Με αντισεισμική προστασία η Μεγάλη Πυραμίδα στη Γκίζα, νέα έρευνα αποκαλύπτει πώς στέκει όρθια εδώ και 4.600 χρόνια

Αν υπάρχει ένα ανθρώπινο κατασκεύασμα που δημιουργήθηκε πραγματικά για να αντέξει στον χρόνο, αυτό είναι η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας, το εμβληματικό μνημείο της αρχαίας Αιγύπτου που εδώ και περίπου 4.600 χρόνια παραμένει όρθιο, παρά την άνοδο και την πτώση ολόκληρων πολιτισμών, χάρη στην αντισεισμική της κατασκευή.

Όπως αναφέρει το Reuters, νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει πλέον έναν από τους βασικούς λόγους της εντυπωσιακής ανθεκτικότητάς της: Η πυραμίδα σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε με δομικά χαρακτηριστικά που την βοήθησαν να απορροφά και να αντέχει την καταστροφική ενέργεια των σεισμών.

Οι ερευνητές μελέτησαν τη δυναμική συμπεριφορά της κατασκευής χρησιμοποιώντας σεισμόμετρα, ειδικές συσκευές που καταγράφουν μικρές περιβαλλοντικές δονήσεις που προκαλούνται τόσο από φυσικές δυνάμεις όσο και από ανθρώπινη δραστηριότητα. Οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε 37 διαφορετικά σημεία μέσα και γύρω από την πυραμίδα.

Εμφανίζει εξαιρετικά ομοιογενή και σταθερή δομική απόκριση στις δονήσεις

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πυραμίδα εμφανίζει εξαιρετικά ομοιογενή και σταθερή δομική απόκριση στις δονήσεις, παρά το τεράστιο μέγεθος και την πολυπλοκότητα της κατασκευής.

Η Μεγάλη Πυραμίδα βρίσκεται στη Γκίζα, κοντά στο Κάιρο, και κατασκευάστηκε από τεράστιους ασβεστολιθικούς ογκόλιθους. Κάθε πλευρά της βάσης της έχει μήκος περίπου 230 μέτρα, ενώ καλύπτει έκταση περίπου 5,3 εκταρίων.

Αρχικά το ύψος της έφθανε τα 147 μέτρα. Ωστόσο, η φυσική διάβρωση και η αφαίρεση των εξωτερικών λίθων κατά το πέρασμα των αιώνων, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως οικοδομικά υλικά, μείωσαν το σημερινό ύψος της στα περίπου 138,5 μέτρα. Για σχεδόν 3.800 χρόνια αποτέλεσε το ψηλότερο ανθρώπινο κατασκεύασμα στον κόσμο.

Τα αντισεισμικά της στοιχεία

Οι επιστήμονες εντόπισαν αρκετά χαρακτηριστικά που της προσδίδουν αντισεισμική αντοχή. Μεταξύ αυτών είναι η εξαιρετικά πλατιά βάση της, το χαμηλό κέντρο βάρους, η απόλυτα συμμετρική γεωμετρία, η σταδιακή μείωση της μάζας προς την κορυφή, αλλά και ο σύνθετος εσωτερικός σχεδιασμός της, με θαλάμους που μειώνουν την ενίσχυση των δονήσεων. Επιπλέον, η πυραμίδα κατασκευάστηκε πάνω σε ισχυρό ασβεστολιθικό υπόβαθρο.

Ο σεισμολόγος Mohamed ElGabry από το Εθνικό Ινστιτούτο Αστρονομίας και Γεωφυσικής της Αιγύπτου δήλωσε ότι «όλα αυτά τα στοιχεία μαζί δημιουργούν μια ισορροπημένη και συνεκτική κατασκευή».

Από την πλευρά του, ο ανώτερος συγγραφέας της μελέτης και σεισμολόγος Asem Salama ανέφερε ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι κατασκευαστές φαίνεται πως διέθεταν πρακτικές γνώσεις σχετικά με τη σταθερότητα, τη συμπεριφορά των θεμελίων, την κατανομή της μάζας και τη μεταφορά φορτίων.

Αναπτύχθηκαν αρχιτεκτονικές και γεωτεχνικές λύσεις που οδήγησαν σε εξαιρετικά ανθεκτικές κατασκευές

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι περισσότερες δονήσεις που καταγράφηκαν μέσα στην πυραμίδα εμφάνιζαν συχνότητες που έδειχναν ομοιόμορφη κατανομή της μηχανικής πίεσης σε όλη τη δομή.

