Νυχτερινή εργασία: Τι συμβαίνει στο σώμα όταν το βιολογικό ρολόι απορρυθμίζεται

Η εργασία κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν επηρεάζει μόνο τον ύπνο και τη βιολογική λειτουργία του οργανισμού. Νέα ευρωπαϊκή μελέτη δείχνει ότι συνοδεύεται από συγκεκριμένες μεταβολικές αλλαγές, οι οποίες συνδέονται με αυξημένη αρτηριακή πίεση, μεγαλύτερο σωματικό βάρος και υψηλότερο καρδιομεταβολικό κίνδυνο. Μάλιστα, όσο περισσότερες συνεχόμενες νυχτερινές βάρδιες εργάζεται κάποιος, τόσο εντονότερες φαίνεται να είναι οι επιπτώσεις.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο European Journal of Public Health, στην οποία συμμετείχε και ο Έλληνας επιδημιολόγος, Καθηγητής στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal), κ. Μανώλης Κογεβίνας, ανέλυσε στοιχεία από 860 εργαζόμενους στη Σουηδία, την Ισπανία και τη Δανία, εκ των οποίων οι 498 εργάζονταν σε νυχτερινές βάρδιες και οι 362 μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι ερευνητές συνέκριναν τους δύο πληθυσμούς εξετάζοντας δείκτες όπως η αρτηριακή πίεση, ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), η περίμετρος μέσης και δεκάδες μεταβολικούς βιοδείκτες στο αίμα.

Αυξημένη πίεση, υψηλότερο βάρος και μεγαλύτερος καρδιομεταβολικός κίνδυνος

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εργαζόμενοι σε νυχτερινές βάρδιες είχαν, κατά μέσο όρο, υψηλότερη συστολική αρτηριακή πίεση και μεγαλύτερο δείκτη μάζας σώματος σε σχέση με όσους εργάζονταν μόνο την ημέρα.

Ειδικότερα, παρουσίαζαν:

38% υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης υπέρτασης,
37% υψηλότερες πιθανότητες να είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.
Οι συσχετίσεις αυτές παρέμειναν ισχυρές ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η ποιότητα της διατροφής και άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής. Μάλιστα, οι επιδράσεις ήταν ακόμη πιο έντονες στις γυναίκες.

Τι αλλάζει στον μεταβολισμό

Πέρα από τους κλασικούς δείκτες υγείας, οι επιστήμονες εντόπισαν χαρακτηριστικές μεταβολικές αλλαγές στο αίμα των εργαζομένων σε νυχτερινές βάρδιες.

Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκαν χαμηλότερα επίπεδα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, αλλά υψηλότερες συγκεντρώσεις κορεσμένων και μονοακόρεστων λιπαρών. Παράλληλα, βρέθηκαν αυξημένα επίπεδα ορισμένων αμινοξέων, όπως η ισολευκίνη, η βαλίνη και η φαινυλαλανίνη, τα οποία έχουν συνδεθεί και σε άλλες μελέτες με δυσμενείς μεταβολικές επιδράσεις.

Το σημαντικότερο εύρημα είναι ότι οι συγκεκριμένες μεταβολικές μεταβολές σχετίζονταν άμεσα με υψηλότερο Δείκτη Μάζας Σώματος και αυξημένη αρτηριακή πίεση, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι αποτελούν μέρος του μηχανισμού μέσω του οποίου η νυχτερινή εργασία επιβαρύνει την καρδιομεταβολική υγεία.

Όσο περισσότερες νύχτες, τόσο μεγαλύτερη η επιβάρυνση

Η ανάλυση αποκάλυψε επίσης μια σαφή σχέση «δόσης-απόκρισης». Οι μεταβολικές διαταραχές ήταν πιο έντονες στους εργαζόμενους που πραγματοποιούσαν περισσότερες συνεχόμενες νυχτερινές βάρδιες κάθε εβδομάδα, καθώς και σε όσους εργάζονταν αποκλειστικά τη νύχτα, αντί να εναλλάσσουν πρωινές και νυχτερινές βάρδιες.

Το εύρημα αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, δείχνει ότι δεν έχει σημασία μόνο αν κάποιος εργάζεται τη νύχτα, αλλά και η ένταση και η διάρκεια της έκθεσής του σε αυτό το ωράριο.

Πώς εξηγούν οι ειδικοί τις αλλαγές

Η νυχτερινή εργασία διαταράσσει τον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή το εσωτερικό «βιολογικό ρολόι» που ρυθμίζει τον ύπνο, την παραγωγή ορμονών και τον μεταβολισμό. Όταν αυτός ο μηχανισμός απορρυθμίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, επηρεάζεται ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται τα λιπαρά και τη γλυκόζη, αυξάνοντας σταδιακά τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο περιορισμός των συνεχόμενων νυχτερινών βαρδιών και η μείωση της συνολικής έντασης της νυχτερινής εργασίας θα μπορούσαν να συμβάλουν στον περιορισμό αυτών των δυσμενών επιδράσεων.

Ωστόσο, επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη έρευνα είναι παρατηρητική και δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα ενισχύουν τα ήδη υπάρχοντα στοιχεία ότι η μακροχρόνια νυχτερινή εργασία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την καρδιομεταβολική υγεία.

Πηγή: ygeiamou.gr