Μονή Σινά: Κοντά σε συμφωνία για ειδικό καθεστώς, τι θα συμβεί με τα εκτός των τειχών κτίσματα και τη διαμονή των μοναχών

Στο πιο ευαίσθητο σημείο έχουν φτάσει οι συνομιλίες της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Σινά με το αιγυπτιακό κράτος, καθώς η πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι μπορεί να εξασφαλίσει το μείζον, που υπό τις παρούσες συνθήκες είναι η διατήρηση του status quo επί του πεδίου, η εξασφάλιση της συνέχειας της Μονής και η αποφυγή ενός αδιεξόδου επικίνδυνου για την ίδια την υπόστασή της.

Η επίλυση της σοβαρής εκκρεμότητας σχετικά με το περιουσιακό καθεστώς, αλλά και το ίδιο το status της Μονής, ειδικά μετά το τετελεσμένο που προκλήθηκε με την απόφαση του Δικαστηρίου της Ισμαηλίας, για δήμευση όλων των περιουσιακών στοιχείων, ακόμη και των λατρευτικών χώρων, είχε αποκτήσει επείγοντα χαρακτήρα προκειμένου να υπάρξει εξωδικαστικός συμβιβασμός πριν προκύψουν νέες εμπλοκές με την έκδοση της ετυμηγορίας του Ανώτατου Δικαστηρίου, στο οποίο έχουν προσφύγει και οι δύο πλευρές. Οσο χρονίζει η εκκρεμότητα, είναι επίσης υπαρκτός ο κίνδυνος καταπατήσεων, κάτι που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη πρακτική στην περιοχή του Σινά.

Αυτές είναι οι συνθήκες υπό τις οποίες διεξάγεται η διαπραγμάτευση μεταξύ του αιγυπτιακού Δημοσίου και του νέου Αρχιεπισκόπου Συμεών, με το Κάιρο να χρησιμοποιεί όλα τα όπλα που διαθέτει. Πρώτο μεταξύ αυτών είναι το πάγωμα της έκδοσης του διατάγματος που αναγνωρίζει την εκλογή του Συμεών ως Αρχιεπισκόπου, η παραχώρηση αιγυπτιακής υπηκοότητας, καθώς και η ρύθμιση του καθεστώτος παραμονής των μοναχών της Μονής. Ο κ. Συμεών παραμένει αυτό το διάστημα στην Αίγυπτο με ελληνικό διπλωματικό διαβατήριο, ενώ οι υπόλοιποι μοναχοί, εκ των οποίων αρκετοί έχουν περισσότερα από 40 χρόνια παραμονής στη Μονή, διαθέτουν απλή ταξιδιωτική βίζα.

Σύμφωνα με πληροφορίες που αποκάλυψε το protothema.gr στις 4 Ιουλίου, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έχει βρεθεί πρόταση σύμφωνα με την οποία αναγνωρίζεται η κυριότητα όλων των χώρων στο αιγυπτιακό Δημόσιο, ως αρχαιολογικών, αλλά αποδίδεται στην Ιερά Μονή η κατοχή και χρήση τους στο διηνεκές, χωρίς βεβαίως την καταβολή οποιουδήποτε χρηματικού ανταλλάγματος. Η συμφωνία καλύπτει όλα τα κτίσματα και τις εγκαταστάσεις εντός των τειχών, καθώς και εκκλησάκια εκτός των τειχών, όπως η Εκκλησία της Αγίας Κορυφής.

Σε εκκρεμότητα παραμένει ποια ακόμη ακίνητα θα καλύψει η συμφωνία από τα συνολικά 71 ακίνητα, κυρίως οικόπεδα τα οποία διαθέτει η Μονή, και με ποιον τρόπο θα γίνει αυτό.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, για ακίνητα όπως οι Κήποι της Μονής, που βρίσκονται εκτός των τειχών και είναι κρίσιμοι για την τροφοδοσία της, προβλέπεται δυνατότητα μακροχρόνιας μίσθωσης έναντι συμβολικού τιμήματος.

Στη δικαστική διαδικασία που προηγήθηκε της έκδοσης της απόφασης στην Ισμαηλία υπήρξε προβληματική παρουσίαση των περιουσιακών στοιχείων της Μονής, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, κάτι που αποδυνάμωσε τη νομική της θέση. Τώρα, με πλήρεις φακέλους και εμπεριστατωμένα έγγραφα και σχέδια, επιχειρείται να τεθεί σε νέα βάση αυτή η διαπραγμάτευση.

Νομικό κείμενο

Αρμόδιες πηγές τονίζουν ότι το σημαντικότερο είναι πως η Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά αποσπάται από το γενικό «καλάθι» των αρχαιοτήτων που, βάσει του αιγυπτιακού δικαίου, αλλά και διεθνούς πρακτικής ανήκουν στο αιγυπτιακό κράτος και αποκτά «ειδικό καθεστώς», αποτέλεσμα μιας συμφωνίας με ισχυρή νομική κατοχύρωση.

