Γιατί η παλιά σημαία του Ιράν έγινε ξανά σύμβολο διαμαρτυρίας: «Όπλο» στα χέρια των διαδηλωτών το λιοντάρι και ο ήλιος

Χθες στο Λονδίνο Ιρανός διαδηλωτής σκαρφάλωσε στην πρεσβεία της χώρας του και, αφού έβγαλε από τον ιστό την σημαία του Ιράν -όπως αυτή άλλαξε από το 1979- κρέμασε στην θέση της την προηγούμενη.

Η αλλαγή της σημαίας του Ιράν μετά το 1979 δεν ήταν αισθητική. Ήταν καθεστωτική. Κάθε λεπτομέρεια σηματοδότησε τη μετάβαση από το κράτος-έθνος της μοναρχίας στο θεοκρατικό κράτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Το κεντρικό σύμβολο

Πριν το 1979
Η σημαία έφερε στο κέντρο το Λιοντάρι και τον Ήλιο, ένα σύμβολο με ιστορία αιώνων. Το λιοντάρι παρέπεμπε στη βασιλική εξουσία και την ισχύ, ενώ ο ήλιος συνδεόταν με την περσική ταυτότητα και την προϊσλαμική κληρονομιά. Ήταν σύμβολο κρατικής συνέχειας και εθνικής ιστορίας, όχι θρησκευτικής ιδεολογίας.

Μετά το 1979
Το σύμβολο αντικαταστάθηκε από ένα στυλιζαρισμένο ισλαμικό έμβλημα που συνδυάζει τη λέξη «Αλλάχ» με τέσσερα ημικύκλια και ένα κάθετο ξίφος. Πρόκειται για καθαρά θεολογικό σύμβολο, σχεδιασμένο να εκφράζει το νέο δόγμα εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Το μήνυμα της εξουσίας

Η παλιά σημαία δήλωνε:

- κράτος,
- έθνος,
- ιστορική συνέχεια.

Η νέα σημαία δηλώνει:

- θρησκεία,
- επανάσταση,
- ιδεολογική ρήξη.

Η μετάβαση είναι από την κοσμική εθνική ταυτότητα στη θεοκρατική νομιμοποίηση.

Οι επιγραφές στα χρώματα

Παλιά σημαία: Οι πράσινες, λευκές και κόκκινες λωρίδες ήταν «καθαρές», χωρίς γραπτό περιεχόμενο.

Σύγχρονη σημαία: Στα όρια του λευκού με το πράσινο και το κόκκινο επαναλαμβάνεται 22 φορές η φράση «Αλλάχου Άκμπαρ», αριθμός που παραπέμπει στην 22η ημέρα του μήνα Μπαχμάν - ημερομηνία νίκης της Ισλαμικής Επανάστασης.

Εδώ η σημαία λειτουργεί ως μόνιμο επαναστατικό μανιφέστο.

Η σχέση με το παρελθόν

Η παλιά σημαία αγκάλιαζε την προϊσλαμική και μοναρχική ιστορία του Ιράν.

Η νέα τη διαγράφει συνειδητά.

Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν ήθελε μεταρρύθμιση του κράτους. Ήθελε ρήξη με ό,τι προϋπήρχε. Η αλλαγή της σημαίας ήταν από τις πρώτες και πιο συμβολικές πράξεις.

Πολιτική χρήση σήμερα

Η σύγχρονη σημαία ταυτίζεται πλήρως με το καθεστώς και τους θεσμούς του.

Η παλιά σημαία με το λιοντάρι χρησιμοποιείται σήμερα από:

- την εξόριστη αντιπολίτευση,
- τους υποστηρικτές της μοναρχίας,
- αλλά και διαδηλωτές που θέλουν να δηλώσουν απόρριψη της θεοκρατίας, όχι απαραίτητα επιστροφή στον Σάχη.

Έχει μετατραπεί σε σύμβολο αντι-καθεστωτικής ταυτότητας.

Η διαφορά των δύο σημαιών δεν είναι γραφιστική. Είναι πολιτική και ιδεολογική.
Η μία μιλά για Ιράν ως έθνος με ιστορία.
Η άλλη για Ιράν ως επανάσταση με αποστολή.

Και αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που, στους δρόμους του Ιράν σήμερα, η παλιά σημαία επιστρέφει. Όχι ως νοσταλγία, αλλά ως άρνηση του παρόντος καθεστώτος.