Ο Σαλάμα διευκρίνισε πάντως ότι δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα πως οι αρχαίοι Αιγύπτιοι σχεδίασαν συνειδητά την πυραμίδα ως αντισεισμικό έργο. Όπως είπε, πιθανότερο είναι ότι μέσα από δοκιμές και λάθη ανέπτυξαν αρχιτεκτονικές και γεωτεχνικές λύσεις που οδήγησαν φυσικά σε εξαιρετικά ανθεκτικές κατασκευές. Άλλωστε, ορισμένες προβληματικές πυραμίδες που είχαν προηγηθεί της Μεγάλης Πυραμίδας αποδεικνύουν αυτή τη διαδικασία εξέλιξης.

Οι επιστήμονες συνέλεξαν σεισμικά δεδομένα από διάφορους διαδρόμους και θαλάμους στο εσωτερικό της πυραμίδας, συμπεριλαμβανομένου του κύριου ταφικού χώρου, γνωστού ως «Θάλαμος του Βασιλιά», καθώς και από το βραχώδες υπόβαθρο και το έδαφος γύρω από το μνημείο.

Μείωση της έντασης των δονήσεων

Διαπίστωσαν ότι η ενίσχυση των δονήσεων αυξανόταν όσο μεγαλύτερο ήταν το ύψος στο εσωτερικό της πυραμίδας, κάτι που θεωρείται φυσιολογικό φαινόμενο για ψηλές κατασκευές. Ωστόσο, οι ερευνητές παρατήρησαν μείωση αυτής της ενίσχυσης σε πέντε ειδικούς θαλάμους που βρίσκονται πάνω από τον Θάλαμο του Βασιλιά, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται σε μεγαλύτερο ύψος.

Όπως εξήγησε ο ΕλΓκάμπρι, αυτό δείχνει ότι οι συγκεκριμένοι θάλαμοι συμβάλλουν αποτελεσματικά στη διάχυση της σεισμικής ενέργειας και προστατεύουν τον Θάλαμο του Βασιλιά, που θεωρείται ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της πυραμίδας, από υπερβολικές δονήσεις.

Οι πιο πρόσφατοι μεγάλοι σεισμοί στην περιοχή σημειώθηκαν το 1847 και το 1992, προκαλώντας σοβαρές ζημιές σε χιλιάδες κτίρια, ενώ ο σεισμός του 1992 άφησε πίσω του περισσότερους από 560 νεκρούς. Η Μεγάλη Πυραμίδα υπέστη ελάχιστες ζημιές.

Το μνημείο αποτελεί μέρος του ευρύτερου συμπλέγματος της Γκίζας, μαζί με άλλες πυραμίδες και τη Great Sphinx of Giza, προσελκύοντας επισκέπτες ήδη από την αρχαιότητα.

«Βαθύ έργο τέχνης και ανθρώπινου οράματος»

Ο ΕλΓκάμπρι χαρακτήρισε τη Μεγάλη Πυραμίδα όχι μόνο εξαιρετικό μηχανικό επίτευγμα αλλά και «βαθύ έργο τέχνης και ανθρώπινου οράματος». Όπως σημείωσε, η απόλυτη συμμετρία, η μνημειακή κλίμακα και οι αναλογίες της δημιουργούν μια διαχρονική αισθητική που εξακολουθεί να προκαλεί δέος έπειτα από 4.600 χρόνια.

Παράλληλα, δήλωσε ότι τον εντυπωσιάζει ιδιαίτερα το επίπεδο οργάνωσης και διαχείρισης που απαιτήθηκε για την κατασκευή της. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανέγερση του μνημείου διήρκεσε περίπου 20 χρόνια και απαίτησε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, σύνθετη εφοδιαστική αλυσίδα και τον συντονισμό δεκάδων χιλιάδων εξειδικευμένων εργατών, μηχανικών και διοικητικών στελεχών.

«Όσα μπορεί να πετύχει ο ανθρώπινος πολιτισμός»

Η κατασκευή περιλάμβανε επίσης διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση εξειδικευμένων εργατών, εξασφάλιση συνεχούς τροφοδοσίας των εργαζομένων με τρόφιμα, καθώς και τη μεταφορά τεράστιων ποσοτήτων πέτρας.

«Μας θυμίζει τι μπορεί να πετύχει ο ανθρώπινος πολιτισμός όταν συνδυάζονται το όραμα, η επιστήμη, η οργάνωση και η αποφασιστικότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ΕλΓκάμπρι.

Ο Σαλάμα κατέληξε λέγοντας ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι «όντως κατασκεύασαν κάτι που προοριζόταν να αντέξει στους αιώνες».

Φωτογραφία: REUTERS