Σύμφωνα με πηγή που έχει γνώση των διαπραγματεύσεων, με τη συμφωνία θα διασφαλίζεται οριστικά το καθεστώς της Μονής και, για πρώτη φορά, με επίσημα έγγραφα του αιγυπτιακού Δημοσίου θα κατοχυρωθεί η νομική προσωπικότητά της. Παράλληλα, θα διασφαλίζεται ότι κανείς δεν θα μπορεί πλέον να προσφύγει στη Δικαιοσύνη κατά της ρύθμισης που θα συμφωνηθεί, εξασφαλίζοντας έτσι τη μονιμότητα και τη νομική ασφάλεια της λύσης.

Η Συμφωνία θα αποτελεί το πρώτο νομικό κείμενο που θα προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις του αιγυπτιακού κράτους έναντι της μοναστικής ζωής και της λειτουργίας της Μονής, ενώ θα ρυθμίζεται και το θέμα της παραμονής των μοναχών.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι επίσης ότι, μέσω της μέχρι τώρα διαδικασίας, η Ιερά Μονή απέκτησε για πρώτη φορά ολοκληρωμένο φάκελο των περιουσιακών στοιχείων που διαθέτει όχι με απλές περιγραφές, αλλά με τοπογραφικά σχέδια, καθώς και με στοιχεία και αναφορές από ιστορικά κείμενα και αρχεία και συμβόλαια που θεμελιώνουν τα δικαιώματά της. Το σοβαρό αυτό έργο ολοκληρώθηκε με πρωτοβουλία ιδιωτών επιστημόνων που συνδέονται με την Ιερά Μονή και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους αμισθί.

Ο Αρχιεπίσκοπος Συμεών βρίσκεται σε διαρκή διαβούλευση με τη Σιναϊτική Κοινότητα για τις διαπραγματεύσεις με το αιγυπτιακό κράτος, καθώς η ευθύνη αποδοχής μιας τέτοιας συμφωνίας είναι εξαιρετικά βαριά και θα πρέπει να έχει την αποδοχή και τη στήριξη της πλειοψηφίας των μοναχών, οι οποίοι αποτελούν την ψυχή της μοναδικής για τη σημασία της στην Ορθοδοξία και στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά Μονής.

Ο κ. Συμεών έχει επιλέξει τη χρονοβόρα αλλά σημαντική διαδικασία της συνεχούς ενημέρωσης της Σιναϊτικής Κοινότητας, η οποία σε κάθε στάδιο συζητά τις προτεινόμενες ρυθμίσεις. Μέχρι στιγμής όλες οι επιλογές έχουν την ομόφωνη στήριξη των 13 μοναχών που βρίσκονται στην Ιερά Μονή. Ετσι εξασφαλίζεται ένας σημαντικός όρος, που είναι η ενότητα της Μονής.

Πάντως, ως αποτέλεσμα και του σοβαρού διχασμού που είχε προκαλέσει η επεισοδιακή απομάκρυνση από την Ιερά Μονή του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού, σε συνδυασμό με τις ανησυχίες που εύλογα αναπτύσσονται από τους «φίλους της Μονής», τις φιλοδοξίες μοναχών που συνδέονται με τη Μονή και ακυρώθηκαν με την εκλογή του κ. Συμεών αλλά και τις κινήσεις ομάδων συμφερόντων που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη διατήρηση ελέγχου περιουσιακών στοιχείων της Μονής, εκφράζονται αντιδράσεις, αν και το περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη γίνει γνωστό...

Ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός, ο οποίος βεβαίως είχε ο ίδιος στα χέρια του τη διαχείριση της Μονής για 52 χρόνια και διαχειρίστηκε με τους νομικούς συμβούλους του την καταστροφική δίκη στην Ισμαηλία, με επιστολή του προς τον νέο Αρχιεπίσκοπο Συμεών και την ομάδα των μοναχών που βρίσκονται στο μοναστήρι, ζητά ενημέρωση για τη συμφωνία και προειδοποιεί ότι, αν ισχύουν οι πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, αυτό σημαίνει ότι «η Μονή χάνει την κυριότητα της περιουσίας της και μετατρέπεται σε ενοικιαστή στον ίδιο της τον τόπο».

Οι σχέσεις με το Κάιρο

Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, χωρίς να εμπλέκεται άμεσα, καθώς η ευθύνη των χειρισμών και των αποφάσεων ανήκει στην Ιερά Μονή και δεν πρόκειται για διμερή διαφορά με την Αίγυπτο. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα έντονο το ενδιαφέρον της Ελλάδας για τη διασφάλιση του status quo και της συνέχειας του σημαντικού αυτού θεσμού της Ορθοδοξίας.

