Το Ιράν μπορεί να ανακτήσει το θαμμένο κάτω από το Ισφαχάν εμπλουτισμένο ουράνιο, ΗΠΑ και Ισραήλ εξετάζουν την αποστολή ειδικών δυνάμεων, για να το προλάβουν

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν ή ακόμη και τρίτοι θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση στο κύριο απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που είναι θαμμένο κάτω από το πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, παρά τα αμερικανικά πλήγματα που έπληξαν την εγκατάσταση τον περασμένο Ιούνιο, σύμφωνα με αξιωματούχους που έχουν γνώση απόρρητων εκθέσεων, τους οποίους επικαλούνται οι New York Times.

Πηγές με γνώση των εκτιμήσεων των υπηρεσιών πληροφοριών αναφέρουν ότι το Ιράν ενδέχεται πλέον να μπορεί να φτάσει στο ουράνιο μέσω ενός πολύ στενού σημείου εισόδου. Παραμένει ωστόσο ασαφές πόσο γρήγορα θα μπορούσε να μετακινηθεί το υλικό, το οποίο βρίσκεται σε μορφή αερίου και αποθηκεύεται σε ειδικούς κυλίνδρους.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών παρακολουθούν στενά την εγκατάσταση στο Ισφαχάν και εκτιμούν με υψηλό βαθμό βεβαιότητας ότι θα μπορούσαν να εντοπίσουν και να αντιδράσουν σε οποιαδήποτε προσπάθεια της ιρανικής κυβέρνησης ή άλλων ομάδων να μετακινήσουν το ουράνιο. Το συγκεκριμένο απόθεμα θεωρείται κρίσιμο, σε περίπτωση που το Ιράν αποφασίσει να προχωρήσει στην κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Axios, στο τραπέζι της συζήτησης μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ, είναι η αποστολή ειδικών δυνάμεων στο Ιράν, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου σε μεταγενέστερο στάδιο του πολέμου.

Όπως εξηγεί το δημοσίευμα, ένα τέτοιο σενάριο θα απαιτούσε ενδεχομένως την παρουσία αμερικανικών ή ισραηλινών στρατευμάτων σε ιρανικό έδαφος, τα οποία θα έπρεπε να επιχειρήσουν σε βαριά οχυρωμένες υπόγειες εγκαταστάσεις εν μέσω πολέμου.

Προς το παρόν δεν είναι σαφές εάν θα πρόκειται για κοινή αποστολή ΗΠΑ - Ισραήλ. Το πιθανότερο είναι μία τέτοια επιχείρηση να γίνει μόνο αφού και οι δύο χώρες είναι σίγουρες ότι ο ιρανικός στρατός δεν μπορεί πλέον να αποτελέσει σοβαρή απειλή για τις εμπλεκόμενες δυνάμεις. Στην αποστολή θα μπορούσαν να συμμετάσχουν ειδικοί πράκτορες μαζί με επιστήμονες, ενδεχομένως από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.

Το Σάββατο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ρωτήθηκε από δημοσιογράφους μέσα στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One αν θα εξέταζε την αποστολή χερσαίων δυνάμεων για την εξασφάλιση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου. «Αυτή τη στιγμή τους αποδεκατίζουμε, αλλά δεν έχουμε στοχεύσει σε αυτό» δήλωσε. «Είναι κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε αργότερα. Δεν θα το κάναμε τώρα».

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε επίσης το Σάββατο ότι η απόφαση για την έναρξη του πολέμου με το Ιράν συνδέεται εν μέρει με την επιλογή της ιρανικής κυβέρνησης να μεταφέρει τα πυρηνικά και πυραυλικά της προγράμματα τόσο βαθιά κάτω από το έδαφος ώστε να είναι, όπως είπε, «απρόσβλητα από οποιαδήποτε επίθεση».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επιλέξει να μην επιχειρήσουν την ανάκτηση του ουρανίου πέρυσι, μετά τον 12ήμερο πόλεμο κατά τον οποίο οι ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, στο Νατάνζ και στο Ισφαχάν δέχθηκαν εκτεταμένους βομβαρδισμούς. Ο Τραμπ είχε κρίνει τότε ότι μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνη.

Οποιαδήποτε ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, πιθανότατα μονάδων ειδικών επιχειρήσεων, θα συνεπαγόταν υψηλό ρίσκο. Αμερικανοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η αεροπορική εκστρατεία εναντίον του Ιράν θα έπρεπε να συνεχιστεί για αρκετές ακόμη ημέρες, ώστε να αποδυναμωθούν περαιτέρω οι ιρανικές άμυνες, πριν ληφθεί οριστική απόφαση για το αν μια τέτοια επιχείρηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί.

Ο ίδιος ο Τραμπ αναφέρθηκε το Σάββατο στους κινδύνους μιας τέτοιας επιχείρησης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι απαιτείται χρόνος πριν εξεταστεί σοβαρά ένα τέτοιο ενδεχόμενο. «Θα έλεγα ότι, αν το κάναμε ποτέ, θα είχαν αποδεκατιστεί τόσο πολύ ώστε δεν θα μπορούσαν να πολεμήσουν στο έδαφος» δήλωσε.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ακόμη και πριν ξεκινήσει η στρατιωτική εκστρατεία, Αμερικανοί αξιωματούχοι συζητούσαν διαφορετικά σενάρια για την εξασφάλιση του ουρανίου ή για τον αποκλεισμό της πρόσβασης του Ιράν σε αυτό. Όπως προκύπτει και από τις δημόσιες δηλώσεις του, ο Τραμπ δεν έχει λάβει ακόμη απόφαση για την αποστολή χερσαίων δυνάμεων και εξετάζει διάφορες επιλογές.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι μια επιχείρηση κομάντος δεν αποτελεί μέρος του τρέχοντος σχεδίου πολέμου κατά του Ιράν.

Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο η αμερικανική κυβέρνηση να ελπίζει ότι η απειλή μιας πιθανής χερσαίας επιχείρησης θα μπορούσε να ωθήσει το Ιράν να εγκαταλείψει το απόθεμα ουρανίου στο πλαίσιο μιας διαπραγμάτευσης για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Ιράν διαθέτει περίπου 970 λίβρες υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, με το μεγαλύτερο μέρος να βρίσκεται στο Ισφαχάν. Το υλικό έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60% και θα έπρεπε να φτάσει το 90% για να χρησιμοποιηθεί σε πυρηνικό όπλο. Ωστόσο, το τελευταίο αυτό βήμα θεωρείται σχετικά εύκολο, εφόσον οι ιρανικές φυγοκεντρικές συσκευές παραμένουν σε λειτουργία.

Πριν από τις αμερικανικές επιθέσεις του περασμένου Ιουνίου, Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν ήδη λάβει μέτρα για την προστασία των πυρηνικών εγκαταστάσεων, μεταφέροντας μεγάλες ποσότητες χώματος στις εισόδους υπόγειων εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του δικτύου σηράγγων στο Ισφαχάν όπου φυλασσόταν το ουράνιο.

Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν τα πλήγματα, χρησιμοποίησαν το ισχυρότερο συμβατικό όπλο του οπλοστασίου τους, τη βόμβα Massive Ordnance Penetrator, για να πλήξουν τις υπόγειες εγκαταστάσεις στο Νατάνζ και στο Φορντό. Στην εγκατάσταση του Ισφαχάν, όμως, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε πυραύλους κρουζ Tomahawk.

Εκτός από το απόθεμα ουρανίου, στο Ισφαχάν λειτουργούσε επίσης ο ερευνητικός αντιδραστήρας του Ιράν, καθώς και εγκατάσταση όπου το αέριο ουράνιο μετατρεπόταν σε πυκνό μέταλλο. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως μεταλλουργία ουρανίου, αποτελεί κρίσιμο στάδιο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Λίγο μετά τα πλήγματα, δορυφόροι υψηλής ανάλυσης κατέγραψαν ότι το Ιράν μετέφερε εξοπλισμό εκσκαφής στο Ισφαχάν και άρχισε να αποκτά πρόσβαση στις υπόγειες σήραγγες, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλα πρόσωπα που έχουν ενημερωθεί για τις εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών. Οι δορυφορικές εικόνες έδειξαν Ιρανούς να απομακρύνουν τόσο το χώμα που είχαν τοποθετήσει στις εισόδους των σηράγγων όσο και τα συντρίμμια που προκάλεσαν τα πλήγματα με πυραύλους Tomahawk.

Ανάλυση εμπορικών δορυφορικών εικόνων από την ομάδα οπτικών ερευνών των New York Times κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα, εντοπίζοντας ενδείξεις εκσκαφών σε πολλαπλά σημεία γύρω από το Ισφαχάν.

Σε μία τοποθεσία λίγο βόρεια της κύριας εγκατάστασης, δορυφορικές φωτογραφίες έδειξαν αρκετά μηχανήματα εκσκαφής να μετακινούν μεγάλες ποσότητες χώματος. Οι εικόνες υποδηλώνουν ότι εργαζόμενοι άνοιξαν έναν λάκκο, τοποθέτησαν μέσα σε αυτόν ένα άγνωστο αντικείμενο καλυμμένο με μουσαμά και στη συνέχεια το έθαψαν.

Σε άλλη τοποθεσία βορειοανατολικά της κύριας εγκατάστασης δεν παρατηρήθηκε σημαντική δραστηριότητα μέχρι τον προηγούμενο μήνα, όταν δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν αυτό που φαίνεται να είναι ένας γερανός να μεταφέρει χώμα σε φορτηγό.

Σημαντική μετακίνηση γης καταγράφηκε επίσης σε αρκετές εισόδους σηράγγων σε δορυφορικές εικόνες που λήφθηκαν τον Φεβρουάριο, συμπεριλαμβανομένης μιας σήραγγας στη δυτική πλευρά της εγκατάστασης, όπως προκύπτει από αλληλουχία εμπορικών δορυφορικών εικόνων.

Παραμένει ασαφές εάν το χώμα μεταφέρθηκε σε χώρο απόθεσης ή αν χρησιμοποιήθηκε για να ενισχυθούν οι είσοδοι των σηράγγων και να προστατευθούν από μελλοντικά πλήγματα.

Νωρίτερα φέτος, ερευνητές του Institute for Science and International Security παρατήρησαν επίσης αυξημένη δραστηριότητα στον δρόμο που οδηγεί στις εισόδους των σηράγγων. Σε σχετική έκθεσή τους εκτίμησαν ότι ορισμένες είσοδοι σηράγγων ενδέχεται να καλύπτονται με χώμα ως πιθανή προετοιμασία για επιθέσεις, με τρόπο παρόμοιο με τις κινήσεις που είχε πραγματοποιήσει το Ιράν πριν από τα πλήγματα του Ιουνίου του 2025.