Ο Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο: Σε εξέλιξη οι κρίσιμες επαφές για το Κυπριακό - «Χρειαζόμαστε καλά νέα», είπε ο Χριστοδουλίδης

Σε καλό κλίμα πραγματοποιήθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο της Λευκωσίας η συνάντηση του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, με αντικείμενο τις προοπτικές επανέναρξης των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό.

Κατά την υποδοχή του ΓΓ του ΟΗΕ ο Νίκος Χριστοδουλίδης είπε στον Αντόνιο Γκουτέρες: «Χαιρόμαστε ιδιαίτερα που είστε εδώ, χρειαζόμαστε καλά νέα στην Κύπρο, καλά νέα στην περιοχή. Η επίσκεψή σας αποτελεί απόδειξη της δέσμευσής σας. Βασιζόμαστε στη βοήθεια και την δέσμευσή σας».

Καλωσορίζοντας τον ΓΓ, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε ότι χρειαζόμαστε καλά νέα στην Κύπρο και στην περιοχή καθώς και σε διεθνές επίπεδο και βασιζόμαστε στη στήριξή σας και στην πολιτική σας δέσμευση. Στις δηλώσεις του, ο ΓΓ είπε ότι ήρθε από αποστολή στην Συρία όπου παρέμεινε λίγες μέρες παραπάνω, για να περιηγηθεί στη χώρα την οποία «διαθέτουν εκπληκτικά ιστορικά μνημεία, υπέροχα τοπία και καταπληκτικούς ανθρώπους».Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε «για ακόμη μία φορά, επιτρέψτε μου να σας καλωσορίσω. Είμαστε πολύ χαρούμενοι που σας έχουμε μαζί μας. Η παρουσία σας αποτελεί ακόμη μία σαφή ένδειξη της δέσμευσής σας για επίλυση του Κυπριακού στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και προσβλέπω στις συζητήσεις και στις διαβουλεύσεις μας». Όπως είπε, «χρειαζόμαστε καλά νέα στην Κύπρο. Χρειαζόμαστε καλά νέα στην περιοχή. Χρειαζόμαστε καλά νέα σε διεθνές επίπεδο και βασιζόμαστε στη στήριξή σας και στην πολιτική σας δέσμευση, ιδιαίτερα σε αυτή την πολύ δύσκολη περίοδο σε διεθνές επίπεδο, όπου βλέπουμε επίσης ενέργειες από ορισμένους παράγοντες που υπονομεύουν το διεθνές σύστημα, το οποίο εγκαθιδρύθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο». Όλοι έχουμε την ευθύνη να πράξουμε ό,τι είναι απαραίτητο, είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, «ώστε να διασφαλιστεί η τήρηση του διεθνούς δικαίου, των διεθνών αξιών και των αρχών».

Απαντώντας, ο ΓΓ του ΟΗΕ ανέφερε ότι είναι «τεράστια χαρά να βρίσκομαι και πάλι εδώ και, όπως πολύ σωστά είπατε, αν υπάρχει μια στιγμή κατά την οποία η επίλυση του Κυπριακού είναι σημαντική, αυτή είναι τώρα, σε μια περίοδο χάους στην περιοχή και με ορισμένες γεωπολιτικές αλλαγές που θα μπορούσαν ξαφνικά να θέσουν την Κύπρο στο επίκεντρο ανεπιθύμητων εξελίξεων». Χαρακτήρισε την επίσκεψή του ως «μια επίσκεψη αλληλεγγύης και ταπεινότητας και πραγματοποιείται με στόχο να στηρίξει τις δύο κοινότητες της Κύπρου, ώστε να εξευρεθεί λύση. Έχοντας πλήρη επίγνωση ότι μια λύση στο Κυπριακό δεν θα έχει μόνο πολύ θετικό αντίκτυπο για την Κύπρο, αλλά θα είναι εξαιρετικά χρήσιμη και στο πλαίσιο της πολύ δύσκολης κατάστασης στην περιοχή». Διαβεβαίωσε ότι «μπορείτε να υπολογίζετε στην πλήρη δέσμευσή μου, με ταπεινότητα, διότι δεν είναι δική μου δουλειά να υποδείξω σε οποιονδήποτε τί πρέπει να γίνει. Αλλά με ταπεινότητα βρίσκομαι εδώ, με πλήρη δέσμευση, για να στηρίξω τις προσπάθειές σας».

Σε καλό κλίμα η συνάντηση

Σε δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, εξερχόμενος του Προεδρικού Μεγάρου, στη Λευκωσία, μετά τη συνάντηση του με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, ο ΓΓ του ΟΗΕ είπε ότι «αυτή είναι μια επίσκεψη αλληλεγγύης προς τον λαό της Κύπρου και για να δείξω την ισχυρή προσήλωση μου να διασφαλιστεί ότι μπορούμε να έχουμε επιτέλους μια λύση στην Κύπρο.

