10 Ιουλίου 1943: Όταν οι Γερμανοί έκαψαν ζωντανούς 21 Έλληνες στο ακριτικό Κεφαλόβρυσο Πωγωνίου Ιωαννίνων

Χθες, 10 Ιουλίου 2026 συμπληρώθηκαν 83 χρόνια από το ολοκαύτωμα του Κεφαλόβρυσου Πωγωνίου Ιωαννίνων, όταν Γερμανοί στρατιώτες, της "Μεραρχίας Εντελβάις", έκαψαν ζωντανούς 21 αθώους Έλληνες (άλλος ένας γλίτωσε από θαύμα) και πυρπόλησαν περισσότερα από 50 σπίτια του χωριού...

Κεφαλόβρυσο Πωγωνίου: η... μεταφορά στη σημερινή του θέση

Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο Αλή πασάς δημιούργησε έναν οικισμό Αρβανιτόβλαχων νομάδων, το Μπιτσικόπουλο, που βρισκόταν στις νότιες πλαγιές του όρους Νεμέρτσικα, πολύ κοντά στους σημερινά ελληνοαλβανικά σύνορα. Στα χρόνια της ακμής του ζούσαν στο Μπιτσικόπουλο 650 οικογένειες (περίπου 3.000 - 3.500 κάτοικοι, με τους πλέον μετριοπαθείς υπολογισμούς). Όμως οι ληστρικές επιθέσεις Τουρκαλβανών ανάγκασαν τους κατοίκους του, γύρω στο 1840, να το εγκαταλείψουν.

Το 1853, οι οθωμανικές αρχές δημιούργησαν ένα νέο οικισμό για τους Αρβανιτόβλαχους του Μπιτσικόπουλου, όχι πολύ μακριά απ’ αυτό.

Το χωριό ονομάστηκε Μετζιτιέ, προς τιμήν του τότε σουλτάνου Αμπντούλ Μετζίτ Α’. Πρόκειται για το σημερινό Κεφαλόβρυσο του Πωγωνίου. Το 1878, πολλοί Αρβανιτόβλαχοι πήραν μέρος στο επαναστατικό κίνημα εναντίον των Τούρκων και μετά την αποτυχία του, έφυγαν για την Κέρκυρα και τη Λευκάδα.

Το σημερινό όνομα του ακριτικού οικισμού του Δήμου Πωγωνίου, που συναντάμε και σε άλλες περιοχές (Κεφαλόβρυσο) σημαίνει "η μάνα του νερού, το κεφαλάρι. Ως την ίδρυση του αλβανικού κράτους οι κάτοικοι του Κεφαλόβρυσου, Βλάχοι ως επί το πλείστον, με πολλά κοπάδια μετακινούνταν και στο έδαφος της σημερινής Αλβανίας. Ωστόσο, μετά το 1914 αυτό τερματίστηκε.

Στην απογραφή του 1940, το Κεφαλόβρυσο είχε 1.403 κατοίκους, ενώ τα κοπάδια τους είχαν πάνω από 50.000 γιδοπρόβατα!

Η "Μεραρχία Εντελβάις" στην Ήπειρο

Στις 18 Ιουνίου 1943, η 1η Ορεινή Μεραρχία της Βέρμαχτ ("Μεραρχία Εντελβάις", από το ομώνυμο λευκό λουλούδι των Άλπεων που οι αξιωματικοί και οι οπλίτες της φορούσαν ως διακριτικό στον σκούφο και τα μανίκια της) έφυγε από το Μαυροβούνιο. Η συνολική δύναμή της ήταν 24.000 άνδρες. Είχε επίσης στη διάθεσή της πάνω από 5.400 άλογα και μουλάρια, 270 φορτηγά, 140 αυτοκίνητα και 200 μοτοσικλέτες. Επίσης, 510 ελαφρά και 86 βαρέα πολυβόλα, όλμους, ορεινά αντιαρματικά, πυροβόλα με κοντό πυροσωλήνα και φλογοβόλα.

