1 στα 10 φάρμακα που πωλείται διαδικτυακά δεν είναι γνήσιο, πώς να προστατευτούμε

Η αγορά φαρμάκων μέσω διαδικτύου μπορεί να είναι βολική και, μερικές φορές, οικονομικότερη. Ωστόσο, ένα ερώτημα παραμένει: Το προϊόν που παραλαμβάνουμε είναι αυτό που αγοράσαμε;

Όπως αναφέρει στο The Conversation η Dipa Kamdar, Λέκτορας Φαρμακευτικής Πρακτικής στο Πανεπιστήμιο Kingston, υπολογίζεται ότι περίπου 1 στα 10 φάρμακα παγκοσμίως είναι πλαστά ή κατώτερης ποιότητας, ενώ μια πρόσφατη παγκόσμια έρευνα διαπίστωσε ότι περίπου το 60% των ανθρώπων ανησυχούν ότι τα φάρμακα που αγοράζουν ενδέχεται να μην είναι γνήσια.

Ο κίνδυνος μπορεί να αφορά σε ανθρώπους που παραγγέλνουν ενέσεις για απώλεια βάρους μέσω ύποπτων διαφημίσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ταξιδιώτες που αγοράζουν αντιβιοτικά στο εξωτερικό, ασθενείς που προσελκύονται από ασυνήθιστα χαμηλές τιμές στο διαδίκτυο ή οποιονδήποτε χρησιμοποιεί έναν ιστότοπο που μοιάζει με νόμιμο ψηφιακό φαρμακείο.

Τα πλαστά φάρμακα παρασκευάζονται σκόπιμα ώστε να μοιάζουν με γνήσια προϊόντα. Μπορεί να περιέχουν λάθος ή καθόλου δραστικό συστατικό, λανθασμένη δόση ή επιβλαβείς ουσίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πρόκειται για φάρμακα που έχουν λήξει κι έχουν τοποθετηθεί σε νέα συσκευασία, ενώ άλλα περιέχουν χημικές ουσίες που δεν πρέπει να καταναλωθούν.

Η συσκευασία μπορεί να είναι εξαιρετικά πειστική, με αντιγραμμένα λογότυπα, κανονιστικές ενδείξεις και κουτιά που μοιάζουν γνήσια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διαφορές είναι τόσο ανεπαίσθητες, που ακόμη και οι επαγγελματίες του κλάδου της υγείας δυσκολεύονται να τις εντοπίσουν.

Οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές. Ένα παραποιημένο φάρμακο μπορεί να μην είναι αποτελεσματικό, αφήνοντας αθεράπευτη την πάθηση την οποία προορίζεται να αντιμετωπίσει. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση, επικίνδυνες παρενέργειες, ακόμη και θάνατο.

Μια συνηθισμένη τακτική απάτης είναι η κλωνοποίηση των ιστοσελίδων ή των λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης νόμιμων φαρμακείων. Οι απατεώνες αντιγράφουν το εμπορικό σήμα, τα βίντεο, τα λογότυπα των ρυθμιστικών αρχών και τα στοιχεία επικοινωνίας, για να δημιουργήσουν σελίδες που φαίνονται σχεδόν πανομοιότυπες με τις αυθεντικές. Μια έρευνα της Ένωσης Φαρμακείων του Ηνωμένου Βασιλέιου διαπίστωσε ότι 1 στα 10 διαδικτυακά φαρμακεία είχε υποστεί κλωνοποίηση της ιστοσελίδας ή της παρουσίας του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγονται όλα τα διαδικτυακά φαρμακεία. Πολλά λειτουργούν νόμιμα και πληρούν αυστηρά ρυθμιστικά πρότυπα.

Οι κίνδυνοι κατά τα ταξίδια στο εξωτερικό

Ο κίνδυνος μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος σε χώρες όπου τα φάρμακα υπόκεινται σε λιγότερο αυστηρούς κανονισμούς. Σε ορισμένους προορισμούς, τα αντιβιοτικά, τα παυσίπονα και τα φάρμακα πρώτων βοηθειών πωλούνται σε πάγκους της αγοράς ή από άτυπους πωλητές, μερικές φορές σε παραπλανητικές συσκευασίες και χωρίς επαγγελματική εποπτεία.

Το να αρρωστήσει κανείς ενώ ταξιδεύει μπορεί να τον κάνει ιδιαίτερα ευάλωτο. Αντιμετωπίζοντας πόνο, πυρετό ή λοίμωξη, ένας ταξιδιώτης μπορεί να αγοράσει το πρώτο φάρμακο που θα βρει, χωρίς να ελέγξει την προέλευσή του.

Τα πλαστά αντιβιοτικά αποτελούν σημαντικό πρόβλημα σε περιοχές της Ασίας, της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής. Ορισμένα περιέχουν πολύ μικρή ποσότητα δραστικής ουσίας για να θεραπεύσουν αποτελεσματικά μια λοίμωξη. Αυτό όχι μόνο θέτει σε κίνδυνο τον εκάστοτε ασθενή, αλλά συμβάλλει και στο παγκόσμιο πρόβλημα της αντοχής στα αντιβιοτικά.

