Νίκος Φελέκης

Ο συλλογισμός ανήκει σε κορυφαίο πολιτειακό παράγοντα και ήταν η απάντησή του στην ερώτησή μας για το ποια κατά τη γνώμη του, με την πείρα που έχει, και όχι με βάση τις δημοσκοπήσεις, θα είναι η εκλογική προτίμηση των ψηφοφόρων το 2027, οπότε και θα στηθούν οι κάλπες. Στρίβειν δια της θυμοσοφίας, θα πει κάποιος.

Και μάλλον θα έχει δίκαιο αφού στους περίεργους και κυνικούς καιρούς που ζούμε, δεν θα πρέπει να διαλέγουμε ούτε καν τις αναμνήσεις μας για να καταλήξουμε στα πρόσωπα που θα τους αναθέσουμε την εκπροσώπησή μας. Και αναφερόμαστε σε πρόσωπα και όχι σε κόμματα αφού στην εποχή μας το κομματικό φαινόμενο -και διεθνώς και στα καθ’ ημάς- υποχωρεί και είναι οι ηγεσίες αυτές που δίνουν τον τόνο στις εξελίξεις και πρωτίστως στη διακυβέρνηση. Το προσωπικό χάρισμα και όχι η συλλογική δράση είναι αυτό που κυριαρχεί στην πολιτική αντιπαράθεση, αλλά και στην εκλογική προτίμηση.

Ενδεχομένως, αυτός είναι και ο λόγος που ακόμη και οι περί τα δημοσκοπικά ειδήμονες κρατούν μικρό καλάθι για την ορθότητα των προβλέψεων τους. Καταγράφουν με ευκρίνεια πλειοψηφίες και μειοψηφίες σε γεγονότα (Τέμπη, αγροτικές κινητοποιήσεις, ακρίβεια, αγοραστική δύναμη, διπλωματικοί χειρισμοί κ.α.), δυσκολεύονται όμως να αντιστοιχήσουν πολιτικά την κοινωνική δυσαρέσκεια επειδή την «βραχυκυκλώνουν» τα πρόσωπα. Για παράδειγμα στην Αριστερά τον τόνο τον δίνει ο Αλέξης Τσίπρας και η πρόθεσή του να μετατρέψει την «Ιθάκη» του σε πολιτικό κίνημα, το οποίο όμως ούτε ο ίδιος δεν γνωρίζει ακόμη τη μορφή που θα πάρει. Θα είναι κόμμα κλασικού τύπου με οριζόντια δομή, περιφερειακές και τοπικές οργανώσεις, καταστατικό, Κεντρική Επιτροπή ή μια χαλαρή ομοσπονδία στην οποίαν ο ίδιος θα προΐσταται και θα συμμετέχουν πρόσωπα, συλλογικότητες και φορείς ή μήπως θα αντιγράψει τον Γάλλο Πρόεδρο Μακρόν και στις εκλογές θα έχουμε μια «λίστα Τσίπρα»;

Όσοι συνομιλούν μαζί του υποστηρίζουν πως όσο αργεί να ανακοινώσει το κόμμα του ο Τσίπρας τόσο περισσότερο κερδίζει η άποψη για «κόμμα-λίστα». Θεωρούν πως ήδη έχει καθυστερήσει και θέτουν ως απώτατο χρονικό όριο τον Μάϊο. «Τα κόμματα δεν είναι πατάς ένα κουμπί και βγαίνει μια χοντρή, χρειάζονται προετοιμασία, πυρήνες, στελέχη, διαδικασίες, δεν είναι άρπα κόλα. Το καλοκαίρι γεμίζουν οι παραλίες δεν γεμίζουν οι οργανώσεις», μάς λέει πρόσωπο που συνομιλεί τακτικά με τον Αλέξη και υποστηρίζει πως ο πρώην πρωθυπουργός εάν δεν θέλει να χάσει το μομέντουμ θα πρέπει να ανακοινώσει άμεσα τη δημιουργία κόμματος. Όσο ο Τσίπρας καθυστερεί τις τελικές ανακοινώσεις τόσο κερδίζει έδαφος το κόμμα των 420 υπολοχαγών του. Αυτοί είναι οι υποψήφιοι βουλευτές που χρειάζονται για να έχει πλήρη ψηφοδέλτια σε ολόκληρη την επικράτεια. Δεν ξέρουμε ακόμη αν τελικά στις εκλογές θα έχουμε «λίστα Τσίπρα» ή κάτι άλλο όμως όσο καθυστερούν οι ανακοινώσεις το πιθανότερο, σύμφωνα με τον εξ απορρήτων του Θανάση Καρτερό, είναι «να ανακοινώσει ένα όνομα» και να προχωρήσει σε «μια μεγάλη, ανοιχτόκαρδη πρωτοβουλία, με συνδυασμό νέων και παλαιότερων προσώπων, που θα επιβάλει ένα πολιτικό laissez-passer στον προοδευτικό χώρο. Από τη Ριζοσπαστική Αριστερά μέχρι το Δημοκρατικό Κέντρο. Με όρους διαφορετικότητας, αλλά και προγραμματικής πειθαρχίας, που θα εξασφαλίζουν αξιοπιστία και αντοχή».