Στις 28 Ιουνίου 1943 η "Εντελβάις" πέρασε τα σύνορα και μπήκε σε ελληνικό έδαφος. Τέθηκε υπό τη διοίκηση του Αντιστράτηγου Johann Haarde, που με τη σειρά του υπαγόταν στον "ανώτατο διοικητή Νοτιοανατολικής Ευρώπης" της Ομάδας Στρατιών Ε, Αρχιστράτηγο Λερ.

Η πρώτη πόλη όπου στάθμευσαν, μετά από μεγάλη ταλαιπωρία ήταν η Φλώρινα. 24.000 άνδρες, ανάμεσά τους και "Ρώσοι Hiwis" (από το "Hiffwilliges" = εθελοντές). Επρόκειτο κυρίως για Καυκάσιους που λίγο πολύ είχαν ενταχθεί οικειοθελώς στην 1η Ορεινή Μεραρχία. Όλοι αυτοί έπρεπε σε χρονικό διάστημα μικρότερο από τρεις εβδομάδες να μετακινηθούν στο πλατύ λεκανοπέδιο γύρω από τα Γιάννενα. Επειδή οι φόβοι για "επικείμενη εμφάνιση αγγλικών αεραγημάτων" στην πρωτεύουσα της Ηπείρου αυξάνονταν, πριν τις έξι συνολικά ομάδες πορείας στάλθηκε με φορτηγό μια εμπροσθοφυλακή υπό τον Διοικητή του 79ου Συντάγματος Ορεινού Πυροβολικού Συνταγματάρχη Sommer (Ζόμερ).

Αποστολή της ήταν κυρίως, η άμυνα του αεροδρομίου των Ιωαννίνων "με κάθε διαθέσιμο όπλο απέναντι σε εχθρική επίθεση αλεξιπτωτιστών". Η απόσταση Φλώρινα - Ιωάννινα ήταν 230 χιλιόμετρα. Λίγοι δρόμοι ήταν ασφαλτοστρωμένοι. Πολλά ήταν τα περάσματα σε ορεινά εδάφη με αμέτρητες, επικίνδυνες στροφές. Οι Γερμανοί δεν σχημάτισαν και την καλύτερη εντύπωση για τους Έλληνες. Ο Υπολοχαγός Γκέλερ, Διοικητής του 11ου Λόχου του 98ου Συντάγματος γράφει:

"... Μάταια ψάχνει κανείς έναν απόγονο των ανθρώπων που ήταν κάποτε φορείς ενός υψηλού πολιτισμού. Το μόνο που βρίσκει είναι ένα σπάνιο φυλετικό συνονθύλευμα τρισάθλιων τύπων. Μόνο υπολείμματα υπάρχουν από τον πάλαι ποτέ εξέχοντα ελληνικό λαό. Ο Ελληνισμός έχει πεθάνει γιατί δεν ήταν πλέον βιώσιμος. Πίσω του άφησε τους πρώην σκλάβους απ' όλα τα μέρη της γης που έμειναν γόνιμοι και συνέχισαν να αναπαράγονται έως ότου κατέλαβαν τον τόπο αυτό, χωρίς όμως ποτέ να διατηρήσουν τον πολιτισμό, τη μόρφωση ή ακόμα και τις εξωτερικές συνθήκες ζωής. Γεννήθηκε ένας άθλιος λαός εμπόρων και διαβόητων απατεώνων".

Το γεγονός ότι παρόμοια άποψη με έναν, φανατικό ναζί, όπως δείχνει τουλάχιστον και από άλλες επιστολές του, όπως αυτή για τους Μαυροβούνιους έχουν και ορισμένοι σχολιαστές στο protothema.gr, θα πρέπει να τους προβληματίσει...

Στις 9 Ιουλίου, η εμπροσθοφυλακή Ζόμερ ξεκίνησε από την περιοχή Καλόβρυσης - Αηδονοχωρίου (κοντά στην Κόνιτσα), όπου βρισκόταν, έχοντας ξεπεράσει πολλές δυσκολίες, την τελική πορεία προς τα Γιάννενα. Στις 10.15 π.μ. έφτασαν στην Ελαία (Καλπάκι) όπου υπήρχε ιταλική φρουρά. Οι Γερμανοί συνέχισαν ανενόχλητοι την πορεία τους προς τα Γιάννενα. Έφτασαν στην πρωτεύουσα της Ηπείρου στη 1.30 π.μ. Ήταν οι πρώτοι Γερμανοί που έφταναν εκεί.