Ακόμη κι ένα φαρμακείο που φαίνεται αξιόπιστο ενδέχεται να μην λειτουργεί σύμφωνα με τα ίδια πρότυπα με αυτά άλλων χωρών με αυστηρή ρύθμιση. Οι ταξιδιώτες που έχουν αμφιβολίες θα πρέπει να ζητήσουν από την ασφαλιστική τους εταιρεία, το ξενοδοχείο ή έναν γιατρό της περιοχής να τους συστήσουν ένα αξιόπιστο φαρμακείο.

Πώς να αναγνωρίσετε ένα ύποπτο φάρμακο

Η αναγνώριση ενός πλαστού προϊόντος δεν είναι πάντα εύκολη – υπάρχουν, όμως, αρκετά προειδοποιητικά σημάδια που πρέπει να σας υποψιάσουν:

➤ Μια ασυνήθιστα χαμηλή τιμή αποτελεί έναν από τους πιο σαφείς δείκτες. Οι πωλητές πλαστών προϊόντων συχνά προσελκύουν πελάτες προσφέροντας φάρμακα σε τιμή που αντιστοιχεί σε ένα κλάσμα της κανονικής τους τιμής.

➤ Η συσκευασία μπορεί επίσης να παρέχει ενδείξεις. Ορθογραφικά λάθη, θολή εκτύπωση, χαρτόνι κακής ποιότητας, κατεστραμμένες σφραγίδες ή χρώματα που διαφέρουν από τα συνήθη είναι ενδείξεις ότι κάτι δεν πάει καλά.

➤ Τα γνήσια φάρμακα πρέπει κανονικά να περιλαμβάνουν αριθμό παρτίδας, ημερομηνία λήξης και φυλλάδιο πληροφοριών για τον ασθενή. Η έλλειψη πληροφοριών, οι ασυνεπείς ετικέτες ή ένα προϊόν που φαίνεται αισθητά διαφορετικό από προηγούμενα δεν πρέπει να αγνοούνται.

Οι καταναλωτές πρέπει, επίσης, να είναι προσεκτικοί με ιστότοπους που υπόσχονται θαυματουργά αποτελέσματα ή προσφέρουν συνταγογραφούμενα φάρμακα χωρίς να θέτουν ιατρικές ερωτήσεις. Ένα αξιόπιστο διαδικτυακό φαρμακείο συνήθως ζητά πληροφορίες σχετικά με τα συμπτώματα, τις αλλεργίες, την τρέχουσα φαρμακευτική αγωγή και το ιατρικό ιστορικό πριν από τη χορήγηση συνταγογραφούμενης αγωγής.

Τι να κάνετε αν υποψιάζεστε ότι ένα φάρμακο είναι πλαστό

Όποιος πιστεύει ότι ενδέχεται να έχει λάβει πλαστό φάρμακο δεν πρέπει να το χρησιμοποιήσει. Το προϊόν πρέπει να φυλαχθεί, μαζί με τη συσκευασία του, την απόδειξη αγοράς και οποιαδήποτε αλληλογραφία με τον πωλητή. Ο αγοραστής πρέπει να επικοινωνήσει με φαρμακοποιό ή γιατρό και να αναφέρει το ζήτημα στην αρμόδια ρυθμιστική αρχή.

Οι καταναλωτές θα πρέπει να αγοράζουν μόνο από φαρμακεία που είναι εγγεγραμμένα στον αρμόδιο ρυθμιστικό φορέα και να ελέγχουν προσεκτικά τη διεύθυνση του ιστότοπου πριν πραγματοποιήσουν μια παραγγελία. Οι πλαστοί ιστότοποι συχνά χρησιμοποιούν όνομα που διαφέρει από τη γνήσια διεύθυνση μόνο κατά ένα γράμμα, σύμβολο ή επιπλέον χαρακτήρα.

Οι διαφημίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πρέπει να αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερη προσοχή, ειδικά εκείνες που προωθούν ενέσεις για απώλεια βάρους ή άλλα φάρμακα που διατίθενται μόνο με ιατρική συνταγή. Οι νόμιμοι προμηθευτές δεν πρέπει να χρησιμοποιούν τακτικές πίεσης, μη ρεαλιστικές υποσχέσεις ή προσφορές που φαίνονται δραματικά φθηνότερες από την καθιερωμένη τιμή της αγοράς.

Όταν βρίσκεστε στο εξωτερικό, τα φάρμακα πρέπει να αγοράζονται μόνο από αναγνωρισμένα φαρμακεία, ποτέ από πλανόδιους πωλητές, αγορές ή ανεπίσημους πωλητές.

Απαιτούνται ενισχυμένα μέτρα προστασίας

Οι φαρμακευτικές οργανώσεις έχουν ζητήσει ισχυρότερα μέτρα προστασίας, συμπεριλαμβανομένου ενός ειδικού διαδικτυακού τομέα που θα επιτρέπει στους καταναλωτές να αναγνωρίζουν πιο εύκολα τα νόμιμα φαρμακεία.

Μέχρι να γίνουν ευρέως διαθέσιμα τέτοια μέτρα προστασίας, οι ασθενείς πρέπει να παραμένουν σε εγρήγορση. Ο έλεγχος του πωλητή, η εξέταση της συσκευασίας και η αμφισβήτηση ύποπτων τιμών μπορεί να διαρκέσουν μόνο λίγα λεπτά, αλλά αυτές οι απλές προφυλάξεις μπορούν να αποτρέψουν την αναποτελεσματική θεραπεία, τη σοβαρή ασθένεια και ενδεχόμενη θανατηφόρα βλάβη.