Φυσικά εξαρτάται από τους ίδιους τους Κύπριους, αλλά επίσης και τις εγγυήτριες δυνάμεις που έχουν ρόλο να διαδραματίσουν, αλλά θα κάνω ό,τι μπορώ για να στηρίξω τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους σε αυτή την πολύ σημαντική στιγμή».

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για το Κυπριακό, καθώς ο ΟΗΕ επιχειρεί να διατηρήσει ζωντανή τη διαδικασία και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, ενώ παραμένει αμετακίνητη η τουρκική θέση για λύση δύο κρατών.

Μήνυμα Χριστοδουλίδη προς τον ΟΗΕ

Καλωσορίζοντας τον Γενικό Γραμματέα, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας χαρακτήρισε την παρουσία του στην Κύπρο ακόμη μία ξεκάθαρη απόδειξη της προσωπικής του προσήλωσης στην εξεύρεση λύσης στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι η Κύπρος, αλλά και η ευρύτερη περιοχή, έχουν ανάγκη από θετικές εξελίξεις, υπογραμμίζοντας πως η Λευκωσία στηρίζεται στην πολιτική δέσμευση και τη στήριξη του Αντόνιο Γκουτέρες σε μια περίοδο έντονων διεθνών αναταράξεων.

Παράλληλα, συνέδεσε το Κυπριακό με τις ευρύτερες εξελίξεις στο διεθνές σύστημα, σημειώνοντας ότι παρατηρούνται κινήσεις που υπονομεύουν την τάξη που οικοδομήθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τόνισε πως η διεθνής κοινότητα έχει ευθύνη να διαφυλάξει το διεθνές δίκαιο και τις θεμελιώδεις αρχές του.

«Επίσκεψη αλληλεγγύης και ταπεινότητας»

Από την πλευρά του, ο Αντόνιο Γκουτέρες επέλεξε να δώσει έναν ιδιαίτερα προσεκτικό τόνο στις δημόσιες δηλώσεις του, αποφεύγοντας οποιαδήποτε αναφορά που θα μπορούσε να εκληφθεί ως άσκηση πίεσης προς τις δύο πλευρές.

Όπως είπε, βρίσκεται στην Κύπρο «με αλληλεγγύη και ταπεινότητα», προκειμένου να στηρίξει τις δύο κοινότητες στην αναζήτηση λύσης, επισημαίνοντας ότι μια συμφωνία δεν θα είχε μόνο καθοριστική σημασία για την Κύπρο αλλά θα συνέβαλλε θετικά και στη σταθερότητα μιας ιδιαίτερα ταραγμένης περιοχής.

Ο Γενικός Γραμματέας ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί πως είναι δικός του ρόλος να υποδείξει στις πλευρές τι πρέπει να πράξουν, διαβεβαιώνοντας ωστόσο ότι παραμένει «απολύτως προσηλωμένος» στην υποστήριξη των προσπαθειών για εξεύρεση λύσης.

Επόμενος σταθμός οι επαφές με την τουρκοκυπριακή πλευρά

Η συνάντηση με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη αποτελεί το πρώτο σκέλος των επαφών του Αντόνιο Γκουτέρες στη Λευκωσία. Στη συνέχεια ο Γενικός Γραμματέας αναμένεται να συναντηθεί με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, επιχειρώντας να διαμορφώσει σαφέστερη εικόνα για τις προθέσεις των δύο πλευρών.

Στόχος του ΟΗΕ παραμένει η διατήρηση της δυναμικής που δημιουργήθηκε τους τελευταίους μήνες και η αναζήτηση κοινού εδάφους που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επανέναρξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας, παρά τις σημαντικές διαφορές που εξακολουθούν να χωρίζουν τη Λευκωσία και την Άγκυρα ως προς το πλαίσιο της λύσης.

Οι δύο αντιπροσωπείες

Στη συνάντηση, από κυπριακής πλευράς, συμμετέχουν ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ο υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος, η υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα Μαριλένα Ραουνά, ο διαπραγματευτής Μενέλαος Μενελάου, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, ο διευθυντής του Διπλωματικού Γραφείου του Κύπριου Προέδρου Δώρος Βενέζης και η μόνιμη αντιπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας στα Ηνωμένα Έθνη Μαρία Μιχαήλ.

Τον Αντόνιο Γκουτέρες συνοδεύουν η αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας του ΟΗΕ για Πολιτικές Υποθέσεις Ρόζμαρι Ντι Κάρλο, ο αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας για τις ειρηνευτικές επιχειρήσεις Ζαν Πιερ Λακρουά, η προσωπική απεσταλμένη του για το Κυπριακό Μαρία Άνχελα Ολγκίν και ο επικεφαλής της UNFICYP Χασίμ Ντιάν.

Πριν μεταβεί στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ είχε σύσκεψη με τους στενούς συνεργάτες του, κατά την οποία ενημερώθηκε για τις τελευταίες επαφές της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν σε Βρυξέλλες, Άγκυρα και Λευκωσία.