Ανώτερη διπλωματική πηγή δηλώνει ότι η Ελλάδα θα στηρίξει οποιαδήποτε απόφαση λάβουν ο Αρχιεπίσκοπος Συμεών και η Σιναϊτική Κοινότητα, ενώ παραπέμπει στη συνεννόηση που έχει υπάρξει μεταξύ Αθήνας και Καΐρου μέσω του διαύλου που διατηρούν οι υπουργοί Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελατί. Η Ιερά Μονή και ο Αρχιεπίσκοπος έχουν επίσης στη διάθεσή τους κάθε συνδρομή που απαιτείται, μέσω του συντονισμού που έχει αναλάβει ο γενικός γραμματέας Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας, Γιώργος Καλαντζής.
΄'

Η επίτευξη συμφωνίας στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται εδώ και μήνες, παρότι δεν αφορούν ένα διμερές ζήτημα μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, εκτιμάται ότι θα διευκολύνει και τις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις, λόγω του ιδιαίτερου ενδιαφέροντος της Αθήνας. Οι σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν άριστες, ωστόσο καλούνται να αντιμετωπίσουν σημαντικές προκλήσεις.

Η αλλαγή των γεωπολιτικών ισορροπιών που έχει επιφέρει όχι μόνο ο πόλεμος στη Γάζα, αλλά και η σύγκρουση με το Ιράν, με τις παράπλευρες συνέπειες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, έχει φέρει την Αίγυπτο πιο κοντά σε μέχρι πρότινος αντιπάλους και περιφερειακούς ανταγωνιστές της, όπως η Τουρκία. Την εξέλιξη αυτή παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον η Αθήνα.

Προτεραιότητα

Για την ελληνική κυβέρνηση, η διατήρηση και η διεύρυνση της στρατηγικής σχέσης με την Αίγυπτο αποτελούν κορυφαία προτεραιότητα.

Στην Αθήνα θεωρούν ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι ο πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, σε κάθε ευκαιρία, δείχνει πως αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη στρατηγική σχέση με την Ελλάδα, την οποία ο ίδιος έχει διαφυλάξει και στο παρελθόν με προσωπικές παρεμβάσεις του, ενώ υπάρχει τακτική επαφή με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και δεν αποκλείεται σύντομα, εφόσον το επιτρέψει το πρόγραμμά τους, να υπάρξει και συνάντησή τους.

Η αιγυπτιακή πλευρά εκτιμά ιδιαίτερα το γεγονός ότι η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν συμβάλει σημαντικά στην αποκατάσταση μιας ιδιαίτερα λειτουργικής σχέσης της Αιγύπτου με την Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία αποδεικνύεται ιδιαίτερα επωφελής, τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά, για το Κάιρο.

Ωστόσο, οι κινήσεις που έχουν γίνει το τελευταίο διάστημα για την αποκατάσταση των σχέσεων του Καΐρου με την Αγκυρα έχουν τραβήξει την προσοχή της Αθήνας. Οι διμερείς στρατιωτικές ασκήσεις, οι συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας, η στενή συνεργασία όχι μόνο για τη Γάζα, τη Συρία και τον Λίβανο -όπου συνεκτικός κρίκος αποτελεί η αντιμετώπιση της πολιτικής του Ισραήλ-, αλλά και η κοινή δράση στη Λιβύη, όπου μέχρι πρόσφατα οι δύο χώρες υποστήριζαν αντίπαλα στρατόπεδα, αποτελούν εξελίξεις που δεν είναι δυνατόν να περάσουν απαρατήρητες.

Η συνάντηση που είχαν την περασμένη Τρίτη στην Αγκυρα ο υπουργός Εθνικής Αμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ, με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, στρατηγό Ασράφ Σαλίμ Ζάχερ, καθώς και με τον αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων της Αιγύπτου, αποτελεί ένα ακόμη δείγμα του βάθους που αποκτά η επαναπροσέγγιση των δύο χωρών, ακόμη και στον κρίσιμο τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, με δεδομένη τη διάθεση του Καΐρου να εμπλακεί σε προμήθειες τουρκικών εξοπλισμών, κυρίως drones.

Στην Αθήνα, πάντως, εκτιμούν ότι, παρά τη σαφή προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων Αγκυρας - Καΐρου, δεν θα ανατραπεί ο στρατηγικός χαρακτήρας της ελληνοαιγυπτιακής συνεργασίας, η οποία στηρίζεται σε σταθερά κοινά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο και έχει δοκιμαστεί σε κρίσιμες περιόδους των τελευταίων ετών.