Την προηγούμενη εβδομάδα είχαμε αναφερθεί στα γεγονότα που οδήγησαν στην έναρξη του Εμφυλίου Πολέμου, με την επίθεση των ανταρτών στο Λιτόχωρο και όσα ακολούθησαν. Το άρθρο ολοκληρώθηκε με το Σχέδιο του ΓΕΣ για την ίδρυση των ΜΑΥ και ΜΑΔ. Σήμερα θα δούμε περισσότερα για τις Μονάδες αυτές και τη δράση τους στα χρόνια του Εμφυλίου καθώς και για τα ΤΕΑ, τη μεταπολεμική "εξέλιξη" των παραπάνω.
ΜΑΥ: Μονάδες (Αυτο)ασφαλείας Υπαίθρου
Σύμφωνα με τον Σόλωνα Γρηγοριάδη, οι ΜΑΥ ήταν ένοπλοι χωρικοί που αναλάμβαναν την ασφάλεια των χωριών τους. Στο βιβλίο του "Ο Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ. 101), ο Υποστράτηγος Δ. Ζαφειρόπουλος γράφει:
"Οι ΜΑΥ... δεν είναι στρατιωτικός σχηματισμός και η μαχητική των αξία υπήρξε μικρά... Δεν ήσαν συνηθισμένοι να πειθαρχούν εις το πεδίον της μάχης... Δεν παρετηρήθη εκ μέρους των κατοίκων συνολική προσπάθεια εξαπλώσεως της οργανώσεως ταύτης εκ φόβου μήπως τιμωρηθούν υπό των ενόπλων συμμοριτών... Τελικώς παρετηρήθη ότι με όσην απροθυμίαν εδέχθησαν τα όπλα, με τόσην ευκολίαν τα παρέδιδον εις τους αντάρτες εις την πρώτην προσβολήν των (επίθεση εναντίον τους). Λόγω της τοιαύτης διαγωγής των απετέλεσαν την καλυτέραν και ασφαλεστέραν πηγήν εξοπλισμού των συμμοριακών (ενν. ανδρών και γυναικών του ΔΣΕ ) ομάδων".
Άνδρας των ΜΑΥ
Στην εξαιρετική διδακτορική του διατριβή, ο Αθανάσιος Γκανούλης γράφει: "Οι ΜΑΥδες από την άλλη πλευρά οργανώθηκαν με σκοπό την περιφρούρηση και την απαγόρευση κάθε κομμουνιστικής δραστηριότητας στις περιοχές τους, καθώς και τον έλεγχο των φρονημάτων των κατοίκων, είχαν αναλάβει δηλαδή ένα άτυπο ρόλο "φορέα προστασίας της εθνικοφροσύνης" και χρησιμοποιούνταν από τις Αρχές ως πληροφοριοδότες, οδηγοί ή ως τοπικές εφεδρείες. Διέθεταν πρόχειρη και απείθαρχη οργάνωση και η μαχητική τους αξίας υπήρξε ιδιαίτερα μικρή.
Άνδρες των ΤΕΑ στον Κέχρο Ροδόπης, ανάμεσα στα μέλη τους και Έλληνες Μουσουλμάνοι
Κλείσιμο
Επέδειξαν ιδιαίτερες ικανότητες στην καταδίωξη ανταρτών, για την ανεύρεση και εξόντωση των οποίων λάμβαναν διάφορα χρηματικά ποσά ως αμοιβή, λειτουργώντας κατά κάποιο τρόπο ως κυνηγοί κεφαλών. Η συμβολή των μελών των ΜΑΥ στον ένοπλο αντικομμουνιστικό αγώνα είχε ως αποτέλεσμα την ανταμοιβή τους από τους κρατικούς μηχανισμούς, μέσω ειδικών προνομίων που βελτίωναν τη θέση τους έναντι των συγχωριανών τους και τους καθιστούσαν φορείς απόλυτης εξουσίας μέσα στα πλαίσια της τοπικής κοινωνίας. Η εξουσία αυτή έδωσε σε πολλές περιπτώσεις τη δυνατότητα στους ΜΑΥδες να εφαρμόσουν βίαιες πρακτικές σε βάρος των συντοπιτών τους, υπό την ανοχή των κρατικών Αρχών, οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις κώφευαν και ήταν πρόθυμες να παραβλέψουν ακόμα και πολύ τρανταχτά περιστατικά".