Ο Γιόζεφ Ζάλμινγκερ και τα εγκλήματα σε Κόνιτσα και Πωγώνι

Υπήρχε όμως και άλλη ομάδα της "Εντελβάις" που έμεινε πίσω για "εκκαθάριση". Ήταν το 98ο Σύνταγμα των Γερμανών με Διοικητή τον Γιόζεφ Ζάλμινγκερ, έναν αδίστακτο εγκληματία πολέμου, που ήταν υπεύθυνος για τις σφαγές στη Μουσιωτίτσα Ιωαννίνων και το Κομμένο Άρτας αργότερα και σκοτώθηκε σε ενέδρα του ΕΔΕΣ, που κατέληξε σε τροχαίο δυστύχημα, στον δρόμο Ιωαννίνων - Πρέβεζας κοντά στο χωριό Κερασώνας, τον Οκτώβριο του 1943.

Από το 2ο Τάγμα του 98ου Συντάγματος, που μια εβδομάδα νωρίτερα, με διαταγή του Ζάλμινγκερ είχε καταστρέψει περίπου 1.000 σπίτια και είχε σκοτώσει 78 άμαχους στην περιοχή Κοζάνης - Σερβίων - Ολύμπου θα έπαιρναν μέρος στην "εκκαθάριση" της περιοχής μεταξύ Λεσκοβικίου και Αηδονοχωρίου ο 6ος, ο 8ος, ο 9ος και ο 10ος Λόχος.

Η ανατίναξη της γέφυρας του Σαραντάπορου, παραπόταμου του Αώου προκάλεσε την οργή των Γερμανών, που θεωρούσαν ότι οι υπεύθυνοι "κρύβονταν" στην περιοχή ευθύνης του 6ου Λόχου. Διοικητής του ήταν ο 24χρονος Υπολοχαγός Μίχαελ Πέσινγκερ, που είχε παρασημοφορηθεί στη Γαλλία με τον "Σταυρό των Ιπποτών", είχε λάβει μέρος στην "έφοδο κατά του Λέμπεργκ" και είχε καταλάβει περάσματα στον Καύκασο, μαχόμενος στην πρώτη γραμμή. Τα χωριά που μπήκαν στο στόχαστρο του Πέσινγκερ ήταν: Καλόβρυση, Μάζι, Αετόπετρα, Αηδονοχώρι, Βασιλικό (η γενέτειρα του Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα) και Κεφαλόβρυσο. Ας δούμε τα εγκλήματα των Γερμανών στα πέντε πρώτα χωριά και στο Κεφαλόβρυσο θα αναφερθούμε στη συνέχεια.

Καλοχώρι: η δεύτερη καταστροφή

Το Καλοχώρι είχε 69 οικογένειες και 310 κατοίκους. Ήταν το πρώτο ελληνικό χωριό που πυρπολήθηκε από τον 6ο Λόχο στις 10/8/1943. Ήταν η δεύτερη φορά που το χωριό υπέφερε.Τις πρώτες μέρες του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, Ιταλοί και Αλβανοί λεηλάτησαν και έκαψαν το χωριό.

Επίσης, έκλεψαν οικιακά αντικείμενα, 150 πρόβατα, 25 άλογα και 30 βοοειδή. Οι Γερμανοί πυρπόλησαν άλλα 73 σπίτια, 70 αχυρώνες και 35 στάβλους. Δεν σεβάστηκαν ούτε την εκκλησία του χωριού. Τέλος έκλεψαν 35 άλογα και μουλάρια, 30 βοοειδή και 500 πρόβατα. Λίγες μέρες αργότερα, στις 14 Ιουλίου αναγνωριστική περίπολος σκότωσε 6 νέους που βρίσκονταν στα χωράφια θεωρώντας ότι πρόκειται για αντάρτες (ΝΑ: Τ- 315/2305/548 βραδινή αναφορά 14ης Ιουλίου 19430).