Τι σημαίνει η ως άνω ερμηνεία Καρτερού για το κυοφορούμενο κόμμα Τσίπρα; «Απορία ψάλτου βηξ», μάς λέει βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ που γνωρίζει καλά και τον Τσίπρα και τον Καρτερό ή όπως μάς λέει κάποιος άλλος -ιστορικό στέλεχος αυτός, που μάλιστα διετέλεσε και υπουργός του Τσίπρα- «βλέποντας και κάνοντας». Το σίγουρο είναι πως ο Αλέξης, σύμφωνα με τα όσα μάς λέει παλαιός συνεργάτης του, «μετά τα όσα τράβηξε με τον ΣΥΡΙΖΑ, ακούει κόμμα και τον πιάνει αλλεργία». Και προσθέτει «μάλλον δικαιολογημένα. Βλέπει και τι τραβάει ο Ανδρουλάκης με τους ανθυποψηφίους του για την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ και σου λέει που να μπλέξω πάλι με τον Πολλάκη, τον Τσακαλώτο και τον Φίλη». Βέβαια, ο αντίλογος από άλλο μεγαλοστέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ είναι πως «η μετάθεση των ευθυνών βολεύει τον Τσίπρα επειδή έτσι απεκδύεται ο ίδιος των ευθυνών που έχει για την εξαέρωση του ΣΥΡΙΖΑ».

Πάντως, η ορθή απάντηση στο τι θα πράξει ο Τσίπρας είναι συνάρτηση της επιθυμίας του πρώην πρωθυπουργού. Θέλει να «κλέψει» την πρωθυπουργία το 2027 ή θέλει να φτιάξει έναν φορέα που για την επόμενη δεκαετία, μέχρι το 2037, θα αλλάξει τη χώρα; Η εύκολη άσκηση, για κάποιον που μάλλον είναι οπαδός του Λαφάργκ, του γαμπρού του Μαρξ και όχι του ίδιου του Μαρξ, είναι η «κλοπή». Είναι σίγουρα πολυπαραγοντική και προϋποθέτει να ηγεμονεύσει εκλογικά στην Κεντροαριστερά και το (προσωποπαγές) κόμμα του να βρίσκεται όσο γίνεται πιο κοντά στην προπορευόμενη ΝΔ. Η δύσκολη εξίσωση είναι η δημιουργία φορέα που στην επόμενη δεκαετία θα αλλάξει τη χώρα και το πολιτικό σύστημα. Κάτι τέτοιο σημαίνει υπομονή, πολιτική δουλειά σκαπανέα, σύγχρονο κόμμα, παραγωγικές συμμαχίες -εγχώριες και διεθνείς- ριζοσπαστικό σχέδιο και εναλλακτικό κυβερνητικό πρόγραμμα. Δύσκολος και κακοτράχαλος δρόμος, τον οποίον μόνον κάποιος πολιτικός που διακατέχεται από ιερό πάθος και έχει ως προτεραιότητα την πατρίδα και τους πολίτες της και όχι τις προσωπικές του φιλοδοξίες μπορεί να βαδίσει. Είναι αυτός ο Τσίπρας; Δύσκολη η απάντηση όσο ο πρώην πρωθυπουργός προτιμά το κλειστό πόκερ και όχι τις ανοιχτές θάλασσες, τις οποίες, ως δρόμο για την πολιτική αλλαγή, τις επικαλείται, τουλάχιστον προσώρας, μόνον στο βιβλίο του «Ιθάκη».

