμε μαζί. Κάθε πρόβα γινόταν ευκαιρία να κατανοήσουμε βαθύτερα πώς θα ζούσε η Μαρία μέσα σε εκείνα τα ρούχα. Τα κοστούμια κάνουν πολύ περισσότερα από το να ντύνουν έναν ηθοποιό· μεταμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του. Μέσα από τη δομή, το βάρος, τη σιλουέτα και την κομψότητα των ενδυμάτων, η Αντζελίνα μπόρεσε σταδιακά να ενσαρκώσει τη στάση του σώματος, τις χειρονομίες και τη μοναδική παρουσία της Μαρίας.

G.: Υπάρχει κάποια στιγμή με την Αντζελίνα Τζολί που θυμάστε με ιδιαίτερη συγκίνηση;
M.Κ.Π.: Θυμάμαι μια ιδιαίτερα συγκινητική πρόβα κοστουμιών κατά την οποία για μια φευγαλέα στιγμή είχα την αίσθηση ότι η ίδια η Μαρία είχε μπει στο δωμάτιο. Τέτοιες στιγμές είναι εξαιρετικά σπάνιες στο επάγγελμά μας και μένουν για πάντα χαραγμένες στη μνήμη.

G.: Ποια ήταν η μεγαλύτερη δημιουργική πρόκληση της ταινίας;
M.Κ.Π.: Να αποφύγουμε τη μίμηση. Θα ήταν εύκολο να αναπαραγάγουμε απλώς διάσημες φωτογραφίες. Η πραγματική πρόκληση ήταν να αποδώσουμε την αύρα της Μαρίας Κάλλας χωρίς να τη μετατρέψουμε σε καρικατούρα ή σε μια απλή ιστορική αναπαράσταση.

G.: Πώς αισθάνεστε βλέποντας τα κοστούμια να εκτίθενται στην Αθήνα;
M.Κ.Π.: Είναι βαθιά συγκινητικό. Τα κοστούμια δημιουργούνται για να υπάρξουν μπροστά στην κάμερα και σπάνια αποκτούν δεύτερη ζωή. Το να τα βλέπω να μεταμορφώνονται σε φορείς μνήμης και αφήγησης είναι μεγάλη τιμή και βαθιά ικανοποίηση.

G.: Γιατί είναι η Ελλάδα ο κατάλληλος τόπος για αυτή την έκθεση;
M.Κ.Π.: Επειδή η Ελλάδα δεν είναι μόνο η πατρίδα της Μαρίας Κάλλας, είναι και ουσιαστικό κομμάτι της πολιτισμικής και συναισθηματικής της ταυτότητας. Η παρουσίαση αυτής της έκθεσης στην Αθήνα μοιάζει σαν να φέρνουμε ένα μέρος της ιστορίας της πίσω στην πατρίδα.

G.: Πότε συνειδητοποιήσατε για πρώτη φορά ότι θέλατε να γίνετε ενδυματολόγος;
M.Κ.Π.: Από πολύ μικρός. Ως παιδί, με γοήτευαν τα ρούχα και οι ιστορίες που μπορούσαν να αφηγηθούν. Αρχισα να συλλέγω vintage ενδύματα πολύ πριν φανταστώ ότι αυτό το πάθος θα γινόταν το επάγγελμά μου.

G.: Τι επιλέξατε να σπουδάσετε;
M.Κ.Π.: Σπούδασα Ζωγραφική, Μόδα και Ενδυματολογία, όμως ίσως η σημαντικότερη εκπαίδευσή μου προήλθε από τη μελέτη αυθεντικών ιστορικών ενδυμάτων. Η άμεση επαφή με αυτά τα αντικείμενα μου πρόσφερε γνώσεις που κανένα εγχειρίδιο δεν θα μπορούσε να μου δώσει ποτέ.

G.: Ποια ήταν η πρώτη σημαντική επαγγελματική ευκαιρία σας;
M.Κ.Π.: Η δουλειά δίπλα σε μεγάλους δασκάλους, όπως η ενδυματολόγος Γκαμπριέλα Πεσκούτσι (Οσκαρ για «Τα Χρόνια της Αθωότητας») και η μαθητεία σε ορισμένα από τα σημαντικότερα εργαστήρια ενδυματολογίας της Ιταλίας μού επέτρεψαν να κατανοήσω πραγματικά την τέχνη και την τεχνική του επαγγέλματος. Αυτές οι εμπειρίες υπήρξαν καθοριστικές για την εξέλιξή μου.

G.: Εχετε βρεθεί δύο φορές υποψήφιος για Οσκαρ. Πώς αισθανθήκατε;
M.Κ.Π.: Οι υποψηφιότητες για Οσκαρ δεν αλλάζουν τον τρόπο εργασίας, αλλά το αίσθημα ευθύνης με το οποίο προσεγγίζει κανείς τη δουλειά του. Για μένα, πάνω απ’ όλα, αποτέλεσαν αναγνώριση της αριστείας, της καλλιτεχνικής αρτιότητας και της δεξιοτεχνίας της ιταλικής ενδυματολογίας.

G.: Κοιτάζοντας πίσω, ποιο έργο σάς δίδαξε τα περισσότερα;
M.Κ.Π.: Κάθε έργο διδάσκει κάτι διαφορετικό, όμως το «Cyrano» του Τζο Ράιτ (2021) πιθανότατα μου έδειξε καθαρότερα από οποιαδήποτε άλλη ταινία πώς η ενδυματολογία μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός ολόκληρου κινηματογραφικού σύμπαντος.

G.: Τι αγαπάτε περισσότερο στη δουλειά σας;
M.Κ.Π.: Τη δυνατότητα να ταξιδεύω στον χρόνο. Κάθε ταινία μού επιτρέπει να βυθίζομαι σε διαφορετικές εποχές, πολιτισμούς και ευαισθησίες. Είναι ένα εξαιρετικό προνόμιο.

G.: Ποια είναι η δυσκολότερη πλευρά του επαγγέλματος του ενδυματολόγου;
M.Κ.Π.: Η αναζήτηση της τέλειας ισορροπίας ανάμεσα στην ιστορική ακρίβεια, στις ανάγκες της αφήγησης και τη σύγχρονη ευαισθησία. Eνα κοστούμι πρέπει πάντοτε να υπηρετεί την ιστορία και ποτέ να μη γίνεται αυτοσκοπός.

G.: Τι σας απογοητεύει στη σημερινή κινηματογραφική βιομηχανία;
M.Κ.Π.: Οι ολοένα ταχύτεροι ρυθμοί με τους οποίους συχνά απαιτείται να ολοκληρωθούν σύνθετα έργα. Ο κινηματογράφος απαιτεί χρόνο, έρευνα και στοχασμό. Υπάρχουν πράγματα που απλώς δεν μπορούν να επισπευστούν χωρίς να χαθεί η ποιότητα.

G.: Επειτα από τόσες ταινίες τι εξακολουθεί να σας συναρπάζει όταν ξεκινάτε ένα νέο έργο;
M.Κ.Π.: Η αίσθηση ότι στέκομαι μπροστά σε μια λευκή σελίδα. Κάθε ταινία είναι μια νέα ευκαιρία να ανακαλύψω κάτι για τον κόσμο, για τους άλλους και για τον εαυτό μου. Είναι ο ίδιος ενθουσιασμός που ένιωθα όταν ήμουν νέος και ίσως το μεγαλύτερο δώρο που εξακολουθεί να μου προσφέρει αυτό το επάγγελμα ◆