«Μόνο οι Κύπριοι μπορούν να οικοδομήσουν την ειρήνη»

Ο Αντόνιο Γκουτέρες έφθασε στην Κύπρο τις πρώτες πρωινές ώρες και έγινε δεκτός στο αεροδρόμιο Λάρνακας από τον Κύπριο υπουργό Εξωτερικών Κωνσταντίνο Κόμπο.



Λίγο μετά την άφιξή του, έδωσε με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ το πρώτο στίγμα της αποστολής του.

«Μόλις έφθασα στην Κύπρο για να εκφράσω τη δέσμευσή μου να στηρίξω τις κυπριακές κοινότητες στην αναζήτηση μιας συνολικής και βιώσιμης διευθέτησης του Κυπριακού», ανέφερε.

Πρόσθεσε ότι «τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να επιβάλουν την ειρήνη» και ότι «μόνο οι Κύπριοι, μέσω των ηγετών τους, μπορούν να την οικοδομήσουν».

Η διατύπωση του Γενικού Γραμματέα δείχνει ότι επιδιώκει να μεταφέρει στους δύο ηγέτες την ευθύνη για τη δημιουργία των πολιτικών προϋποθέσεων που απαιτούνται ώστε να κινηθεί εκ νέου η διαδικασία. Από πλευράς ΟΗΕ διευκρινίζεται ότι δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο λύσης, παρά τις πληροφορίες ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει επεξεργαστεί ιδέες για τον περιορισμό των διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών.

Οι θέσεις της Λευκωσίας

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης παρουσιάζει στον Γενικό Γραμματέα την ετοιμότητα της ελληνοκυπριακής πλευράς για επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017, με διατήρηση των συγκλίσεων που είχαν επιτευχθεί.

Η Λευκωσία επιμένει ότι η διαδικασία πρέπει να παραμείνει εντός της συμφωνημένης βάσης της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, όπως αυτή καθορίζεται από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Ο Κύπριος Πρόεδρος αναμένεται επίσης να υπογραμμίσει ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία πρέπει να οδηγεί σε ένα λειτουργικό κράτος, με μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια, πλήρως ενταγμένο στο ευρωπαϊκό θεσμικό και νομικό πλαίσιο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στη σύνδεση της προόδου στο Κυπριακό με τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Η Λευκωσία εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει θετικά βήματα σε ζητήματα που ενδιαφέρουν την Άγκυρα, υπό την προϋπόθεση ότι η Τουρκία θα εγκαταλείψει τη θέση περί δύο κρατών και θα επιστρέψει στη βάση λύσης που αναγνωρίζουν τα Ηνωμένα Έθνη.

Το ερώτημα της τουρκικής στάσης

Η στάση της Άγκυρας παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας για την έκβαση της προσπάθειας. Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν συναντήθηκε την περασμένη εβδομάδα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ενώ την Κυριακή υπήρξε τηλεφωνική επικοινωνία του Αντόνιο Γκουτέρες με τον επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας.

Παρά τις επαφές αυτές, δεν έχει επιβεβαιωθεί διαφοροποίηση της τουρκικής θέσης περί δύο κρατών. Ο Τουφάν Ερχιουρμάν, αν και δηλώνει έτοιμος να εξετάσει την προοπτική ομοσπονδιακής λύσης, ζητεί προηγουμένως συμφωνία επί της πολιτικής ισότητας, των κανόνων της διαπραγμάτευσης και ενός αυστηρού χρονοδιαγράμματος. Έχει πάντως δηλώσει ότι θα συμβάλει καλόπιστα στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα.

Δείπνο και κοινή συνάντηση

Μετά τις χωριστές επαφές του με τους δύο ηγέτες, ο Αντόνιο Γκουτέρες θα καταθέσει στεφάνι στο Μνημείο Πεσόντων Ειρηνευτών έξω από το Λήδρα Πάλας και το απόγευμα θα επισκεφθεί το ανθρωπολογικό εργαστήριο της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους.
Θα ακολουθήσουν επαφές με τους διαπραγματευτές των δύο πλευρών, μέλη των δικοινοτικών τεχνικών επιτροπών και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.

Στις 19.00 θα παρακαθίσει σε ιδιωτικό δείπνο με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Ερχιουρμάν, στην οικία του ειδικού αντιπροσώπου του ΟΗΕ στην περιοχή του αεροδρομίου Λευκωσίας.

Το αποτέλεσμα της αποστολής θα κριθεί κυρίως στην αυριανή κοινή συνάντηση. Μετά την ολοκλήρωσή της, ο Αντόνιο Γκουτέρες θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου, κατά την οποία αναμένεται να ανακοινώσει αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για σύγκληση νέας άτυπης πολυμερούς διάσκεψης και επαναφορά του Κυπριακού σε διαδικασία ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.