Αν ο «ανακατωσούρας» της Αριστεράς είναι ο Τσίπρας, στην Κεντροαριστερά ο «αδύναμος κρίκος» είναι ο Ανδρουλάκης. Ο επικεφαλής της Χαριλάου Τρικούπη όχι μόνον δεν μπορεί να ξεκολλήσει τη βελόνα του ΠΑΣΟΚ, αλλά σύμφωνα με τις τελευταίες μετρήσεις τα ποσοστά της Χαριλάου Τρικούπη πέφτουν αντί να ανεβαίνουν. Η Merton Analysis δείχνει το ΠΑΣΟΚ να πέφτει στο 9,8% από 11% που ήταν τον Δεκέμβριο, με την Πλεύση Ελευθερίας να το ακολουθεί κατά πόδας (9,2%) και τη ΝΔ να αυξάνει τη διαφορά κατά 2,5%, από 10 μονάδες που ήταν η διαφορά τώρα πήγε στις 12,5 μονάδες. Και όχι μόνον αυτό: Η δημοφιλία του Νίκου Ανδρουλάκη είναι στα Τάρταρα. Βρίσκεται, μαζί με την Λατινοπούλου, στην έβδομη θέση, ενώ εκτός από τον Μητσοτάκη τον ξεπερνούν σε «εμπιστοσύνη για την πρωθυπουργία» η Ζωή Κωνσταντοπούλου και ο Κυριάκος Βελόπουλος. Το γεγονός ότι μοιράζεται την πέμπτη θέση (στην πρώτη θέση βρίσκεται ο «κανένας») με τον Τσίπρα δεν περιποιεί τιμή στον Νίκο ούτε φυσικά και στον Αλέξη καθώς το ποσοστό 6% για την πρωθυπουργία όχι μόνον είναι απαγορευτικό για κυβερνητική προοπτική, αλλά ουσιαστικά σε τοποθετούν και εκτός των μετεκλογικών κυβερνητικών παιγνίων. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις -της Pulse για τον ΣΚΑΪ και της Métron για το ΜΕGA- δικαιολογούν τις ανησυχίες των στελεχών του ΠΑΣΟΚ (Χάρης Δούκας, Παύλος Γερουλάνος κ.α.) και συνηγορούν υπέρ της αλλαγής στρατηγικής της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Αν την ταραχή στην Αριστερά την προκαλεί η αναβλητικότητα του Τσίπρα και στην Κεντροαριστερά η ανεπάρκεια του Ανδρουλάκη το «τρίο μπελκάντο» το συμπληρώνει η Μαρία Καρυστιανού, η οποία μέχρι τώρα είχε οριζόντια διείσδυση και μάλιστα σημαντική σε όλα τα κόμματα. Όμως, με το που άνοιξε το στόμα της και άρχισε να τοποθετείται πολιτικά η «μάνα των Τεμπών» επιβεβαίωσε όσους προέβλεπαν πως γρήγορα θα …ξεφουσκώσει. Η γνώμη της για τις αμβλώσεις τις έκλεισαν τις κάνουλες των ψήφων από την Αριστερά, την Κεντροαριστερά και τη λεγόμενη «φωτισμένη Κεντροδεξιά». Εφεξής θα χρειαστεί μεγάλη προσπάθεια για να πείσει τους πολίτες ότι δεν εμφορείται από υπερσυντηρητικές και θρησκόληπτες απόψεις. Η δημοφιλία της συνεχίζει να είναι ακόμη υψηλή όμως αρχίζει και μειώνεται και, όπως εκτιμούν δημοσκόποι και αναλυτές, το πιθανότερο είναι το «κόμμα Καρυστιανού» να μην καταφέρει τελικά να κάνει την έκπληξη και το ποσοστό του ενδεχομένως να μην είναι και διψήφιο εάν, διαγενομένου του χρόνου, επικρατήσει η αντίληψη ότι όπισθεν της βρίσκονται γερόντισσες που ομιλούν αραμαϊκά, αστρολόγοι, επίδοξοι «τιμωροί του συστήματος σήψης και διαφθοράς» και παλαιοί πολιτευτές, προερχόμενοι οι περισσότεροι από το δεξιό άκρο του κομματικού συστήματος.

Εκ των πραγμάτων ωφελημένος από το …τουρλουμπούκι της αντιπολίτευσης είναι ο Μητσοτάκης, ο οποίος κατάφερε αφενός να περάσει τον δύσκολο κάβο του ΟΠΕΚΕΠΕ και των αγροτικών κινητοποιήσεων χωρίς μεγάλες -ή τουλάχιστον προσώρας εμφανείς- απώλειες. Και αφετέρου, μέσω της πολιτικής υπερέκθεσης της Καρυστιανού, να διασπάσει το μέτωπο των Τεμπών. Και εκ παραλλήλου να μεταθέσει το πρόβλημα στο χώρο της ακραίας δεξιάς. Καθώς η Μαρία Καρυστιανού, με τους (εικαζόμενους) συμβούλους και τις θέσεις της για τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα, τη διαφθορά και τις διεθνείς ανακατατάξεις, εφόσον είναι στην ίδια γραμμή με τις αμβλώσεις, περισσότερο θα προκαλέσει ρηγματώσεις στα κόμματα των Νατσιού, Βελόπουλου και Λατινοπούλου παρά στη ΝΔ. Αν στην αντισυστημική αντιπολίτευση κυριαρχήσουν τα «αραμαϊκά» ως γλώσσα συννενόησής της τότε μεγάλοι χαμένοι από το «κόμμα Καρυστιανού» θα είναι η Νίκη, η Ελληνική Λύση και η Φωνή Λογικής και ολιγότερο η Πλεύση Ελευθερίας αφού η Ζωή Κωνσταντοπούλου μπορεί να σερφάρει στον αντισυστημικό χώρο όμως ο πολιτικός της λόγος διαφέρει ουσιαστικά από αυτόν που ομιλούν στο …ελληνοορθόδοξο διαμέρισμα της αραχνιασμένης (όχι της ανακαινισμένης με σύγχρονες και φιλελεύθερες ιδέες)δεξιάς πολυκατοικίας, οι ως άνω πολιτικοί.

Σε κάθε περίπωση το «τουρλουμπούκι» στην Αριστερά με τον Τσίπρα, οι «αναστενάρηδες» του Κέντρου για τις δυνατότητες του Ανδρουλάκη και την προοπτική του ΠΑΣΟΚ και τα «αραμαϊκά» στη Δεξιά με την Καρυστιανού συνθέτουν ένα τοπίο το οποίο ζημιώνει, εκ των πραγμάτων, την αντιπολίτευση καθώς βαθαίνει τις αντιθέσεις και προοιωνίζεται νέες διασπάσεις όσο η προοπτική πολιτικής και κυβερνητικής αλλαγής, όχι αυτοδύναμα αλλά μέσω μιας προοδευτικής συμμαχίας, απομακρύνεται. Σε αυτά θα πρέπει να προσθέσουμε και τον διχασμό που υπάρχει ανάμεσα στα τρία κόμματα που ομνύουν ακόμη -άλλο λιγότερο, άλλο περισσότερο- στο όνομα της ριζοσπαστικής αριστεράς: Τον ΣΥΡΙΖΑ, τη Νέα Αριστερά και το ΜΕΡΑ 25 του Βαρουφάκη.

Μάλιστα, ο παραλογισμός που υπάρχει είναι η μεν Κουμουνδούρου ουσιαστικά έχει βάλει πωλητήριο και περιμένει τον Τσίπρα να την αγοράσει στη δε Νέα Αριστερά διυλίζουν τον κώνωπα του Λαϊκού Μετώπου χωρίς τον Τσίπρα ξεχνώντας ότι είχαν καταπιεί την κάμηλο του Καμμένου όταν ήταν στην κυβέρνηση. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του Αλέξη Χαρίτση να κρατήσει ανοιχτές τις πόρτες της συνεργασίας των προοδευτικών δυνάμεων, του Τσίπρα περιλαμβανομένου, η υπό τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη εσωκομματική αντιπολίτευση επιμένει στο δρόμο της αριστερής καθαρότητας. Το συνέδριο της Νέας Αριστεράς μπορεί να μην οδήγησε, όπως αρκετοί, που πριν ξεκινήσει, προέβλεπαν, σε διάσπαση ή σε παραίτηση από την ηγεσία του Αλέξη Χαρίτση όμως ο συμβιβασμός που επετεύχθη θα είναι μάλλον πρόσκαιρος αφού οι ιδεολογοπολιτικές προτεραιότητες των δύο ομάδων είναι διαφορετικές. Όχι μόνον για τη συνεργασία με τον Τσίπρα ή το ΠΑΣΟΚ, αλλά και για τον χαρακτήρα και τους στόχους της Αριστεράς σχετικά με τη διακυβέρνηση της χώρας.

Όπως είπε χαρακτηριστικά ο Χαρίτσης «η Αριστερά βρίσκεται μπροστά σε υπαρξιακή επιλογή: Περιχαράκωση και άμυνα ή ρήξη, κοινωνική χρησιμότητα και πολιτική ηγεμονία;». Ο ίδιος, η Αχτσιόγλου, ο Ηλιόπουλος και αρκετοί άλλοι προκρίνουν το δεύτερο. Μπορεί να μην είναι πλειοψηφία όμως και οι άλλοι (Γαβριήλ, Ευκλείδης, Φίλης, Σκουρλέτης και λοιποί) δεν μπορούν να κρύβονται πίσω από τις λέξεις. Το ίδιο φυσικά και οι σύντροφοι του Χαρίτση. Αν ο συμβιβασμός, προκειμένου να αποφευχθεί η διάσπαση ήταν να μην αναφερθεί το όνομα του Τσίπρα στην Πολιτική τους Απόφαση, αλλά να τονίζεται η άρνησή τους στα προσωποπαγή και κεντρώα κόμματα, αργά ή γρήγορα θα καταλάβουν ότι οι λέξεις δεν μπορεί να είναι ο αρμός της ενότητάς τους. Όπως αναφέρουμε και στην αρχή του κειμένου: Τα λόγια χάνονται στον άνεμο. Πρέπει να εμπιστευόμαστε τα γεγονότα. Και τα γεγονότα, επειδή είναι πεισματάρικα, μάλλον θα αναγκάσουν αρκετούς από αυτούς που σήμερα διαφωνούν να συγκατοικήσουν στο μέλλον με τον Τσίπρα…