Τι σχέση έχουν τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ με την ψύχωση; Τρεις επιστήμονες αναλύουν τα δεδομένα

Τι σχέση έχουν τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ με την ψύχωση; Τρεις επιστήμονες αναλύουν τα δεδομένα

Τα διεγερτικά φάρμακα βελτιώνουν σημαντικά τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ, αλλά όχι χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες

Τι σχέση έχουν τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ με την ψύχωση; Τρεις επιστήμονες αναλύουν τα δεδομένα
Περίπου ένας στους 660 εφήβους και νεαρούς ενήλικες που ξεκινούν θεραπεία με διεγερτικά φάρμακα για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) έχει εμφανίσει ψύχωση τους επόμενους μήνες. Αυτό είναι το εύρημα μεγάλης αμερικανικής μελέτης, η οποία επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί μια θεραπεία που βοηθά εκατομμύρια ανθρώπους να συγκεντρώνονται καλύτερα και να ελέγχουν την παρορμητικότητά τους να προκαλέσει σοβαρές ψυχιατρικές παρενέργειες;

Η ανησυχία έχει ενταθεί στην Αυστραλία, όπου πρόσφατα δημοσιεύματα ανέδειξαν περιστατικά ψύχωσης που συνδέθηκαν με τη λήψη φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ. Την ίδια στιγμή, οι διαγνώσεις της διαταραχής και η χρήση των συγκεκριμένων θεραπειών αυξάνονται σημαντικά.

Οι Adam Guastella, Καθηγητής και Κλινικός Ψυχολόγος με την Έδρα Michael Crouch στην Ψυχική Υγεία Παιδιών και Νέων, Kelsie Boulton, κύρια ερευνήτρια στη Νευροανάπτυξη Παιδιών στο Κέντρο Εγκεφάλου και Νου, και Timothy Chen, Καθηγητής Διαχείρισης Φαρμάκων, όλοι από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, αναλύουν σε άρθρο τους στο The Conversation τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, εξηγώντας γιατί χρειάζεται προσοχή, αλλά όχι πανικός.

Πώς λειτουργούν τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ

Τα διεγερτικά αποτελούν τη συχνότερη φαρμακευτική θεραπεία για τη ΔΕΠΥ. Στις βασικές δραστικές ουσίες περιλαμβάνονται η μεθυλφαινιδάτη, η δεξαμφεταμίνη και η λισδεξαμφεταμίνη. Η δράση τους βασίζεται στην ενίσχυση της ντοπαμίνης και της νοραδρεναλίνης, δύο νευροδιαβιβαστών που συμμετέχουν στη ρύθμιση της προσοχής, των κινήτρων και της συγκέντρωσης.

Οι τρεις επιστήμονες χρησιμοποιούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Φανταστείτε ότι στον υπολογιστή σας υπάρχουν ταυτόχρονα 50 ανοιχτές καρτέλες. Τα διεγερτικά φάρμακα βοηθούν να περιοριστεί ο «θόρυβος» από τις υπόλοιπες, ώστε να μπορείτε να επικεντρωθείτε σε εκείνη που χρειάζεστε.

Η αποτελεσματικότητά τους υποστηρίζεται από ισχυρά επιστημονικά δεδομένα. Ανασκοπήσεις περισσότερων από 100 κλινικών δοκιμών έχουν δείξει ότι μειώνουν σημαντικά συμπτώματα όπως η παρορμητικότητα και η διάσπαση της προσοχής. Αντίστοιχα, η χρήση τους έχει συσχετιστεί με μικρότερο κίνδυνο τροχαίων ατυχημάτων, κατάχρησης ουσιών, αυτοκτονικών σκέψεων και συμπεριφορών.

Η αυξανόμενη αναγνώριση της ΔΕΠΥ έχει οδηγήσει και σε περισσότερες συνταγογραφήσεις. Στην Αυστραλία, ο αριθμός των ανθρώπων που λάμβαναν επιδοτούμενα φάρμακα για τη διαταραχή αυξήθηκε από δύο ανά 1.000 κατοίκους το 2004-2005 σε 22 ανά 1.000 το 2023-2024, φτάνοντας σχεδόν τους 600.000.

Ψύχωση και ΔΕΠΥ: Τι δείχνουν οι μελέτες

Η ψύχωση είναι μια κατάσταση κατά την οποία το άτομο δυσκολεύεται να διακρίνει τι είναι πραγματικό και τι όχι. Μπορεί να εκδηλωθεί με ψευδαισθήσεις, όπως το να ακούει φωνές που δεν υπάρχουν, ή με πεποιθήσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Δεν αποτελεί, όμως, απαραίτητα μόνιμη ψυχιατρική διαταραχή. Ορισμένοι άνθρωποι βιώνουν ένα μεμονωμένο ψυχωσικό επεισόδιο και αναρρώνουν πλήρως.