Στη γειτονική Μελισσόπετρα (2 χλμ. από την Καλόβρυση) πυρπολήθηκαν σχεδόν όλα τα σπίτια και η εκκλησία και εκτελέστηκαν 10 αθώοι νεαροί…

Αετόπετρα: το δεύτερο «χτύπημα»- Μάζι: 7 νεκροί

Η Αετόπετρα Κονίτσης (υπάρχει και Αετόπετρα στο όρος Κασιδιάρης και ανήκει στοΝ Δήμο Ζίτσας) είχε λεηλατηθεί από Ιταλούς και Αλβανούς τον Νοέμβριο του 1940. Από τους 305 κατοίκους, 180 μεταφέρθηκαν ως όμηροι στην Αλβανία και ορισμένοι στην Ιταλία. Όταν είδαν τους Γερμανούς να καταφθάνουν, οι κάτοικοι έτρεξαν για να κρυφτούν. Μόνο ο Γιώργος Μπάρμπας σκοτώθηκε. Ωστόσο, η εκκλησία, το σχολείο και όλα τα σπίτια πυρπολήθηκαν.

Στο γειτονικό Μάζι, βλέποντας την Αετόπετρα να καίγεται, εγκατέλειψαν τρέχοντας το χωριό. 7 άτομα που έμειναν σε αυτό κάηκαν ζωντανοί από τους Γερμανούς. Στο Μάζι, κατά την ιταλογερμανική κατοχή πυρπολήθηκαν 4 παρεκκλήσια, το σχολείο και 44 σπίτια.

Αηδονοχώρι: ανελέητος βομβαρδισμός και 22 νεκροί…

Το Αηδονοχώρι, που το 1940 είχε 350 κατοίκους, βρίσκεται σε μια απότομη πλαγιά πάνω από τον Αώο και έχει υπέροχη θέα. Ο δρόμος για το χωριό έχει πολλές στροφές. Το Αηδονοχώρι αποτελούσε ιδανικό καταφύγιο για αντάρτες, Ιταλούς και Γερμανούς. Στις 28 Οκτωβρίου 1940 οι Ιταλοί επιτέθηκαν στο Αηδονοχώρι. Μαζί με τους Αλβανούς λεηλάτησαν το χωριό και κατέστρεψαν τα σπίτια. Οι κάτοικοι πρόλαβαν να φύγουν. Στις 10/07/1943, το Αηδονοχώρι δέχτηκε ομοβροντία γερμανικών όλμων. Ακολούθησε η κατάληψή του από τους Γερμανούς και τους Αλβανούς οδηγούς που τους συνόδευαν. Πρόβατα, βόδια, αγελάδες, άλογα και μουλάρια κατασχέθηκαν. 120 σπίτια πυρπολήθηκαν. Η εκκλησία και ένα μόνο σπίτι διασώθηκαν. Οι περισσότεροι κάτοικοι κρύφτηκαν στο γειτονικό δάσος. 22 άτομα δεν πρόλαβαν να διαφύγουν.

Εκτελέστηκαν ή κάηκαν ζωντανοί. Μετά την καταστροφή οι Γερμανοί απαγόρευσαν στους επιζώντες «να κινούνται ελεύθερα στο χωριό» απειλώντας τους παραβάτες με εκτέλεση! Πολλοί κάτοικοι του Αηδονοχωρίου κατέφυγαν σε γειτονικά χωριά. Μόνο μετά την απελευθέρωση, τον Οκτώβριο του 1944, 40 οικογένειες επέστρεψαν στο χωριό.

Στο Βασιλικό οι κάτοικοι αποφάσισαν να παραμείνουν στα σπίτια τους, όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν το χωριό. Έτσι αυτοί συμπέραναν ότι στο χωριό δεν υπήρχαν αντάρτες. Μάζεψαν τους κατοίκους σε 2 καφενεία και αργότερα τους άφησαν ελεύθερους. Κατέστρεψαν «μόνο» 4 κτίρια, ενώ δύο άνδρες, οι Μιχάλης Δόμπιτσας και Κ. Καραμπίνας εκτελέστηκαν.

