Γιατί είναι πιο συχνά τα ουρολογικά προβλήματα το καλοκαίρι

Κυστίτιδες, ουρολοιμώξεις, κολικοί νεφρού: τα  ουρολογικά προβλήματα είναι πολύ συνηθισμένα το καλοκαίρι, με τη συχνότητά τους να αυξάνεται έως και κατά 30%, σύμφωνα με τα στοιχεία των ειδικών. Η αυξημένη εφίδρωση με την αφυδάτωση που επιφέρει και τα βακτήρια που πολλαπλασιάζονται εύκολα σε συνθήκες ζέστης και υγρασίας ευθύνονται για την έξαρση των ουρολογικών προβλημάτων. Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού είναι πιο συχνές στις γυναίκες, ενώ η νεφρολιθίαση στους άνδρες.

«Όταν κάνει ζέστη ο οργανισμός προσπαθεί να ρυθμίσει την εσωτερική θερμοκρασία του διεγείροντας την παραγωγή και αποβολή του ιδρώτα. Αν αυτό δεν συνοδευτεί από αντίστοιχη αύξηση στην πρόσληψη υγρών, ώστε να αναπληρωθούν όσα χάνονται, το επακόλουθο είναι η αφυδάτωση. Ο οργανισμός «ανιχνεύει» αμέσως την αφυδάτωση και αντιδρά ελαττώνοντας την ποσότητα των ούρων που παράγει, ώστε να περιοριστούν οι απώλειες. Έτσι, τα ούρα γίνονται πιο πυκνά και περιέχουν περισσότερα μεταλλικά ιχνοστοιχεία (ασβέστιο, ουρικό οξύ, οξαλικό οξύ) απ’ όσα μπορεί το υγρό να διαλύσει, με συνέπεια να αυξάνεται ο κίνδυνος δημιουργίας κρυστάλλων. Οι κρύσταλλοι ευνοούν την ανάπτυξη νεφρολιθίασης (πέτρες στα νεφρά), η οποία μάλιστα εμφανίζεται κυρίως σε νεαρά άτομα, ακόμα και σε εφήβους» εξηγεί ο χειρουργός ουρολόγος και πρόεδρος της Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρίας, Δρ. Ηρακλής Πούλιας.

Οι διεργασίες στον οργανισμό συνεχίζονται: «επειδή εξάλλου τα (λιγοστά) ούρα παραμένουν επί περισσότερες ώρες στην ουροδόχο κύστη έως ότου δημιουργηθεί η ανάγκη για κένωση, δίνεται η ευκαιρία στα βακτήρια που υπάρχουν σε αυτήν να πολλαπλασιαστούν μέσα στο ουροποιητικό σύστημα. Η ουρήθρα είναι ο μικρός “σωλήνας” μέσω του οποίου διέρχονται τα ούρα από την ουροδόχο κύστη για να αποβληθούν από το σώμα. Από την ίδια οδό, όμως, μπορούν τα μικρόβια να εισβάλλουν στο ουροποιητικό σύστημα, όπου μπορεί να προκαλέσουν από μια ουρηθρίτιδα ή κυστίτιδα (λοίμωξη μόνο στην ουρήθρα ή στην ουροδόχο κύστη, αντίστοιχα) έως λοίμωξη που επεκτείνεται και στους ουρητήρες, που είναι τα “σωληνάκια” που ενώνουν τους νεφρούς με την κύστη. Αν η ουρολοίμωξη φθάσει μέχρι τους νεφρούς, τότε μπορεί να αναπτυχθεί πυελονεφρίτιδα που είναι πιο σοβαρή κατάσταση».

