Κρίσιμες ώρες για τη συμφωνία: Σιγή μέχρι τώρα από τον Τραμπ, «περιμένουμε την άλλη πλευρά πριν ενεργήσουμε» λέει η Τεχεράνη

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχουν καταλήξει σε προσχέδιο συμφωνίας που προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας, την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και τη μερική άρση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, χωρίς ωστόσο να έχει δοθεί ακόμη η τελική έγκριση από τις δύο πλευρές. Στην πρώτη επίσημη τοποθέτηση Ιρανού αξιωματούχου μετά την είδηση περί συμφωνίας, ο Μοχαμάντ Γκαλιμπάφ πέταξε, ουσιαστικά, το γάντι στις ΗΠΑ, λέγοντας πως η Τεχεράνη δεν θα κάνει καμία ενέργεια πριν από την αντίπαλη πλευρά.

Πηγές που επικαλείται το Reuters αναφέρουν ότι Ουάσινγκτον και Τεχεράνη έχουν συμφωνήσει σε ένα μνημόνιο κατανόησης το οποίο προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας για άλλους δύο μήνες, την άρση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και τη χαλάρωση ορισμένων κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν. Παρ’ όλα αυτά, η συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. 

Η επίτευξη συμφωνίας θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στην αποκλιμάκωση μιας σύγκρουσης που έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ωστόσο, το βασικό σημείο διαφωνίας, δηλαδή το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, παραμένει ανοιχτό και αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων τις επόμενες εβδομάδες.

Συμφωνία για ακόμη 60 ημέρες διαπραγματεύσεων

Από την έναρξη της εκεχειρίας στις αρχές Απριλίου, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν σε μια σειρά ζητημάτων, όπως οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, ο ρόλος της Τεχεράνης στον πόλεμο του Λιβάνου και οι ιρανικές απαιτήσεις για άρση κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Τέσσερις πηγές με γνώση των συνομιλιών ανέφεραν ότι οι δύο χώρες έχουν συμφωνήσει σε ένα πλαίσιο που θα παρατείνει την εκεχειρία για ακόμη 60 ημέρες, δίνοντας χρόνο στους διαπραγματευτές να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία.

Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις περί επικείμενης συμφωνίας, αυτή δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος του Ισραήλ, το οποίο μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσε την αεροπορική εκστρατεία κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, η ακριβής συμμετοχή του στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις παραμένει ασαφής.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη εγκρίνει το σχέδιο συμφωνίας. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι «δεν έχουμε φτάσει ακόμη εκεί, αλλά είμαστε πολύ κοντά και θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε προς αυτή την κατεύθυνση».

Από την πλευρά του Ιράν, ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ ξεκαθάρισε ότι η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται διαβεβαιώσεις και υποσχέσεις, ξεκαθαρίζοντας πως «δεν θα κάνει καμία ενέργεια πριν ενεργήσει η άλλη πλευρά». Επιπλέον, δήλωσε ότι το Ιράν δεν αποσπά παραχωρήσεις μέσω του διαλόγου αλλά μέσω της στρατιωτικής ισχύος. «Το Ιράν δεν κερδίζει παραχωρήσεις μέσω του διαλόγου αλλά με πυραύλους» είπε, προσθέτοντας πως «στις διαπραγματεύσεις απλώς τους κάνουμε να καταλάβουν».



Ο Ιρανός αξιωματούχος υποστήριξε επίσης ότι η ισορροπία ισχύος μετά από μια ενδεχόμενη συμφωνία θα εξαρτηθεί από τη στρατιωτική ετοιμότητα κάθε πλευράς. «Ο νικητής οποιασδήποτε συμφωνίας είναι εκείνος που από την επόμενη κιόλας ημέρα είναι καλύτερα προετοιμασμένος για πόλεμο», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τα Στενά του Ορμούζ και ο αποκλεισμός των λιμανιών

Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Το κλείσιμο του θαλάσσιου περάσματος από το Ιράν προκάλεσε εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, καθιστώντας την επαναλειτουργία του κορυφαία προτεραιότητα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για την Τεχεράνη, ωστόσο, ο έλεγχος του περάσματος αποτελεί το ισχυρότερο διαπραγματευτικό της χαρτί.