Το Ολοκαύτωμα του Κεφαλόβρυσου και ο απίστευτος τρόπος με τον οποίο διασώθηκε ο Δ. Μέντης

Τελευταίο στη σειρά των χωριών που εκκαθάρισε ο 6ος Λόχος του 98ού Συντάγματος, αλλά πολυπληθέστερο ήταν το Κεφαλόβρυσο. Όπως αναφέραμε, το χωριό είχε σχεδόν 1.500 κατοίκους. Δύο μέλη του εφεδρικού ΕΛΑΣ (κατά τον Χ.Φ. Μάγερ, πολλοί κάτοικοι των χωριών είχαν υποχρεωθεί από την ηγεσία του ΕΑΜ να ενταχθούν στο λεγόμενο «εφεδρικό ΕΛΑΣ» και χρησιμοποιούνταν μόνο σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις) οι Δημήτριος Σιούτης και Κίτσος Δεμίρης είχαν διαταχθεί να φυλάνε την είσοδο του χωριού. Ήταν οι πρώτοι που αντίκρισαν τους ορεινούς καταδρομείς, να έρχονται από το Βασιλικό, χωρισμένοι σε τρεις ομάδες. Μία από αυτές είχε δεχθεί πυροβολισμούς, μεταξύ Βασιλικού και Κεφαλόβρυσου. Οι κάτοικοι του χωριού ενημερωμένοι από τους δύο «φύλακες», πρόλαβαν και κρύφτηκαν σε γειτονικά δάση και βουνά.

Ο Σιούτης και ο Δεμίρης επέστρεψαν στο χωριό. Εκεί είχαν μείνει 24 άνδρες. Ανάμεσά τους, ο ιερέας Γεώργιος Κιτσώνας και ο γραμματέας της κοινότητας Σπυρίδων Τζαβάρας. Ήθελαν να υποδεχτούν τους Γερμανούς με τα πατροπαράδοτα έθιμα. Φυσικά, οι χιτλερικοί δεν είχαν καμία διάθεση για κοινωνικές εκδηλώσεις. Έκλεισαν και τους 26 στο σπίτι του Ζήση Φούκη και αφού έψαξαν όλες τις κατοικίες, πυρπόλησαν περίπου 50 από αυτές. Στη συνέχεια, συγκέντρωσαν τους 26 στο κέντρο του χωριού και, με την απειλή αυτομάτων που ήταν οπλισμένα, τους διέταξαν να κατευθυνθούν στο Βασιλικό. Εκεί δημιουργήθηκε αναστάτωση. 4 άνδρες προσπάθησαν να διαφύγουν. Δύο, ο φύλακας Δημήτρης Σιούτης και ο σιδεράς του χωριού Παναγιώτης Γκόγκος σκοτώθηκαν.

Αντίθετα δύο άλλοι, ο Χαράλαμπος Μεντής και ένας γνωστός ως Μητσοθύμιος ξέφυγαν. Έξαλλοι οι Γερμανοί, αφού χώρισαν τους 22 υπόλοιπους ομήρους σε δύο ομάδες, τους έκλεισαν σε δύο αντικρινά σπίτια. Έβαλαν φωτιά, τα παράθυρα ήταν κλειδαμπαρωμένα και πάνοπλοι Γερμανοί τα είχαν περικυκλώσει. Ο πρόεδρος της κοινότητας Νικόλαος Τσέπας κατέθεσε ενόρκως το 1946 ότι «οι Γερμανοί έριξαν χειροβομβίδες στα σπίτια, αφού πρώτα έβαλαν φωτιά για να μην ακούν τις κραυγές των ανθρώπων» (Staatsarchiv Munchen ,Κρατικό Αρχείο Μονάχου: Εισαγγελία 37.657/1, σ. 193).

Ωστόσο, ένας κατάφερε να γλιτώσει: ήταν ο Δημήτριος Μέντης. Πρόλαβε και μπήκε στο τζάκι. Έβαλε ένα τσίγκινο σκαφίδι μπροστά, όταν όμως η φωτιά φούντωσε, κινδύνεψε να πεθάνει από ασφυξία και από τις πλάκες που έπεφταν από το ταβάνι. Έβγαλε μια σπαρακτική κραυγή απελπισίας. Η Χάιδω Σιούγη, που ήταν κρυμμένη εκεί κοντά τον άκουσε, του άνοιξε την πόρτα και τον έσωσε. 21 άνθρωποι κάηκαν ζωντανοί εκείνη τη μέρα. Μαζί με τους 2 που δεν κατάφεραν να δραπετεύσουν, το Κεφαλόβρυσο θρήνησε 23 νεκρούς.

