Το γιγαντιαίο υποθαλάσσιο ηφαίστειο που αναμένεται να εκραγεί μέσα στο 2026

Ένα από τα πιο ενεργά υποθαλάσσια ηφαίστεια στον κόσμο, το Axial Seamount, που βρίσκεται περίπου 480 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών του Όρεγκον, θεωρείται πλέον πολύ πιθανό να εκραγεί μέσα στο 2026, σύμφωνα με νεότερες εκτιμήσεις επιστημόνων.

Οι ειδικοί είχαν προειδοποιήσει ότι το ηφαίστειο θα μπορούσε να εκραγεί ακόμη και στα τέλη του 2025, κάτι που τελικά δεν συνέβη. Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι η έκρηξη μετατίθεται χρονικά για τα μέσα ή τα τέλη του 2026 — χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρόκειται για ένα άμεσο ή επικίνδυνο γεγονός για τον άνθρωπο.

Ένα από τα πιο ενεργά υποθαλάσσια ηφαίστεια

Το Axial Seamount βρίσκεται σε αποκλίνουσα ζώνη τεκτονικών πλακών, στη ράχη Juan de Fuca, και είναι γνωστό για την έντονη δραστηριότητά του. Έχει καταγεγραμμένες εκρήξεις το 1998, το 2011 και το 2015, ενώ οι επιστήμονες δεν αποκλείουν να έχουν προηγηθεί και άλλες που δεν έγιναν αντιληπτές.

Σύμφωνα με ερευνητή του Πανεπιστημίου του Όρεγκον, το ηφαίστειο διανύει περίοδο αυξημένης σεισμικότητας και σταθερής ανύψωσης του θαλάσσιου πυθμένα. Η ανύψωση αυτή οφείλεται στην άνοδο μάγματος κάτω από τον πυθμένα και αποτελεί ένδειξη ότι μια νέα έκρηξη πλησιάζει.

Ο Bill Chadwick, ο οποίος παρακολουθεί συστηματικά τη δραστηριότητα του ηφαιστείου και διατηρεί σχετικό επιστημονικό ιστολόγιο, δήλωσε στο Live Science ότι τα σημάδια δείχνουν πως το φαινόμενο μπορεί να εκδηλωθεί εντός του επόμενου έτους.

Τι συμβαίνει σε μια υποθαλάσσια έκρηξη

Όταν ξεκινά μια έκρηξη στο Axial Seamount, λάβα εκρέει στον πυθμένα του ωκεανού. Λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας του νερού, η λάβα ψύχεται σχεδόν ακαριαία, σχηματίζοντας χαρακτηριστικές «μαξιλαροειδείς» δομές και επίπεδες ροές.

Η διαδικασία αυτή είναι καταστροφική για ορισμένους θαλάσσιους οργανισμούς που βρίσκονται κοντά, καθώς η υψηλή θερμοκρασία της λάβας τους είναι θανατηφόρα. Παράλληλα, η θερμότητα ενισχύει τη δραστηριότητα των υδροθερμικών πηγών, οδηγώντας στην απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων καυτού, μεταλλοφόρου νερού και στη δημιουργία των λεγόμενων «μαύρων καπνιστών».

Κατά τη διάρκεια της έκρηξης, ο μαγματικός θάλαμος κάτω από τον πυθμένα γεμίζει και προκαλεί διόγκωση του ηφαιστείου. Όταν όμως η λάβα εκτονωθεί και διαχυθεί, ο θάλαμος αδειάζει, χάνει τη στήριξή του και η καλδέρα καταρρέει.

Πόσο έχει «βουλιάξει» στο παρελθόν

Οι μετρήσεις δείχνουν ότι μετά την έκρηξη του 1998, η καλδέρα του Axial Seamount υποχώρησε κατά περίπου τρία μέτρα. Το 2011 η καθίζηση έφτασε τα 2,4 μέτρα και το 2015 τα 2,1 μέτρα.

Το θεωρητικά πιο επικίνδυνο σενάριο θα ήταν μια γενικευμένη κατάρρευση των πλευρών του ηφαιστείου — ένα λεγόμενο flank collapse. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορούσε να προκληθεί τσουνάμι. Οι επιστήμονες, ωστόσο, τονίζουν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.

Υπάρχει κίνδυνος για τον άνθρωπο;

Παρά το μέγεθος και τη δραστηριότητά του, το Axial Seamount δεν θεωρείται απειλή για την ανθρώπινη ζωή. Βρίσκεται σε μεγάλο βάθος και μακριά από τις ακτές, ενώ οι συνηθισμένες εκρήξεις του περιορίζονται στον θαλάσσιο πυθμένα.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, μόνο ένα σενάριο ακραίας αστάθειας και μαζικής κατάρρευσης θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις. Με τα σημερινά δεδομένα, ένα τέτοιο σενάριο δεν φαίνεται πιθανό.