Μάυδες
Ο Γιώργος Μαργαρίτης, από τον οποίο έχει αντλήσει στοιχεία ο Αθανάσιος Γκανούλης προσθέτει και τα εξής: "Για τους μεμονωμένους αντάρτες ή τις μικρές ομάδες διωκομένων ή ενόπλων, οι ΜΑΥδες - όπως τους ανέφεραν - ήταν συχνά έννοια ισοδύναμη του εφιάλτη. Τα τοπικά, τα μεταξύ γειτόνων πάθη είναι συχνά τα πιο έντονα και οι ένοπλοι των ΜΑΥ γνώριζαν όχι μόνο την περιοχή, αλλά και την κοινωνία στη μικρή της διάσταση. Ήταν λοιπόν δύσκολο να κρυφτεί κανείς από αυτούς και να τους αποφύγει. Την ίδια αποτελεσματικότητα, πάντα στη μικρή κλίμακα, έδειξαν οι μονάδες αυτές (ΜΑΥ) και στο τέλος του αντάρτικου, όταν στόχος ήταν η ανεύρεση και η εξόντωση των κρυπτόμενων ανταρτών. Σε πολλές περιπτώσεις, η επικήρυξη των καταζητουμένων, δηλαδή οι αμοιβές που δίδονταν για την αιχμαλωσία ή την εξόντωση στελεχών του Δημοκρατικού στρατού λειτούργησαν ως πρόσθετο κίνητρο. Οι άνδρες των ΜΑΥ, σε πολλές περιπτώσεις, υπήρξαν υποδειγματικοί κυνηγοί κεφαλών".
Πάντως, οι στρατιωτικοί, όπως είδαμε κι απ' όσα γράφει ο Δημήτριος Ζαφειρόπουλος δεν είχαν καθόλου καλή άποψη για τις ΜΑΥ, καθώς μάλιστα τις θεωρούσαν ως "τροφοδότες" των ανταρτών με όπλα. Καθώς οι Μάυδες ήταν ένοπλοι θεωρούσαν, κάποιες φορές, ότι μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν.
Μάυδες και Εθνοφρουροί στην περιοχή των Σερρών
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Παλιού Αγιονερίου, του νομού Κιλκίς, όπου ο επικεφαλής των ΜΑΥ στον οικισμό Βασίλειος Κ. βρέθηκε κατηγορούμενος το 1948 για κακοποιήσεις και βιασμούς γυναικών, απόσπαση χρημάτων με τη βία, από γυναίκες, με το πρόσχημα του εράνου (τα χρήματα όμως τα ενθυλάκωνε ο ίδιος), απειλές κ.ά. Ο Γ. Μαργαρίτης που αφιερώνει πολλές σελίδες στα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο Παλαιό Αγιονέρι, δεν παραθέτει τη δικαστική απόφαση. Ο Βασίλειος Κ. είχε πάντως και παρελθόν, καθώς ήταν μέλος των Ταγμάτων Ασφαλείας επί Κατοχής και περηφανευόταν για τη δράση του τότε. Η υπόθεση αυτή, πιθανότατα δεν θα γινόταν ποτέ γνωστή, αν δεν άλλαζε ο Διοικητής Χωροφυλακής στο Παλαιό Αγιονέρι.
Όρκος των ΤΕΑ
Όταν έμαθε από τον απερχόμενο Διοικητή, όσα γίνονταν στον οικισμό από τους Μάυδες και μην θέλοντας να χρεωθεί αυτός παρανομίες για τις οποίες είχε πλήρη άγνοια διέταξε ανακρίσεις και η υπόθεση οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη. Πάντως, η υπόθεση του Παλαιού Αγιονερίου δείχνει και τις στενότατες σχέσεις μεταξύ Χωροφυλακής και Μάυδων. Ο νέος Διοικητής Χωροφυλακής Κ. Οικονομίδης παρέλαβε από τον παλιό Α. Χουλιάρα, το ποσό των 900.000 δραχμών! Τα χρήματα προέρχονταν από τους "εράνους" του Β.Κ. Έκπληκτος ο Οικονομίδης, αφού έκανε μια μικρή έρευνα διαπίστωσε ότι ο Βασίλειος Κ. είχε εισπράξει παράνομα περίπου 5 εκατομμύρια δραχμές, τα οποία παρακράτησε για δικό του όφελος. Πράττοντας ορθά, ο Οικονομίδης έστειλε την υπόθεση στον Εισαγγελέα για τα περαιτέρω...
ΜΑΔ: Μονάδες Αποσπασμάτων Δίωξης: μια βελτιωμένη έκδοση των ΜΑΥ
Οι Μονάδες Αποσπασμάτων Διώξεως (ΜΑΔ), ήταν κατά τον Σόλωνα Γρηγοριάδη οργανωμένες σε στρατιωτικούς σχηματισμούς με επικεφαλής στελέχη του Στρατού, Αξιωματικούς ή Υπαξιωματικούς και με ομαδικό στρατωνισμό και συσσίτιο. Η απόδοσή τους ήταν καλύτερη από αυτή των ΜΑΥ, αλλά και πάλι εντελώς ανεπαρκής.
