Σπύρος Πρωτοψάλτης

Θέλω να μοιραστώ αυτό το σχέδιο γιατί είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια ακόμη διοικητική πράξη. Το «Αμοργόραμα» δεν ξεκίνησε σε κάποιο γραφείο στην Αθήνα, γεννήθηκε στα καΐκια και στα καρνάγια της Αμοργού, από τους ίδιους τους επαγγελματίες αλιείς που ζήτησαν πρώτοι κανόνες, προστασία των οικοσυστημάτων και ένα βιώσιμο αύριο για το επάγγελμά τους. Με την ώθηση «από κάτω προς τα πάνω», η κυβέρνηση προχώρησε στην εφαρμογή μιας πολιτικής βιώσιμης αλιείας, θεμελιωμένης σε τοπική συναίνεση και επιστημονικά δεδομένα.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε ανοιχτά δίπλα σε αυτή την πρωτοβουλία. Μίλησε στο νησί για ίση εφαρμογή των κανόνων σε όλο το Αιγαίο και για νησιωτικές πολιτικές που δεν είναι «μαξιμαλισμός», αλλά κοινή λογική: λελογισμένοι περιορισμοί σήμερα, περισσότερα ψάρια αύριο — και μεγαλύτερη αξία για όλους.

Το κράτος μετέτρεψε αυτή τη βούληση σε πολιτική. Θεσπίστηκαν σαφείς ζώνες και ρυθμίσεις στην παράκτια ζώνη της Αμοργού, ενώ το «Αμοργόραμα» εντάχθηκε στο Πρόγραμμα Αλιείας, Υδατοκαλλιέργειας και Θάλασσας 2021–2027 (ΠΑΛΥΘ) με προϋπολογισμό 1.443.520 ευρώ, συγχρηματοδοτούμενο από Ελλάδα και ΕΕ. Επιστημονικός φορέας: το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών — με οικολογικές καταγραφές, κοινωνικοοικονομική αποτίμηση και διαρκή παρακολούθηση της εφαρμογής.

«Δεν είναι μια ακόμη διοικητική πράξη. Είναι συμφωνία εμπιστοσύνης που ενώνει νησιώτες, κυβέρνηση και επιστήμη»

Η πολιτική ουσία είναι διπλή. Πρώτον, το Αμοργόραμα είναι καθαρά κυβερνητική επιλογή που στηρίζει μια ώριμη τοπική πρωτοβουλία και τη μετατρέπει σε πρότυπο για όλο το Αιγαίο. Δεύτερον, έχει αναπτυξιακή προοπτική πέρα από την αλιεία: ενισχύει το εισόδημα με σταθερότητα στο χρόνο, αναβαθμίζει το προϊόν και προσθέτει αξία στο τουριστικό αφήγημα της Αμοργού. Η αλιεία και ο τουρισμός δεν είναι ανταγωνιστικοί - είναι σύμμαχοι, όταν οι κανόνες είναι δίκαιοι και εφαρμόζονται για όλους.

Ξέρω τις εύλογες ανησυχίες των ανθρώπων της θάλασσας: τι σημαίνει αυτό βραχυπρόθεσμα για το εισόδημα; πώς θα αποτραπεί η παράνομη αλιεία; πώς διασφαλίζεται ότι οι κανόνες τηρούνται από όλους; Η απάντηση είναι συγκεκριμένη: εντατικοί και στοχευμένοι έλεγχοι, ψηφιακή παρακολούθηση της αλιευτικής δραστηριότητας, κοινωνικοοικονομική αποτίμηση υπέρ των παράκτιων κοινοτήτων και ανοικτή διάχυση αποτελεσμάτων, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με τεκμηριωμένα δεδομένα. Δεν πρόκειται για γενικόλογες διακηρύξεις, είναι στοιχεία του προγράμματος που ξεκινά να υλοποιείται.

Το Αμοργόραμα βάζει τέλος σε μια συζήτηση που κρατά χρόνια: «λιγότερο ψάρεμα ή περισσότερο μέλλον;» Η απάντηση είναι «καλύτερο ψάρεμα με κανόνες». Με περιοχές προστασίας, μετρήσιμους δείκτες, διαφανή δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων και συμμετοχική διαχείριση, μπορούμε να έχουμε πλουσιότερα αποθέματα, δίκαιη αγορά και ένα επάγγελμα που δίνει προοπτική στους νέους.

Υπάρχει και μια διάσταση που συχνά ξεχνάμε: το κύρος του τόπου. Ένα νησί που προστατεύει τη θάλασσά του, εκπέμπει σοβαρότητα και εμπιστοσύνη. Προσελκύει επισκέπτες που αναζητούν ποιότητα, αυθεντικότητα και σεβασμό στο περιβάλλον. Ενισχύει τη φήμη του χωρίς να θυσιάζει την ταυτότητά του.

Το «Αμοργόραμα» είναι, τελικά, μια νέα συμφωνία εμπιστοσύνης. Το νησί έδειξε τον δρόμο, η κυβέρνηση ανέλαβε την ευθύνη να τον κάνει δημόσια πολιτική και η επιστήμη εγγυάται διαφάνεια, μέτρηση και αποτελεσματικότητα. Αν κρατήσουμε όλοι το νήμα —αλιείς, αυτοδιοίκηση, Πολιτεία, ερευνητική κοινότητα—, η Αμοργός θα γίνει σημείο αναφοράς για βιώσιμη αλιεία και ποιοτικό τουρισμό, ένα μοντέλο που θα εμπνεύσει κι άλλα νησιά.

Δεν μιλάμε, λοιπόν, για μια ακόμη «ρύθμιση». Μιλάμε για στρατηγική που ενώνει δυνάμεις, γνώση και ευθύνη, για να παραδώσουμε στα παιδιά μας μια θάλασσα πιο πλούσια από αυτήν που παραλάβαμε — και ένα νησί με μεγαλύτερη αξία για τους ανθρώπους του.

* Ο Σπύρος Πρωτοψάλτης είναι Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων