Γιατί έβαλαν στο μάτι τα κοράλλια της Μεσογείου: Το μπλόκο στη Σκόπελο, τα κοσμήματα εκατομμυρίων και η καταστροφή του «κόκκινου χρυσού»

«Όταν καταστρέφεται μια κοραλλιογενής περιοχή, μπορεί να χρειαστούν ακόμη και αιώνες για να επανέλθει στην κατάσταση που βρισκόταν», λέει στο protothema.gr ο θαλάσσιος βιολόγος Χρήστος Τακλής, σχολιάζοντας την υπόθεση της Σκοπέλου, όπου οι Αρχές αποκάλυψαν ένα καλά οργανωμένο κύκλωμα παράνομης αλίευσης και διακίνησης προστατευόμενων κοραλλιών.

Η επιχείρηση της ΔΕΟΣ (Γενική Διεύθυνση Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών) της ΑΑΔΕ, σε συνεργασία με το Λιμενικό, οδήγησε στον εντοπισμό μεγάλων ποσοτήτων κόκκινου κοραλλιού σε σκάφος αναψυχής που είχαν μισθώσει Ιταλοί υπήκοοι και κινούνταν στα ανοιχτά της Σκοπέλου, με την αξία των κατασχεθέντων να εκτιμάται ότι αγγίζει τις 800.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το φορτίο είχε τελικό προορισμό την Ιταλία, ενώ οι έρευνες των Αρχών επεκτείνονται για τον εντοπισμό των παραληπτών και των συνεργών του κυκλώματος.

Κόκκινος χρυσός

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται το κόκκινο κοράλλι, ο αποκαλούμενος «κόκκινος χρυσός» της Μεσογείου, ένα προστατευόμενο είδος που αποτελεί στόχο κυκλωμάτων παράνομης διακίνησης.

Όπως επισημαίνει ο κ. Τακλής, πέρα από τη διάσταση του οργανωμένου περιβαλλοντικού εγκλήματος, η υπόθεση αναδεικνύει και τη σοβαρή οικολογική απειλή που αντιμετωπίζουν τα κοραλλιογενή οικοσυστήματα της χώρας.

«Μπορεί να μην έχουμε τους τεράστιους κοραλλιογενείς υφάλους που συναντάμε σε άλλους ωκεανούς, όμως τα κοράλλια στις ελληνικές θάλασσες αποτελούν hotspots βιοποικιλότητας», σημειώνει. Όπως εξηγεί, λειτουργούν «ως καταφύγιο για πολλά θαλάσσια είδη, τα οποία τα χρησιμοποιούν για να αναπαραχθούν και να επιβιώσουν. Το κόκκινο κοράλλι, που φαίνεται να βρίσκεται στο επίκεντρο της υπόθεσης της Σκοπέλου, εντοπίζεται συνήθως σε βάθη από περίπου 15 έως και 300 μέτρα».

«Μεγαλώνουν λίγα χιλιοστά τον χρόνο»

Σε ερώτηση για τις επιπτώσεις που έχει η παράνομη αφαίρεσή τους από τον βυθό, ο θαλάσσιος βιολόγος τονίζει ότι η φυσική αποκατάσταση είναι εξαιρετικά αργή.

«Τα κόκκινα κοράλλια μεγαλώνουν λίγα μόλις χιλιοστά κάθε χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι όταν καταστρέφεται μια κοραλλιογενής περιοχή, μπορεί να χρειαστούν ακόμη και αιώνες μέχρι να επανέλθει στην κατάσταση που βρισκόταν», αναφέρει. Παράλληλα επισημαίνει ότι «κάθε κοραλλιογενής οικότοπος είναι μοναδικός, καθώς διαφορετικά είδη κοραλλιών χρειάζονται διαφορετικές συνθήκες φωτισμού, υποστρώματος και συμβίωσης με άλλους οργανισμούς, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την αποκατάστασή του».

«Από τα 800.000 ευρώ στα... εκατομμύρια»

Ο κ. Τακλής εξηγεί ότι το κόκκινο κοράλλι αποτελεί μία από τις πιο ακριβές πρώτες ύλες για την κατασκευή κοσμημάτων.

«Συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις μιλάμε για κοσμήματα και παράνομο εμπόριο. Αν η πρώτη ύλη αποτιμάται σε αυτήν την περίπτωση φτάνει τις 800.000 ευρώ, όταν μετατραπεί σε κοσμήματα η αξία της μπορεί να φτάσει σε εκατομμύρια ευρώ», σημειώνει.

Όπως προσθέτει, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου κοράλλια καταλήγουν σε ιδιωτικά ενυδρεία μέσω παράνομου εμπορίου, ωστόσο το κόκκινο κοράλλι χρησιμοποιείται κυρίως στη βιομηχανία της κοσμηματοποιίας.

Δεν υπάρχει πλήρης χαρτογράφηση

Ο θαλάσσιος βιολόγος επισημαίνει ότι, παρά την παρουσία κόκκινων κοραλλιών και σε άλλες περιοχές της χώρας, η Ελλάδα δεν διαθέτει ακόμη πλήρη χαρτογράφηση των κοραλλιογενών οικοσυστημάτων.

«Τα συναντάμε και σε άλλες περιοχές, όμως πολλές φορές είναι μεμονωμένες αποικίες και δεν υπάρχει ακόμη σωστή καταγραφή. Μάλιστα, αρκετές από αυτές τις θέσεις δεν πρέπει να δημοσιοποιούνται όσο δεν υπάρχει επαρκής προστασία», υπογραμμίζει.

Αναφερόμενος στην επιχείρηση των Αρχών, ο κ. Τακλής κάνει λόγο για μια πρωτοφανή υπόθεση. «Από όσο γνωρίζω είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε μια τέτοια υπόθεση. Είναι ένα σημαντικό βήμα για την προστασία των προστατευόμενων ειδών, γιατί δυστυχώς πολλές καταγγελίες μέχρι σήμερα δεν είχαν αποτέλεσμα», λέει.

Ο ίδιος διευκρινίζει ότι η συλλογή κοραλλιών δεν είναι εξ ορισμού παράνομη, ωστόσο επιτρέπεται μόνο υπό πολύ αυστηρό θεσμικό πλαίσιο. Όπως αναφέρει, απαιτούνται ειδικές άδειες από τις αρμόδιες αρχές, συγκεκριμένες ποσοστώσεις, πλήρης καταγραφή της αλιείας, καθώς και όλα τα απαραίτητα έγγραφα ιχνηλασιμότητας και εξαγωγής που προβλέπει η διεθνής νομοθεσία.

«Δεν μπορεί να γίνεται ανεξέλεγκτη αφαίρεση όπως φαίνεται σε αυτή την υπόθεση», τονίζει.

Ο χάρτης που ακολουθεί  αποτυπώνει τις ζώνες αλιείας κόκινου κοραλλιού στην Ελλάδα.

Με κόκκινο χρώμα σημειώνεται η Ζώνη Ι, που περιλαμβάνει τη θαλάσσια περιοχή των Βορείων Σποράδων, όπου απαγορεύεται αυστηρά κάθε αλιευτική δραστηριότητα. Η εκμετάλλευση των υπόλοιπων ζωνών γίνεται εκ περιτροπής, με πενταετή εναλλαγή (5 χρόνια σε κάθε ζώνη), στο πλαίσιο του συστήματος διαχείρισης των αποθεμάτων.

«Χρειάζονται έλεγχοι και πολύ βαριά πρόστιμα»

Κλείνοντας, ο κ. Τακλής υποστηρίζει ότι απαιτείται ενίσχυση των ελέγχων σε όλα τα στάδια της διακίνησης προστατευόμενων ειδών. «Χρειάζονται αυστηρότατοι έλεγχοι από το Λιμενικό, τα τελωνεία και όλες τις αρμόδιες αρχές, καθώς και πλήρης ιχνηλασιμότητα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες ώστε να μην ξεπλένονται παράνομα φορτία μέσω τρίτων κρατών», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Παράλληλα ζητά ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις για όσους εμπλέκονται σε τέτοιες υποθέσεις.

«Τα πρόστιμα πρέπει να είναι πολλαπλάσια του παράνομου κέρδους. Αν το φορτίο  αυτό αποτιμάται στις 800.000 ευρώ, η ζημιά για τους δράστες θα πρέπει να είναι τετραπλάσια ή πενταπλάσια», καταλήγει.