Ο συγγραφέας Νίκος Ζιάγκος τονίζει ότι «οι νεκροί στο Κεφαλόβρυσο αποτελούν τη συνεισφορά στην ελληνική Εθνική Αντίσταση και στην μνήμη της πατρίδας», αντιδρώντας έτσι σε φωνές «που αμφισβητούν την ελληνική συνείδηση των Βλάχων». Για μήνες, το Κεφαλόβρυσο παρέμεινε ακατοίκητο. Οι κάτοικοί του φυτοζωούσαν στα δάση και στις σπηλιές της Νεμέρτσικας. Όταν όμως έπεσαν τα πρώτα χιόνια (η Νεμέρτσικα αρχίζει να καλύπτεται από χιόνι από το τέλος του φθινοπώρου) επέστρεψαν στο χωριό τους. Οι περισσότεροι άντρες του χωριού πήγαν μετά το τέλος του Β’ Π.Π. στο εξωτερικό για να βρουν δουλειά. Κυρίως δε στη Γερμανία… Το χωριό των 1.403 κατοίκων του 1940 είχε μόλις 463 το 1951. Ο νομός Ιωαννίνων είχε το 1940 162.150 κατοίκους (πραγματικός πληθυσμός), ενώ το 1951 124.653. Η δεκαετία του 1940 ήταν ολέθρια για όλη την Ελλάδα, αλλά η Ήπειρος πλήρωσε βαρύτατο τίμημα.

Οι Γερμανοί «εκκαθάρισαν» όλη την περιοχή από το Λεσκοβίκι ως το Αηδονοχώρι σκοτώνοντας πάνω από 100 «συμμορίτες». Οι ίδιοι είχαν πενιχρές απώλειες: 1 νεκρό, 1 αγνοούμενο και 3 τραυματίες.

Η προσφυγή στην εισαγγελία Μονάχου και η ψευδής απάντηση του υπαλλήλου στο Ομοσπονδιακό Αρχείο του Φράιμπουργκ!

Με βάση τις ένορκες καταθέσεις του Προέδρου της κοινότητας Κεφαλόβρυσου Νικολάου Τσέπα, μία από τις εισαγγελικές Αρχές του Μονάχου ξεκίνησε το 1972 προανακριτικές διαδικασίες. Η αρμόδια αστυνομική υπηρεσία της Βαυαρίας στράφηκε στο Ομοσπονδιακό Αρχείο του Φράιμπουργκ (Staatsarchiv Munchen: Εισαγγελία 37.657/2, επιστολή της βαυαρικής δίωξης εγκλήματος προς το Ομοσπονδιακό Αρχείο του Φράιμπουργκ, 23 Μαρτίου 1972). Την υπόθεση ανάλαβε ένας υπάλληλος ονόματι Hauffe. Στις 11/04/1972 απάντησε ότι δεν υπήρχαν ντοκουμέντα που να αφορούν επιχείρηση εναντίον «συμμοριτών» στο Κεφαλόβρυσο. Και αυτό, γιατί ο λόχος του Πέσινγκερ στις 11/07/1943 δρούσε ανατολικά του Βασιλικού και όχι δυτικά, που βρίσκεται το Κεφαλόβρυσο.

Ο Hauffe εργάστηκε πρόχειρα ή συνειδητά κάλυψε τους εγκληματίες, γιατί αγνόησε ότι το έγκλημα έγινε στις 10/7 και την ημερήσια αναφορά στην οποία αναφερόταν ότι ο 6ος Λόχος «θα αναλάβει αναγνωριστική επιχείρηση προς το Αηδονοχώρι μέσω Κεφαλόβρυσου και Βασιλικού». Μετά την απάντηση αυτή, οι έρευνες σταμάτησαν και κανένας υπαίτιος δεν πλήρωσε ποτέ!