Κλείσιμο
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο κίνδυνος εμφάνισης ψύχωσης κατά τη θεραπεία με διεγερτικά φάρμακα είναι γενικά χαμηλός, ιδιαίτερα όταν προηγείται σωστή αξιολόγηση και υπάρχει συστηματική ιατρική παρακολούθηση. Όπως αναφέρουν, μελέτη στις ΗΠΑ, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 220.000 έφηβοι και νεαροί ενήλικες, διαπίστωσε ότι περίπου ένας στους 660 εμφάνισε ψύχωση τους μήνες μετά την έναρξη της αγωγής.

Μια ακόμη μεγαλύτερη ανάλυση, που συγκέντρωσε στοιχεία από 16 μελέτες και περίπου 390.000 άτομα με ΔΕΠΥ, κατέγραψε ψυχωσικά συμπτώματα στο 2,8% των ασθενών που λάμβαναν διεγερτικά. Ωστόσο, όπως διευκρινίζουν οι ειδικοί, η εμφάνιση ψυχωσικών συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι ο ασθενής θα αναπτύξει μια χρόνια ψυχιατρική νόσο.

Ποια φάρμακα συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο αφορά τις διαφορές μεταξύ των διεγερτικών ουσιών. Σύμφωνα με τους τρεις ειδικούς, δύο μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες έδειξαν ότι η ψύχωση ήταν περίπου δύο φορές συχνότερη σε όσους λάμβαναν φάρμακα της οικογένειας των αμφεταμινών σε σύγκριση με εκείνους που λάμβαναν μεθυλφαινιδάτη.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλες οι περιπτώσεις ψύχωσης οφείλονται στη φαρμακευτική αγωγή. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι υπάρχουν μελέτες που δεν εντοπίζουν αυξημένο κίνδυνο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί πρόσφατη φινλανδική έρευνα σε σχεδόν 4.000 νέους που λάμβαναν μεθυλφαινιδάτη, η οποία δεν διαπίστωσε συσχέτιση με αυξημένη πιθανότητα ψύχωσης.

Επιπλέον, ορισμένα δεδομένα υποδηλώνουν ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να έχουν αυξημένη προδιάθεση για ψυχωσικά συμπτώματα, ανεξάρτητα από το εάν λαμβάνουν φάρμακα. Επομένως, η συσχέτιση που παρατηρείται σε κάποιες μελέτες δεν αποδεικνύει απαραίτητα σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Αντίθετα, οι κίνδυνοι είναι πιθανό να αυξάνονται όταν τα διεγερτικά χρησιμοποιούνται χωρίς ιατρική συνταγή, σε υπερβολικές δόσεις ή για μη θεραπευτικούς σκοπούς.

Τρεις συμβουλές για ασφαλή θεραπεία

Οι τρεις ειδικοί του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ υπογραμμίζουν ότι η σωστή διάγνωση και η ιατρική παρακολούθηση αποτελούν τις σημαντικότερες προϋποθέσεις για την ασφαλή χρήση των φαρμάκων.

Πρώτον, η διάγνωση της ΔΕΠΥ δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά σε σύντομα διαδικτυακά τεστ ή ερωτηματολόγια. Χρειάζεται ολοκληρωμένη αξιολόγηση, αναλυτικό ιστορικό και διερεύνηση πιθανών άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας.

Δεύτερον, η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να λαμβάνεται ακριβώς όπως έχει συνταγογραφηθεί. Οι ασθενείς δεν πρέπει να αυξάνουν ή να μειώνουν μόνοι τους τη δοσολογία ούτε να χρησιμοποιούν φάρμακα που έχουν συνταγογραφηθεί σε άλλους.

Τρίτον, απαιτείται τακτική παρακολούθηση. Ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα ενδεχόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες και να προσαρμόσει τη θεραπεία ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς.
«Λαμβάνετε πάντοτε τα φάρμακά σας σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού, μη χρησιμοποιείτε φάρμακα που έχουν συνταγογραφηθεί σε άλλους και, εάν έχετε οποιαδήποτε ανησυχία, απευθυνθείτε στον επαγγελματία υγείας που σας παρακολουθεί» καταλήγουν οι ερευνητές.

Πηγή:  ygeiamou.gr
Ακολουθήστε το protothema.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο Protothema.gr

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ειδήσεις Δημοφιλή Σχολιασμένα
δειτε ολες τις ειδησεις

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Best of Network

Δείτε Επίσης