Παράλληλα, πολλές εμπορικές νηοπομπές εξακολουθούν να παραμένουν εγκλωβισμένες στον Περσικό Κόλπο, ενώ το Ιράν υποστηρίζει ότι έχει ποντίσει ναρκοπέδια τα οποία ενδέχεται να είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να εξουδετερωθούν.

Η Τεχεράνη επιδιώκει επίσης τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, ο οποίος έχει προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στις εξαγωγές και τα κρατικά έσοδα της χώρας.

«Παραγωγικές» συνομιλίες του Αραγτσί με τον ΥΠΕΞ του Ομάν για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαϊντί, κατά την οποία συζητήθηκε η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και οι προοπτικές διαχείρισής τους.

Σε ανάρτησή του στο X, ο Αραγτσί χαρακτήρισε τις συνομιλίες «παραγωγικές», σημειώνοντας ότι οι δύο πλευρές αντάλλαξαν απόψεις για το μέλλον του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος.



«Συζητήσαμε για τα Στενά του Ορμούζ και τη μελλοντική τους διαχείριση, σύμφωνα με τις κυριαρχικές μας ευθύνες και το διεθνές δίκαιο», ανέφερε ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας.

Ο Αραγτσί πρόσθεσε ότι η Τεχεράνη εξέφρασε την αλληλεγγύη της προς το Ομάν «απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή», λίγες ημέρες μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να «ισοπεδώσουν» το Ομάν εάν η χώρα δεν ευθυγραμμιστεί με τις αμερικανικές θέσεις σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ.

Η δύσκολη εξίσωση του πυρηνικού προγράμματος

Το πλέον σύνθετο ζήτημα παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, κάτι που η ιρανική κυβέρνηση απορρίπτει, επιμένοντας ότι το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εμπλουτισμός ουρανίου. Ιρανικές πηγές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η χώρα θα μπορούσε να δεχθεί τη μεταφορά μέρους των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε φιλική χώρα, όπου θα υποβαθμιστούν σε καθαρότητα 5% και θα επιστραφούν αργότερα στο Ιράν.

Παραμένουν, ωστόσο, ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τη διάρκεια της αναστολής του προγράμματος, την τύχη των πυρηνικών εγκαταστάσεων, τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 20% και 5%, τις προηγμένες φυγοκεντρικές μηχανές, τα ερευνητικά προγράμματα και το καθεστώς διεθνών επιθεωρήσεων.

Πύραυλοι, κυρώσεις και παγωμένα κεφάλαια

Η Ουάσινγκτον επιδιώκει επίσης περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν, ώστε να μειωθεί η απειλή για το Ισραήλ. Η Τεχεράνη απορρίπτει κάθε τέτοιο ενδεχόμενο, υποστηρίζοντας ότι η κατοχή συμβατικών όπλων αποτελεί κυριαρχικό της δικαίωμα.

Παράλληλα, το Ιράν ζητεί την άρση των κυρώσεων, την αποδέσμευση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα πετρελαϊκά έσοδα και αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το τελευταίο προσχέδιο συμφωνίας περιλαμβάνει ακόμη και πρόγραμμα επενδύσεων στο Ιράν, αν και οι λεπτομέρειες παραμένουν άγνωστες.

Ο παράγοντας Λίβανος

Η Τεχεράνη επιμένει ότι οποιαδήποτε συνολική συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει και τον πόλεμο του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Παρότι Ισραήλ και Λίβανος συμφώνησαν πρόσφατα σε εκεχειρία, οι δύο πλευρές συνεχίζουν να αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις της.

Το Ισραήλ εντείνει παράλληλα τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο και αντιτίθεται σε οποιαδήποτε συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης που θα περιόριζε την ελευθερία δράσης του στην περιοχή.