Υπάρχει όμως κάτι περίεργο και στις ελληνικές έρευνες. Στις 31 Μαΐου 1945, ο πανεπιστημιακός και Υπουργός Παιδείας Δημήτριος Μπαλάνος συγκρότησε επιτροπή από τους: Β. Μελά (Υποστράτηγο), Ν. Γεωργιάδη (Διευθυντή Τράπεζας), Ιωάννη Τρικκαλινό (Καθηγητή Γεωλογίας με σπουδές στο Γκέτινγκεν), Π. Δόβα (Καθηγητή Γεωπονίας, που είχε σπουδάσει στο Ζεμπλού του Βελγίου), 2 Αξιωματικούς του Στρατού και τον φωτογράφο Αντόνιο Νόβακ που απαθανάτισε τα ερειπωμένα χωριά.

Οι φωτογραφίες κατατέθηκαν στο ΓΕΣ, αλλά δεν δόθηκαν ποτέ στη δημοσιότητα, παρά τις αιτήσεις πολλών ερευνητών και της Ηπειρωτικής Εστίας Αθηνών. Μήπως μπορούν να απαντήσουν από το ΓΕΣ, αν υπάρχουν οι φωτογραφίες αυτές και αν ναι, γιατί δεν δίνονται στη δημοσιότητα;

Οι εκδηλώσεις για το Ολοκαύτωμα του Κεφαλόβρυσου στις 10/07/2026 (ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝ 10/7/2026)

Οι εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν παρουσία εκπροσώπων της πολιτείας, της αυτοδιοίκησης, φορέων και κατοίκων, οι οποίοι απέτισαν φόρο τιμής στους 22 κατοίκους που εκτελέστηκαν και κάηκαν ζωντανοί από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής.

Στήριξη στο αίτημα για το Μαρτυρικό Χωριό

Κεντρικό μήνυμα των ομιλιών αποτέλεσε η ανάγκη να αναγνωριστεί επίσημα το Κεφαλόβρυσο ως Μαρτυρικό Χωριό.

Ο δήμαρχος Πωγωνίου Κώστας Καψάλης γνωστοποίησε ότι ο Δήμος έχει ήδη συγκροτήσει ειδική επιστημονική επιτροπή για την κατάρτιση νέου, πλήρως τεκμηριωμένου φακέλου, υπογραμμίζοντας πως πρόκειται για μια ηθική δικαίωση της θυσίας των κατοίκων.

Τη στήριξή τους στο αίτημα εξέφρασαν επίσης ο βουλευτής Ιωαννίνων της Νέας Δημοκρατίας Γιώργος Αμυράς, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Ιωάννης Τσίμαρης και ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Βλάχων Μιχάλης Μαγειρίας.

Αποκατάσταση του Μνημείου

Ο κ. Καψάλης ανακοίνωσε ακόμη ότι το έργο πλήρους αποκατάστασης του Μνημείου Πεσόντων και του περιβάλλοντος χώρου, προϋπολογισμού 69.000 ευρώ, θα ξεκινήσει το φθινόπωρο, μετά το τέλος της θερινής περιόδου, ώστε να μην υπάρξει όχληση στους κατοίκους και τους επισκέπτες.

Όπως ανέφερε, από το συνολικό ποσό, 40.000 ευρώ προέρχονται από δωρεά του Προέδρου της Δημοκρατίας Κώστα Τασούλα.

Ιστορική ομιλία και Δρόμος Μνήμης

Την κεντρική ομιλία εκφώνησε ο αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας του ΑΠΘ Στράτος Δορδανάς, με θέμα τη δράση της 1ης Μεραρχίας Ορεινών Καταδρομών και τα γερμανικά αντίποινα στην Ελλάδα.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε και ο καθιερωμένος «Δρόμος Μνήμης» 5 χιλιομέτρων, με νικητή τον Φαίδωνα Μεντή, ενώ ακολούθησε η απονομή των επάθλων και παραδοσιακό κέρασμα που ετοίμασε ο Σύλλογος Γυναικών Κεφαλοβρύσου (Το ρεπορτάζ για τη χθεσινή εκδήλωση προέρχεται από το σάιτ της εφημερίδας των Ιωαννίνων ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝ).

Πηγή άρθρου: Χέρμαν Φρανκ Μάγερ, "Αιματοβαμμένο Εντελβάις", 2η Έκδοση, Λαβύρινθος Βιβλιοπωλείο, 2022.