Πάνος Λουκάκος

Εκτοτε έχουν περάσει πολλά χρόνια, με τις νέες ιατρικές μεθόδους η «γκαστρωμένη γυναίκα» γνωρίζει πολύ πριν από τη γέννα τι θα βγάλει, αλλά αυτό που παραμένει μάλλον άγνωστο είναι τι θα βγάλει η εκάστοτε κάλπη. Δεν είναι άλλωστε μυστικό ότι πολύ συχνά οι δημοσκοπήσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες πέφτουν έξω, καθώς η αξιοπιστία τους δεν συγκρίνεται με εκείνη των ιατρικών μεθόδων που προβλέπουν με ασφάλεια το φύλο του εμβρύου.

Κατά τούτο είναι εξαιρετικά παρακινδυνευμένο να θεωρεί κανείς τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων και τα συμπεράσματα των δημοσκόπων ως θέσφατα. Διότι υπόγεια ρεύματα διατρέχουν όλες τις σημερινές κοινωνίες, που είναι δύσκολο αν όχι αδύνατο να ανιχνεύσουν οι τηλεφωνικές ερωτήσεις των επαγγελματιών του είδους.

Εχει ενδιαφέρον να δούμε στο σημείο αυτό με ποια λογική και ποια συναισθήματα ψήφισαν οι πολίτες στις κύριες εκλογικές αναμετρήσεις της Μεταπολίτευσης, πότε έχουν ψηφίσει με κύριο χαρακτηριστικό τον φόβο, πότε με την ελπίδα και πότε δεν έφτασαν έως την κάλπη είτε από αδιαφορία πως τίποτε δεν θα αλλάξει ό,τι και αν προκύψει από αυτήν είτε από τιμωρητική διάθεση προς όλα τα κόμματα που έχουν ασκήσει εξουσία.

Επί παραδείγματι, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπερψηφίστηκε συντριπτικά μετά τη χούντα το 1974 σε δύο εκλογικές αναμετρήσεις, με μια επιλογή ταυτόχρονα φόβου και ελπίδας των ψηφοφόρων.

Φόβου μην υπάρξει και νέο στρατιωτικό πραξικόπημα και ελπίδας ότι η Ελλάδα έμπαινε σε καλύτερους και ασφαλέστερους δρόμους με νέο δημοκρατικό Σύνταγμα, επιστροφή της πολιτικής ομαλότητας, προοπτική της ένταξής της στον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης, της τότε ΕΟΚ, αλλά και της οριστικής επίλυσης του πολιτειακού με την κατάργηση του βασιλικού θεσμού. Ακολούθησε ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ, επίσης με συντριπτικές πλειοψηφίες, ως επιλογή ελπίδας για Αλλαγή, που περιλάμβανε κοινωνική δικαιοσύνη, άνοδο νέων μικροαστικών στρωμάτων στην εξουσία, παροχών στους ασθενέστερους, πολιτική και οικονομική αναβάθμιση των «μη προνομιούχων».

Επιλογή ελπίδας υπήρξε και ο Κώστας Σημίτης στις δύο διαδοχικές εκλογές του 1996 και του 2000. Επιλογή για την άσκηση μιας σοβαρής και συγκροτημένης πολιτικής που θα οδηγούσε την Ελλάδα στο ευρώ και που θα ανόρθωνε μια παραπαίουσα οικονομία. Επιλογές ελπίδας που διαψεύστηκαν ήταν οι εκλογικές νίκες του Κώστα Καραμανλή, που υποτίθεται ότι θα ανασυγκροτούσε και θα αναδιάρθρωνε τον δημόσιο τομέα ενός προβληματικού κράτους και κατόπιν του Γιώργου Παπανδρέου, που υποσχόταν ότι μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την επερχόμενη οικονομική θύελλα και δήλωνε ότι «λεφτά υπάρχουν». Επιλογή ελπίδας ήταν κατόπιν και η εκλογή Τσίπρα, ελπίδας ότι θα μπορούσε να αντιμετωπίσει πολύ καλύτερα τις καταστάσεις μέσα στον κυκεώνα, στον οποίο ήδη επί έξι χρόνια στροβιλιζόταν η Ελλάδα. Με την πλήρη αποτυχία του Τσίπρα, οι διαδοχικές νίκες του Μητσοτάκη στις έκτοτε εκλογικές αναμετρήσεις ήταν επιλογή ταυτόχρονα φόβου και ελπίδας. Φόβου μην τυχόν επανέλθουν στην εξουσία ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας και ελπίδας ότι ο Μητσοτάκης θα επανέφερε την Ελλάδα στους δρόμους της κανονικότητας. Αναμφίβολα το πέτυχε σε μεγάλο βαθμό. Πολύ περισσότερο στην πρώτη τετραετία, με ορισμένους αστερίσκους και υποσημειώσεις στη δεύτερη.