Εκπαίδευση των Μάυδων
Ο Αθανάσιος Γκανούλης γράφει: "Οι ΜΑΔ διέθεταν στρατιωτική δομή, πείρα και υπήρξαν ιδιαίτερα πειθαρχημένοι, πολλοί δεν εξ αυτών είχαν υπηρετήσει ως Αξιωματικοί ή Υπαξιωματικοί της εφεδρείας, ενώ άλλοι ήταν εν ενεργεία. Έδρασαν κατά κύριο λόγο στην ύπαιθρο". Πολλοί από αυτούς ήταν παλιά μέλη του ΕΔΕΣ. Οι ΜΑΔ έδρασαν κυρίως στην Ήπειρο, τη Βόρεια Θεσσαλία και τη Στερεά Ελλάδα, αλλά και στη Μακεδονία, κυρίως στις Σέρρες.
Ιερείς, μέλη των ΜΑΥ
Ο Γ. Μαργαρίτης γράφει ότι στην Ήπειρο, οι άνδρες των ΜΑΔ ήταν παλιά μέλη και στελέχη του ΕΔΕΣ. Στη Μακεδονία, Πόντιοι τουρκόφωνοι πρόσφυγες, που συνέχισαν μια αντιεαμική παράδοση που είχαν δημιουργήσει από τον καιρό της Κατοχής.
Και συνεχίζει: "Σε άλλες περιοχές, οι στρατιωτικοί διοικητές συγκρότησαν τα σώματα αυτά από μέλη των παρακρατικών οργανώσεων, τα οποία από ένα σημείο και μετά, με την ανεξέλεγκτη δράση τους, αποτελούσαν ενόχληση για τις στρατιωτικές πρωτοβουλίες. Στην περίπτωση αυτή ανήκουν οι ΜΑΔ που οργανώθηκαν από την ΙΧ (9η) Μεραρχία στη Βόρεια Θεσσαλία, οι οποίες πήραν μάλιστα και ονομασίες Ταγμάτων (Καλαμπάκα, Τρίκαλα, Ελασσόνα) ή αντίστοιχες καταστάσεις στην Εύβοια και τη Στερεά όπου οι ΜΑΔ και οι ενεργές ΜΑΥ αναπτύχθηκαν ως τους 6.000 άνδρες. Η συνολική δύναμη των μονάδων αυτών ανήλθε, όσο τουλάχιστο αφορά τις πλέον σταθερές και τις πιο επίσημες από αυτές, σε 41.000 ενόπλους.
Αφίσα των ΤΕΑ
ΤΕΑ: οι διάδοχοι των ΜΑΥ και ΜΑΔ
Η αναποτελεσματικότητα των υπαρχουσών το 1946-47 κρατικών δυνάμεων έκανε σαφές στους κυβερνητικούς και τους Βρετανούς, ότι χρειαζόταν άμεση ανασυγκρότηση του Εθνικού Στρατού προκειμένου ν' αντιμετωπιστεί ο ΔΣΕ.Στο χρονικό αυτό διάστημα, ο ΔΣΕ σημείωσε πολλές και σημαντικές επιτυχίες. ΜΑΥ και ΜΑΔ διαλύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1948 και έδωσαν τη θέση τους στα ΤΕΑ (Τάγματα Εθνοφυλακής Αμύνης), τα οποία άρχισαν να λειτουργούν επίσημα τον Μάρτιο του 1951.
Ένοπλος άνδρας των ΜΑΥ
Σ' αυτά εντάχθηκαν άτομα που πληρούσαν τα κριτήρια εθνικοφροσύνης της εποχής. Αναπτύχθηκαν ακόμα και σε κωμοπόλεις και χωριά, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα. Η δράση τους ήταν κυρίως αντικομμουνιστική. Είχαν ρόλο και το 1955, στη μυστική συμφωνία "Κόκκινη Προβιά". Εντάχθηκαν στο αντικομμουνιστικό πανευρωπαϊκό δίκτυο "stay behind" (ουσιαστικά, να μείνουν πίσω από τους "εχθρούς" για αντίσταση ή παράνομη παρακολούθηση) που είχαν οργανώσει το ΝΑΤΟ και η CIA. Το 1970, τα ΤΕΑ μετονομάστηκαν σε ΤΕ (Τάγματα Εθνοφυλακής) και βασικός στόχος τους ήταν η ασφάλεια της περιοχής τους από κάθε κομμουνιστική ή αναρχική δράση. Τα ΤΕ καταργήθηκαν το 1982 από την πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και τα διαδέχτηκε η Εθνοφυλακή, που υπάρχει μέχρι σήμερα.
Δοκιμαστική παρέλαση των ΤΕΑ σε χωριό της Λάρισας
Παρέλαση των ΤΕΑ στη Σάμο
Πηγές:
