Μιχάλης Στούκας

Αυτό προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Έλον Μασκ που καταφέρθηκε με πολύ σκληρές εκφράσεις κατά του Νόλαν, όπως ότι "ατιμάζει τον τάφο του Ομήρου" και ότι όλο αυτό είναι "ντροπιαστικό". Σε άλλη ανάρτησή του, ο Νοτιοαφρικανός μεγιστάνας έγραψε ότι ο Νόλαν "προσβάλλει βάναυσα τους Έλληνες" και κατέληξε: "Ντροπή του".

Μπορεί να έχω αντιρρήσεις και διαφωνίες για λόγους και πράξεις του Μασκ στο παρελθόν, εδώ όμως συμφωνώ απόλυτα μαζί του. Αν ο Νόλαν ήταν ο μοναδικός παραχαράκτης της ελληνικής μυθολογίας ή ιστορίας, ίσως τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Έχουν προηγηθεί όμως, η "μαύρη Κλεοπάτρα", η παρουσίαση των Αλέξανδρου - Ηφαιστίωνα ως κάτι πολύ περισσότερο από στενοί φίλοι, οι πειραματισμοί και οι απαράδεκτες σκηνοθετικές παρεμβάσεις σε αρχαία ελληνικά αριστουργήματα, όπως οι τραγωδίες των Αισχύλου, Σοφοκλή και Ευριπίδη, οι κωμωδίες του Αριστοφάνη κ.ά.

Με το αιτιολογικό της "καλλιτεχνικής αδείας" και το πρόσφατο δημιούργημα της woke κουλτούρας, περί "ικανοποίησης των κριτηρίων διαφορετικότητας", προκειμένου ένα φιλμ να είναι υποψήφιο για όσκαρ καλύτερης ταινίας (αυτό ισχύει από το 2020), ο Νόλαν ασελγεί στο ομηρικό έπος. Φυσικά δεν έχω κανένα πρόβλημα με το χρώμα της Λουπίτα Νιόνγκο, που έχει αποσπάσει θετικές κριτικές για τις μέχρι τώρα ερμηνείες της.

Πού όμως αναφέρει ο Όμηρος ότι η Ωραία Ελένη και η Κλυταιμνήστρα δεν ήταν λευκές; Εντύπωση προκαλεί ότι η ίδια ηθοποιός υποδύεται δύο ρόλους, θέμα μπάτζετ είναι ή έκανε δώρο 1+1 ρόλο η Κενυάτισσα ηθοποιός;

Ο Έλιοτ Πέιτζ έχει κάθε δικαίωμα να είναι τρανς, κουίρ ή ότι άλλο θέλει και να υπερασπίζεται τους ΛΟΑΤΚΙ+. Τι μήνυμα περνάει όμως ο Νόλαν με το να δίνει ρόλο στην "Οδύσσεια" στον συγκεκριμένο ηθοποιό; Μήπως ότι τρανς υπήρχαν και στην αρχαιότητα και μάλιστα στα ομηρικά έπη κάποιοι ήρωες ήταν τρανς; Η ταινία του Νόλαν θα παιχτεί σ' όλο τον κόσμο. Πόσοι έχουν διαβάσει, παγκοσμίως, τα ομηρικά έπη και πόσοι γνωρίζουν, σε γενικές γραμμές, τις υποθέσεις τους; Πόσοι θα μάθουν την "Οδύσσεια" από την ταινία του και θα μείνουν με την εντύπωση ότι η Ωραία Ελένη και η Κλυταιμνήστρα δεν ήταν λευκές; Πόσοι θα φύγουν από τις κινηματογραφικές αίθουσες, βέβαιοι ότι υπήρχαν και στην αρχαία Ελλάδα τρανς άτομα;

Έχουμε πλούσια και μακραίωνη ιστορία που θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για να γυριστούν εκατοντάδες ταινίες. Αυτό όμως, δεν δίνει το δικαίωμα σε κανέναν να προβαίνει σε ξεκάθαρη παραποίησή της! Όταν βέβαια το ελληνικό κράτος, διαχρονικά, δεν έχει ασχοληθεί ποτέ με τη χρηματοδότηση ταινιών για την ελληνική ιστορία (την ίδια ώρα που επιδοτούνται αδρά θολοκουλτουριάρικες ταινίες, και επιεικώς μέτρια, σίριαλ...) βρίσκουν πρόσφορο έδαφος οι ξένοι δημιουργοί να αυθαιρετήσουν.

Να δεχτώ και το επιχείρημα, ότι πρόκειται για μυθοπλασία και όχι για αποτύπωση του περιεχομένου ενός έπους, όπως η "Οδύσσεια" ή την πιστή καταγραφή της ελληνικής ιστορίας. Γιατί όλοι αυτοί οι προοδευτικοί δημιουργοί δεν γυρίζουν μια ταινία για τον Μωάμεθ και την εννιάχρονη σύζυγό του Αϊσά; Θα είναι η τελευταία τους βέβαια, αλλά θα θυσιαστούν για την τέχνη τους.

Εκτός από την Ελλάδα έχουν και άλλοι λαοί μακραίωνη ιστορία, για παράδειγμα οι Κινέζοι και οι Αιγύπτιοι. Πώς θα αντιδράσουν άραγε αν γυριστούν ταινίες που θα αλλοιώνουν το παρελθόν τους; Σίγουρα πάντως, όχι όπως η Ελλάδα που είμαι βέβαιος ότι, επίσημα τουλάχιστον, θα δεχτεί και τη "μαύρη" Ωραία Ελένη, όπως άφησε να γιγαντωθεί η, ανύπαρκτη ιστορικά, ομοφυλοφυλική σχέση Αλέξανδρου - Ηφαιστίωνα.

Οι ανεκτικοί και προοδευτικοί Αμερικανοί, πώς θα αντιδράσουν αν ένας Ιρανός σκηνοθέτης, για παράδειγμα, παρουσιάσει τις βάρβαρες και τρισάθλιες συμπεριφορές τους, προς τους μαύρους συμπατριώτες τους; Οι Βρετανοί, αν γυριστούν ταινίες που θα παρουσίαζαν τα εγκλήματα που διέπραξαν στις αποικίες τους, θα μείνουν αδρανείς;

Δυστυχώς, δεν είναι μόνο η τέχνη που έχει στοχοποιήσει την Ελλάδα και παραχαράσσει την ιστορία της. Αυτό γίνεται, και το αναφέρουμε συχνά, από γειτονικές χώρες. Μία από αυτές, η Τουρκία. Πρόσφατο παράδειγμα, η ανακάλυψη στη Λαοδίκεια της Φρυγίας (Λαοδίκεια η επί Λύκω), ενός ακέφαλου αγάλματος της θεάς Αθηνάς, ύψους 2 μέτρων, το οποίο χρονολογείται από την εποχή του Οκταβιανού Αύγουστου (27 π.Χ. - 14 μ.Χ.). Η πόλη ιδρύθηκε από τον Αντίοχο Β' πριν το 240 π.Χ., στη θέση της Διόσπολης. Μετά τον Μιθριδατικό Πόλεμο, κατά τον οποίο υπέστη μεγάλες καταστροφές, οι Ρωμαίοι την κήρυξαν ελεύθερη, ενώ ο Διοκλητιανός την έκανε πρωτεύουσα της Πακατιανής Φρυγίας. Πότε καταλήφθηκε από τους Τούρκους; Τον 12 μ.Χ. αιώνα... Το 1402, μια μογγολική επιδρομή την κατέστρεψε ολοσχερώς. Ο Τούρκος Υπουργός Πολιτισμού στις δηλώσεις του μίλησε υπερήφανα για την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας του! Καμία αναφορά στο ποια ήταν η θεά Αθηνά, καμία αναφορά στους Έλληνες και τους Βυζαντινούς, μόνο στους Ρωμαίους γίνεται μνεία. Ποια εντύπωση δημιουργείται στην παγκόσμια κοινή γνώμη; Ότι η θεά Αθηνά λατρευόταν από τους αρχαίους Τούρκους που ζούσαν στην περιοχή από τα πανάρχαια χρόνια, αν εξαιρέσουμε ένα μικρό διάλειμμα που η Τουρκία κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους...

Εντάξει, καταλαβαίνουμε ότι όταν βρίσκεις ελληνικά δημιουργήματα στη χώρα σου, όπου κι αν σκάψεις, πόσο ν' αντέξεις; Και δυστυχώς, αυτό το μαρτύριο για τους Τούρκους θα έχει συνέχεια... Όταν η προσφορά σου στον παγκόσμιο πολιτισμό, είτε ως Οθωμανική Αυτοκρατορία είτε ως Τουρκία είναι ανύπαρκτη, λογικό είναι να σφετερίζεσαι βυζαντινά, ρωμαϊκά και αρχαία ελληνικά έργα τέχνης και να τα παρουσιάζεις ως δικά σου. Και βέβαια, δεν είναι οι μόνοι γείτονες - παραχαράκτες, ας μην επαναλαμβάνομαι.

Επιστρέφω στον Κρίστοφερ Νόλαν και τους ομότεχνούς του. Το 2023, τιμήθηκε με το όσκαρ καλύτερης ταινίας για το φιλμ "Οπενχάιμερ". Τον ομώνυμο ρόλο ενσάρκωσε ο Κίλιαν Μέρφι, ενώ τη σύζυγό του, υποδύθηκε η Έμιλι Μπλαντ. Γιατί δεν έδωσε τον ρόλο αυτό π.χ. στη Χάλι Μπέρι, τη Ζεντάγια ή τη Λουπίτα Νιόνγκο; Προφανώς, γιατί ήξερε ότι η ταινία θα σημείωνε παταγώδη αποτυχία και θα υπήρχαν σφοδρές αντιδράσεις.

Εκεί, απέδωσε πιστά την πραγματικότητα. Στην "Οδύσσεια" φαίνεται όμως ότι λειτουργεί αλλιώς. Κλείνοντας, αφού τονίσω ότι δεν έχω κανένα απολύτως πρόβλημα με το χρώμα της επιδερμίδας των ανθρώπων, ούτε με τις σεξουαλικές τους προτιμήσεις, αλλά με την παραχάραξη της μυθολογίας και της ιστορίας της πατρίδας μου, να θέσω κάποια ακόμα ερωτήματα. Πώς θα αντιδρούσαν οι Κινέζοι, αν τον Μάο ενσάρκωνε ένας ξανθός Σκανδιναβός; Πώς θα αντιδρούσαν οι Τούρκοι, αν σε μία ταινία, υπήρχαν κάποιοι υπαινιγμοί έστω για τον Κεμάλ Ατατούρκ;

Θέλω να ελπίζω, ότι η Ελληνική Πολιτεία θα παρεμβαίνει στο εξής σε ανάλογες ενέργειες που αλλοιώνουν την ιστορία μας. Ας περιμένουμε να δούμε την "Οδύσσεια" και στη μεγάλη οθόνη, με την ελπίδα ότι όσα κατέκρινε, και μπράβο του, ο Έλον Μασκ, θα είναι τα μοναδικά "παρατράγουδα" της ταινίας. Και ο κύριος Νόλαν, ας καταλάβει ότι εδώ δεν σκηνοθετεί τον Μπάτμαν ή τον Σούπερμαν, αλλά ένα από τα δύο μεγαλύτερα και σημαντικότερα επικά έργα όλων των εποχών και οφείλει να σέβεται τους ήρωες και τις ηρωίδες τους, αλλά και μερικά εκατομμύρια Έλληνες, απανταχού της Γης, που θίγονται από την παραποίησή τους...