Η παραπάνω «διαδρομή» των μικροβίων και των λοιμώξεων δεν είναι σπάνιο φαινόμενο. Αντιθέτως, όπως εξηγεί ο Δρ Πούλιας, το 90% των λοιμώξεων του ουροποιητικού είναι ανιούσες, δηλαδή τα μικρόβια μεταφέρονται από την ουρήθρα προς τους νεφρούς. Τα μικρόβια που εισβάλλουν στην ουρήθρα κατά κανόνα αποβάλλονται με τα ούρα πριν προλάβουν να εγκατασταθούν, αλλά όταν υπάρχει στάση ούρων (δηλαδή τα ούρα είναι επί ώρες μέσα στην κύστη) ή ορισμένες άλλες συνθήκες, αναπτύσσονται και προκαλούν λοίμωξη.

Το σεξ και οι λοιμώξεις του ουροποιητικού

Η τριβή που προκαλείται κατά τις σεξουαλικές επαφές οι οποίες συνήθως είναι αυξημένες το καλοκαίρι και η ελλιπής τήρηση των κανόνων υγιεινής (π.χ. η γυναίκα δεν σκουπίζεται μόνο από εμπρός προς τα πίσω αλλά και αντίστροφα ή δεν σαπουνίζει καθημερινά την πετσέτα με την οποία κάθεται στην άμμο) είναι μερικοί πρόσθετοι παράγοντες που μπορεί να ευνοήσουν την εμφάνιση λοιμώξεων του ουροποιητικού, σύμφωνα με τον ειδικό.

Το ίδιο ισχύει, όμως, και για το υπερβολικό σαπούνισμα των ευαίσθητων περιοχών. «Όταν κάνει ζέστη, μπορεί κάποιος να κάνει μπάνιο πολλές φορές μέσα στην ημέρα, αλλά αν κάθε φορά σαπουνίζει την ουρογεννητική περιοχή μπορεί να διαταράξει την ισορροπία των βακτηρίων στο δέρμα της περιοχής (υπάρχουν και “καλά” βακτήρια που δρουν προστατευτικά), ανοίγοντας το δρόμο στην εγκατάσταση μικροβίων, μυκήτων ή ιών», εξηγεί, προσθέτοντας πως αυτό είναι ακόμα πιο πιθανό όταν χρησιμοποιεί αντιβακτηριακά σαπούνια και όταν τρίβει την περιοχή την ώρα που την σαπουνίζει.

Μέτρα προστασίας

Η προστασία από τα ουρολογικά απρόοπτα του καλοκαιριού βασίζεται κατά πολύ στην ενυδάτωση του οργανισμού, δηλαδή στην κατανάλωση άφθονων υγρών, φρούτων και λαχανικών. «Στα συνιστώμενα υγρά δεν συμπεριλαμβάνονται μόνο νερό και χυμοί χωρίς ζάχαρη, αλλά και τσάι ή καφές με μέτρο. Στην πραγματικότητα, έως 400 mg καφεΐνης την ημέρα είναι ασφαλή για τον οργανισμό (αντιστοιχούν σε περίπου τέσσερα φλιτζάνια στιγμιαίο καφέ ή καφέ φίλτρου ή σε οκτώ φλιτζάνια τσάι)», επισημαίνει ο Δρ. Πούλιας. «Αν, όμως, μια γυναίκα έχει επαναλαμβανόμενες κυστίτιδες, ίσως πρέπει να δοκιμάσει καφέ χωρίς καφεΐνη, για να μην επιδεινώσει τη συχνουρία που προκαλεί η κυστίτιδα».

Πρέπει επίσης να είναι συχνή η ούρηση, ιδίως μετά την σεξουαλική επαφή, να μη παραμένουν βρεγμένα ρούχα ή μαγιό πολλή ώρα στο σώμα, να τηρούνται οι κανόνες υγιεινής. Τέλος, μια πρώτη ένδειξη που δίδει το σώμα για την τυχόν αφυδάτωση είναι το χρώμα των ούρων. «Αν είναι διαυγή και σχεδόν λευκά, ο οργανισμός είναι πολύ καλά ενυδατωμένος, ενώ όσο πιο κίτρινα ή και σκούρα γίνονται, τόσο μεγαλύτερη είναι η αφυδάτωση», καταλήγει ο Δρ. Πούλιας.