Αλέξανδρος Κασιμάτης

H πολιτική σταθερότητα σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας είναι εξαιρετικά σημαντική για την ανθεκτικότητα μιας οικονομίας. Ο Πρωθυπουργός δηλώνει ότι οι εκλογές θα γίνουν την Άνοιξη του 2027 και παρά την σεναριολογία δείχνει να το εννοεί. Ωστόσο, ο παράγοντας που μπορεί να ανατρέψει τα σχέδια για την Άνοιξη του 2027 είναι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Αν η σύγκρουση κλιμακωθεί, οι ενεργειακές εγκαταστάσεις καταστρέφονται η μια μετά την άλλη και οι τιμές του πετρελαίου σταθεροποιηθούν σε υψηλότερα επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε οι οικονομικές συνθήκες θα γίνουν ασφυκτικές και θα δρομολογήσουν πολιτικές εξελίξεις.

Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γ. Στουρνάρας δήλωσε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας φέτος θα επιβραδυνθεί στο 1,9% κυρίως λόγω της ηπιότερης αύξησης της κατανάλωσης και της αρνητικής συμβολής του εξωτερικού τομέα. Η πορεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού εκτίμησε ότι θα ανακοπεί το 2026, εξαιτίας της αναζωπύρωσης των εξωγενών πιέσεων στο κόστος από τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ο γενικός πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί στο 3,1% και να παραμείνει υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Προσέθεσε επίσης πως το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών δεν θα βελτιωθεί περαιτέρω το 2026, καθώς θα επηρεαστεί από αντίρροπες δυνάμεις στο εξωτερικό περιβάλλον. Από τη μια πλευρά, οι εξαγωγές αγαθών, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, οι εισροές ευρωπαϊκών πόρων και οι ξένες άμεσες επενδύσεις θα στηρίξουν τη συνολική εξωτερική θέση της οικονομίας. Από την άλλη πλευρά, η άνοδος των διεθνών τιμών της ενέργειας, η αύξηση των εισαγωγών επενδυτικών αγαθών και η επανεμφάνιση πληθωριστικών πιέσεων θα επιβαρύνουν το εμπορικό ισοζύγιο.

Η ελληνική οικονομία, είπε ο κ. Στουρνάρας, διαθέτει σημαντικούς παράγοντες ανθεκτικότητας, όπως την ισχυρή δημοσιονομική θέση, τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα, την ενισχυμένη κεφαλαιακή επάρκεια και την υψηλή ρευστότητα των τραπεζών, καθώς και την στήριξη από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Ωστόσο υπάρχει πάντα ο κίνδυνος ο πληθωρισμός να μειώσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και κατ΄ επέκταση την κατανάλωση, ο τουρισμός είναι ευάλωτος σε γεωπολιτικές κρίσεις ενώ η τυχόν συνέχιση του πολέμου θα οδηγήσει σε αναστολή επενδύσεων.

Ο διευθύνων σύμβουλος της JP Morgan, της μεγαλύτερης τράπεζας των ΗΠΑ, προειδοποίησε από την πλευρά του ότι ο πόλεμος στο Ιράν ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει σοκ στις τιμές του πετρελαίου και των εμπορευμάτων, που θα μπορούσαν να διατηρήσουν τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα και να οδηγήσουν τα επιτόκια υψηλότερα από ότι αναμένουν σήμερα οι αγορές.

Με τον πόλεμο να διανύει την έκτη εβδομάδα έχουμε ήδη ακριβότερα καύσιμα και τρόφιμα αλλά και την απειλή ανόδου των επιτοκίων. Αν η πολεμική σύγκρουση συνεχιστεί πχ για τρεις μήνες ακόμη, οι επιπτώσεις θα πολλαπλασιαστούν και οι ζημίες δεν θα είναι ούτε εύκολα, ούτε γρήγορα αναστρέψιμες. Ας ελπίσουμε ότι δεν έχουν δίκιο οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ που υπολόγισαν στο δυσμενές σενάριο ότι ο πληθωρισμός μπορεί να φτάσει έως και το 6,3% αν έχουμε παρατεταμένες διαταραχές στην προσφορά ενέργειας έως το τέλος του 2026. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν υπάρχουν θωρακισμένες οικονομίες, η ύφεση είναι αναπόφευκτη και δεν είναι απίθανο μια τέτοια συγκυρία να πυροδοτήσει πολιτικές εξελίξεις.