Παντελής Καψής

Αντιθέτως ένα βλήμα του συστήματος πάτριοτ κοστίζει περίπου 3.000.000 δολάρια! Και μόνο αυτός ο πρωτόλειος οικονομικός λογαριασμός θα έπρεπε να μας βάλει σε σκέψεις για την αμυντική μας πολιτική. Ιδίως αν αληθεύει ο ισχυρισμός του υπουργού άμυνας Νίκου Δένδια ότι η Τουρκία έχει στο δυναμικό της 1.000.000 drones.

Φυσικά υπάρχουν και άλλοι φθηνότεροι τρόποι να αντιμετωπίσει κανείς τα χαμηλής τεχνολογίας drones. Όπως μας έδειξε όμως και ο πόλεμος στον Κόλπο, ακόμα και τα πιο τεχνολογικά αναπτυγμένα αντιαεροπορικά συστήματα διαπερνούνται όταν έχουν να αντιμετωπίσουν ένα πλήθος επιθέσεων. Πόσο μάλλον αν μιλάμε για βαλλιστικούς πυραύλους.

Φυσικά όλα αυτά τα γνωρίζαμε από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο πόλεμος στον Κόλπο όμως μας αφορά πιο άμεσα, μπήκε στα σπίτια μας πολύ πιο εντυπωσιακά και βέβαια μας καλεί να βγάλουμε τα σωστά συμπεράσματα.

Δεν είναι μόνο η νέα μορφή του πολέμου η οποία ευνοεί τους επιτιθέμενους. Είναι και η νέα πραγματικότητα η οποία διαμορφώνεται στην περιοχή. Η κατανόηση ότι η αστάθεια επηρεάζει όλες τις γειτονικές χώρες. Όχι με τον ίδιο τρόπο και στον ίδιο βαθμό, τόσο όμως που να τις κάνει όλες να έχουν συμφέρον να επενδύσουν στη σταθερότητα, στην ύφεση και στην εκτόνωση των περιφερειακών προβλημάτων. Ιδίως μετά τη συνειδητοποίηση ότι οι συμμαχίες και η μεταπολεμική αρχιτεκτονική της ασφάλειας προσφέρουν περιορισμένη μόνο προστασία. Η οποία έτσι κι αλλιώς υπόκειται στα μεταβαλλόμενα συμφέροντα και τις επιδιώξεις της υπερδύναμης για να μην πούμε και στα καπρίτσια του Τραμπ.

Αυτά ισχύουν για την Ελλάδα. Ισχύουν και για την Τουρκία. Οι παραδοσιακές της συμμαχίες στην περιοχή με Ρωσία και Ιράν αποτελούν σήμερα πηγή αμηχανίας μάλλον παρά ισχύος. Θα βλέπει δε με ιδιαίτερη ανησυχία την πιθανότητα διαλυτικών καταστάσεων στο Ιράν. Ιδίως αν συνδυαστούν με ενίσχυση των αυτονομιστικών τάσεων Κούρδων. Έχει λοιπόν κάθε λόγο να εμφανίζεται ως παράγοντας σταθερότητας και να επιθυμεί στενότερες σχέσεις με την Ευρώπη. Ίσως μάλιστα αυτές οι ανησυχίες να μην είναι άσχετες με το άνοιγμα που έκανε προ μηνών ο Τούρκος υπουργός εξωτερικών για την επίλυση των διαφορών στο Αιγαίο.

Και η Ελλάδα; Το εξοπλιστικό πρόγραμμα των τελευταίων ετών έχει δημιουργήσει ένα κλίμα αυτοπεποίθησης. Οι φρεγάτες και τα F-16 που πήγαν στην Κύπρο υπογράμμισαν τις καινούργιες δυνατότητες. Κινητοποίησαν ταυτόχρονα την εκδήλωση της Ευρωπαϊκής αλληλεγγύης με την αποστολή μονάδων από την Ισπανία, την Ιταλία, την Ολλανδία, την Γερμανία και φυσικά την Γαλλία. Ήταν μια σωστή και επιτυχημένη πρωτοβουλία. Εντάσσεται στον στρατηγικό στόχο της χώρας για τη διαμόρφωση μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής. Μέχρι εκεί όμως. Η υποτιθέμενη ενεργοποίηση του «ενιαίου αμυντικού δόγματος» υπηρετεί μόνο εσωτερικές σκοπιμότητες. Γιατί βέβαια η στόχευση του δόγματος δεν ήταν το Ιράν αλλά η Τουρκία. Και οι λόγοι που στην πράξη οδήγησαν στην εγκατάλειψη πριν καν εφαρμοστεί, δεν έχουν εκλείψει. Ακόμα χειρότερα αν οδηγήσει σε μια αντίληψη στρατιωτικοποίησης των προβλημάτων είτε στην Κύπρο είτε στο Αιγαίο, θα λειτουργήσει ανασταλτικά για την επίλυση των διαφορών. Ήδη η Τουρκία στέλνει τα δικά της F-16 στο νησί. Κανείς δεν κερδίζει από έναν τέτοιο ανταγωνισμό και σίγουρα όχι η προσπάθεια επανένωσης του νησιού.

Η πολεμική διάσταση είναι η πιο άμεση και για τους εμπλεκόμενους στις επιχειρήσεις η πιο δραματική. Οι οικονομικές επιπτώσεις ωστόσο είναι και αυτές πολύ σοβαρές. Είναι μάλιστα η τρίτη φορά την τελευταία 20ετία που η Ελλάδα και η ανθρωπότητα βρίσκονται αντιμέτωπες με μείζονα οικονομική κρίση. Η ανθεκτικότητα αποτελεί αμείλικτη αναγκαιότητα. Πέραν όλων των άλλων, όπως είναι για παράδειγμα η δημοσιονομική σταθερότητα, αυτό για την Ελλάδα προϋποθέτει και τη μέγιστη δυνατή ενεργειακή αυτονομία. Η πράσινη μετάβαση σε όλες τις διαστάσεις της, την οικονομική αλλά και την κοινωνική, είναι πια ένας από τους πιο σημαντικούς στρατηγικούς στόχους. Καλοί οι κάθετοι διάδρομοι, κατανοητή η γεωπολιτική τους χρησιμότητα, μακάρι να βρεθεί και αέριο, οι ΑΠΕ ωστόσο παραμένουν οι πιο σίγουρες επενδύσεις με οφέλη που (πρέπει να) διαχέονται τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στους πολίτες. Για καλή μας τύχη κανείς δεν μπορεί να μας πάρει τον ήλιο και τον αέρα.