Κίνα: Πώς επηρεάζουν οι σαρωτικές εκκαθαρίσεις στον στρατό με τις επιδιώξεις για την Ταϊβάν

Ανατροπές στην κορυφή της κινεζικής στρατιωτικής ηγεσίας σημειώθηκαν το σαββατοκύριακο, καθώς το Πεκίνο γνωστοποιώντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα σε βάρος του ανώτατου στρατηγού Ζανγκ Γιουχία για «ύποπτες σοβαρές παραβιάσεις πειθαρχίας και νόμου». Πρόκειται για μια ριζοσπαστική κίνηση για τα δεδομένα της Κίνας, καθώς ο Ζανγκ ήταν ο υψηλότερα ιστάμενος στρατιωτικός αξιωματούχος αμέσως μετά τον πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.

Το υπουργείο Άμυνας της Κίνας ανακοίνωσε το Σάββατο ότι οι αρχές διερευνούν δύο ανώτατους αξιωματικούς: τον στρατηγό Ζανγκ Γιουχία, ανώτερο από τους δύο αντιπροέδρους της ισχυρής Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής - του ανώτατου στρατιωτικού οργάνου της χώρας - και τον στρατηγό Λιου Ζενλί, χαμηλότερο μέλος της ίδιας επιτροπής, ο οποίος είχε την ευθύνη του Κοινού Επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων.

Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει σχεδόν ολόκληρη τη σύνθεση της επιτροπής, η οποία προεδρεύεται από τον ίδιο τον Σι Τζινπίνγκ, αφήνοντας ενεργό μόλις ένα από τα έξι μέλη της. «Ο Σι Τζινπίνγκ ολοκλήρωσε μία από τις μεγαλύτερες εκκαθαρίσεις της στρατιωτικής ηγεσίας στην ιστορία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας», σχολίασε ο Νιλ Τόμας, αναλυτής στο Asia Society Policy Institute.

Οι πλήρεις συνέπειες των αλλαγών για τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό και για την Κίνα συνολικά παραμένουν ασαφείς. Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι οι εξελίξεις μπορεί να επηρεάσουν και τους μελλοντικούς χειρισμούς του Πεκίνου στο ζήτημα της Ταϊβάν, του αυτοδιοικούμενου νησιού που η Κίνα θεωρεί μέρος της επικράτειάς της.

Γιατί έχει σημασία η απομάκρυνση του Ζανγκ

Το υπουργείο Άμυνας της Κίνας δεν έδωσε καμία λεπτομέρεια για τις φερόμενες παραβάσεις. Την Κυριακή, η εφημερίδα του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού περιορίστηκε να αναφέρει σε άρθρο γνώμης ότι η έρευνα αφορά «σοβαρές παραβιάσεις πειθαρχίας και νόμου», υπογραμμίζοντας τη δέσμευση του Κομμουνιστικού Κόμματος να τιμωρεί τη διαφθορά, μια πολιτική που ο Σι Τζινπίνγκ ακολουθεί από τα πρώτα χρόνια της προεδρίας του.

Παρά τις φήμες που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα και ορισμένα δημοσιεύματα (η Wall Street Journal ανέφερε πως ο Ζανγκ κατηγορείται για διαρροή δεδομένων πυρηνικών όπλων στις ΗΠΑ, καθώς και για αποδοχή δωροδοκίας για προαγωγές), δεν υπάρχει καμία επίσημη εξήγηση για τους λόγους της απομάκρυνσης. «Δεν πιστεύω ότι οποιαδήποτε στοιχεία δημοσιοποιηθούν ή διαρρεύσουν επιλεκτικά από τις κινεζικές αρχές θα αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τον βασικό λόγο της απομάκρυνσης του Ζανγκ», δήλωσε ο Κ. Τρίσταν Τανγκ από το Pacific Forum. Όπως σημείωσε, το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι ο Σι Τζινπίνγκ αποφάσισε να κινηθεί εναντίον του, καθώς όταν ξεκινά μια τέτοια έρευνα «σχεδόν πάντα εντοπίζονται προβλήματα».

Οι εκκαθαρίσεις θεωρείται ότι αποσκοπούν στη μεταρρύθμιση του στρατού και στη διασφάλιση της απόλυτης πίστης προς τον Σι. Εντάσσονται σε μια ευρύτερη εκστρατεία κατά της διαφθοράς, στο πλαίσιο της οποίας έχουν τιμωρηθεί πάνω από 200.000 αξιωματούχοι από το 2012.

Λίγους μήνες πριν από τις απομακρύνσεις των Τζανγκ και Λιου, το Κομμουνιστικό Κόμμα είχε διαγράψει και τον άλλο αντιπρόεδρο της επιτροπής, τον Χε Γουεϊντόνγκ, τον Οκτώβριο, αντικαθιστώντας τον με τον Τζανγκ Σενγκμίν, ο οποίος πλέον παραμένει το μοναδικό ενεργό μέλος της επιτροπής.

Σύμφωνα με στοιχεία από στρατιωτικές ανακοινώσεις και κρατικά μέσα, από το 2012 τουλάχιστον 17 στρατηγοί του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού έχουν απομακρυνθεί από τις θέσεις τους, μεταξύ των οποίων οκτώ πρώην κορυφαία μέλη της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής.

Πιθανές επιπτώσεις στην Ταϊβάν

Η Κίνα θεωρεί την Ταϊβάν δικό της έδαφος και έχει απειλήσει ότι θα την θέσει υπό τον έλεγχό της ακόμη και με τη χρήση βίας. Το τελευταίο διάστημα έχει εντείνει τη στρατιωτική πίεση, ενώ τον προηγούμενο μήνα πραγματοποίησε διήμερες μεγάλης κλίμακας ασκήσεις γύρω από το νησί, μετά την ανακοίνωση σημαντικής πώλησης αμερικανικών όπλων στην Ταϊβάν.

Ο Νιλ Τόμας εκτιμά ότι η πρόσφατη εκκαθάριση «αποδυναμώνει τη βραχυπρόθεσμη απειλή της Κίνας έναντι της Ταϊβάν, αλλά την ενισχύει μακροπρόθεσμα». Βραχυπρόθεσμα, μια κλιμάκωση θα ήταν πιο ριψοκίνδυνη λόγω «μιας ανώτατης στρατιωτικής ηγεσίας σε αναταραχή». Σε βάθος χρόνου, όμως, ο στρατός θα μπορούσε να καταστεί πιο πιστός, λιγότερο διεφθαρμένος και με αυξημένες στρατιωτικές δυνατότητες.

Ο Τανγκ, πάντως, σημειώνει ότι οι αλλαγές «δεν μεταβάλλουν θεμελιωδώς την εκτίμηση ότι η Κίνα δεν είναι άμεσα έτοιμη για πόλεμο», προσθέτοντας ότι δεν θεωρεί πως η μαχητική ετοιμότητα του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα.

Αβέβαιο το μέλλον της επιτροπής

Μετά τις πρόσφατες εξελίξεις, η Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή λειτουργεί ουσιαστικά με ένα μόνο ενεργό μέλος και με τον Σι Τζινπίνγκ στην κορυφή ως πρόεδρο. Η εφημερίδα του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού υποστήριξε ότι οι ενέργειες αυτές αποσκοπούν στο να «προωθήσουν την αναζωογόνηση του στρατού και να δώσουν ισχυρή ώθηση στη δημιουργία μιας ισχυρής στρατιωτικής δύναμης».

Παραμένει ασαφές αν οι πέντε κενές θέσεις θα καλυφθούν άμεσα ή αν ο Σι θα περιμένει έως το 2027, οπότε αναμένεται η επιλογή νέας Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος, η οποία έχει και την αρμοδιότητα διορισμού των μελών της στρατιωτικής ηγεσίας. Σύμφωνα με τον Τανγκ, δεν υπάρχει πίεση για άμεσους διορισμούς, «εκτός αν στόχος είναι η δημιουργία ενός εσωτερικού αντιβάρου» απέναντι στον μοναδικό πλέον ενεργό αξιωματούχο της επιτροπής.