Τώρα λοιπόν βρισκόμαστε στις παραμονές των επόμενων εκλογών που θα κρίνουν την πορεία της Ελλάδας στην επόμενη τετραετία. Και ως συνήθως το τελικό αποτέλεσμα των ενδεχόμενων διπλών εκλογών θα κρίνουν οι ψηφοφόροι που δεν έχουν κομματικές ταυτίσεις και ψηφίζουν σύμφωνα με αυτό που εκάστοτε θεωρούν προτιμότερο, με βασικά κριτήρια την αποτελεσματικότητα, την κυβερνησιμότητα, τις ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες προτάσεις και την εκάστοτε συγκυρία. Δεν πρόκειται για ένα ομοιογενές κοινό, αφού στο παρελθόν μπορεί να έχουν ψηφίσει κόμματα από την Αριστερά έως τη Δεξιά. Αλλά αυτό είναι σήμερα το διεκδικούμενο κοινό από την ΕΛΑΣ του Τσίπρα έως το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη και τη Νέα Δημοκρατία του Μητσοτάκη.

Πώς λοιπόν μπορεί να σκέπτεται αυτό το κοινό; Ενθυμούμενο το πρόσφατο παρελθόν, μάλλον δεν θα στραφεί προς τον Τσίπρα, παρά το γεγονός ότι ορισμένοι μπορεί να πιστεύουν ότι αξίζει να του δοθεί δεύτερη ευκαιρία. Δεν θα στραφεί επίσης εύκολα προς το ΠΑΣΟΚ μετά την πολιτικά εγκληματική κατηγορηματική απόρριψη του Ανδρουλάκη για κάθε ενδεχόμενο κυβερνητικής συνεργασίας με το πρώτο κόμμα, που βέβαια θα είναι η Νέα Δημοκρατία. Ετσι το πιθανότερο είναι πως θα στραφεί προς τη Νέα Δημοκρατία από τον φόβο του Τσίπρα και την εξαγγελθείσα ανερμάτιστη και μη ρεαλιστική μετεκλογική πορεία του ΠΑΣΟΚ.

Είναι γι’ αυτό το κοινό, που δεν έχει κομματικές ταυτίσεις, ο Μητσοτάκης μια επιλογή σταθερότητας παρά το γεγονός ότι καταλογίζουν στην κυβέρνησή του φαινόμενα αλαζονείας, οίησης και ανεπάρκειας σε πολλούς τομείς. Είναι λιγότερο ο Ανδρουλάκης, ως μια εκδοχή αντίβαρου στη σημερινή κυβερνητική παντοδυναμία. Δεν είναι ο Τσίπρας, καθώς δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια ώστε να ξεχαστούν τα ασυγχώρητα λάθη του. Είναι όμως ίσως επιλογή και αυτή της αποχής, με κίνητρα την αδιαφορία, την απουσία ελπίδας, την απογοήτευση από όλο το πολιτικό σύστημα και την εντύπωση ότι τίποτε δεν πρόκεται να αλλάξει, ό,τι και αν βγάλει η «γκαστρωμένη κάλπη». Και ίσως εδώ, ακριβώς στον χώρο της αποχής, θα κριθούν πολλά.