Ελληνοευρωπαϊκή εκδήλωση για την «Φιλική προς τα παιδιά Δικαιοσύνη»

Το υπουργείο Δικαιοσύνης, το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Ένωση, συνδιοργάνωσαν στο αμφιθέατρο του Μουσείο Ακρόπολης, εκδήλωση για την «Φιλική προς τα παιδιά Δικαιοσύνη».

Ουσιαστικά πρόκειται για το πρωτοποριακό εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Εικονικές Δίκες Ανηλίκων» (mock trials) με σκοπό την εξοικείωση των παιδιών με τη λειτουργία της δικαιοσύνης και τις αρχές της δίκαιης δίκης και το καινοτόμο διαδραστικό πρόγραμμα ψυχοεκπαίδευσης και ενδυνάμωσης των κοινωνικών δεξιοτήτων των ανηλίκων παραβατών «REMIND», μέσω της επαφής τους με έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, της παγκόσμιας λογοτεχνίας και των φιλοσοφικών κειμένων.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, ο υπουργού Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας, η αντιπροέδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης Ντόρα Μπακογιάννη, ο πρώην προέδροε της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης Θεόδωρος Ρουσσόπουλος, η γενικής διευθύντριας του Συμβουλίου της Ευρώπης, για τη Δημοκρατία και την Ανθρώπινη Αξιοπρέπεια, Marja Ruotanen, η εκπροσώπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Chrisoula Arkoudis, κ.λπ.

Ο κ. Φλωρίδης στον χαιρετισμό του αναφέρθηκε τόσο στις εκπαιδευτικές αυτές δράσεις που ξεπέρασαν το πιλοτικό στάδιο και αναγνωρίστηκαν ως βέλτιστες πρακτικές, όσο και στη δυνατότητα της χώρας μας να αποτελεί παράδειγμα και για άλλες χώρες. Ειδικότερα, ο υπουργός Δικαιοσύνης τόνισε: «Το γεγονός ότι βρισκόμαστε σήμερα σε αυτόν τον τόπο έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Εδώ γεννήθηκαν θεμελιώδεις έννοιες της δημοκρατίας, της δικαιοσύνης και της συμμετοχής του πολίτη στη δημόσια ζωή. Η αρχαιοελληνική φιλοσοφία, από τον Αριστοτέλη έως τους Στωικούς, ανέδειξε τον σεβασμό προς την ανθρώπινη αξία, την αναζήτηση της δικαιοσύνης και την υποχρέωση της Πολιτείας να υπηρετεί το κοινό αγαθό.

Σήμερα, πολλούς αιώνες αργότερα, αυτές οι αρχές αποκτούν μια νέα και ουσιαστική διάσταση: το κοινό αγαθό δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς την προστασία των παιδιών και χωρίς τον πλήρη σεβασμό των δικαιωμάτων τους. Η ποιότητα μιας δημοκρατίας κρίνεται και από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους πιο ευάλωτους πολίτες της.

Η Φιλική προς το Παιδί Δικαιοσύνη δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική ή θεσμική επιλογή. Είναι μια βαθιά αξιακή δέσμευση. Είναι η αναγνώριση ότι κάθε παιδί που έρχεται σε επαφή με το σύστημα δικαιοσύνης — ως θύμα, ως μάρτυρας ή ως κατηγορούμενος - παραμένει πρωτίστως παιδί. Αυτό σημαίνει ότι η δικαιοσύνη οφείλει να προσαρμόζεται στις ανάγκες του παιδιού και όχι το παιδί στις δυσκαμψίες του συστήματος.

Οι βασικές αρχές της Φιλικής προς το Παιδί Δικαιοσύνης - το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, η ουσιαστική συμμετοχή του, η πρόσβαση στην ενημέρωση, η μη διάκριση, η προστασία από κάθε μορφή δευτερογενούς θυματοποίησης και ο σεβασμός στην ηλικία και την ωριμότητά του — αποτελούν θεμέλια ενός συστήματος που θέτει στο επίκεντρο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Το Συμβούλιο της Ευρώπης διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στη μετατροπή αυτών των αρχών σε συγκεκριμένα πρότυπα πολιτικής και δράσης. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές του 2010 αποτέλεσαν σημείο αναφοράς και το Κοινό Έργο που σήμερα ολοκληρώνεται αποτελεί έμπρακτη εφαρμογή αυτών των αρχών.

Η Ελλάδα συμμετείχε ενεργά σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια, προχωρώντας παράλληλα σε σημαντικές πρωτοβουλίες: εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου, εξειδικευμένη κατάρτιση επαγγελματιών και ανάπτυξη καινοτόμων δράσεων. Ξεχωρίζω το πρόγραμμα REMIND, το οποίο αξιοποιεί ψηφιακά εργαλεία ψυχοεκπαίδευσης και ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης παιδιών σε σύγκρουση με τον νόμο, καθώς και τις Εικονικές Δίκες Ανηλίκων, μια πρωτοβουλία του υπουργείου Δικαιοσύνης που ξεκίνησε στα Χανιά και επεκτείνεται σταδιακά σε όλη τη χώρα, με τη συμβολή των δικαστικών αρχών, των δικηγορικών συλλόγων και της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Μέσα από τη βιωματική μάθηση, οι νέοι αποκτούν γνώση των δικαιωμάτων τους και καλλιεργούν κουλτούρα σεβασμού προς τη Δικαιοσύνη».

Καταλήγοντας ο κ. Φλωρίδης σημείωσε: «Οι πέτρες της Ακρόπολης άντεξαν χιλιετίες γιατί δημιουργήθηκαν και στηρίχθηκαν πάνω σε ισχυρά θεμέλια. Το ίδιο ισχύει και για τις κοινωνίες μας. Τα θεμέλιά τους δεν είναι μόνο οι νόμοι ούτε οι θεσμοί. Είναι τα παιδιά μας. Και όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι ακούγεται, ότι προστατεύεται, ότι γίνεται σεβαστό, τότε δεν οικοδομούμε απλώς ένα καλύτερο σύστημα δικαιοσύνης· οικοδομούμε μια καλύτερη δημοκρατία».

Από την πλευρά της η Ντόρα Μπακογιάννη ανέφερε: «Είναι μεγάλη τιμή να συμμετέχω σήμερα στην Αθήνα, σε αυτή τη σημαντική Τελική Διάσκεψη του Κοινού Προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη «Δικαιοσύνη φιλική προς τα παιδιά». Επιτρέψτε μου καταρχάς να ευχαριστήσω τον Γιώργο Φλωρίδη για τη διοργάνωση αυτής της τελικής διάσκεψης για την πρώτη φάση ενός εμβληματικού προγράμματος που αντιμετωπίζει ένα κρίσιμο ζήτημα το οποίο έχει λάβει διαστάσεις πανδημίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Θα ήθελα επίσης να καλωσορίσω τη Γενική Διευθύντρια Marja Ruotanen στην Αθήνα. Η παρουσία σας εδώ αντανακλά την κοινή ευρωπαϊκή μας δέσμευση για την προστασία του πολυτιμότερου θησαυρού που διαθέτει κάθε κοινωνία: τα παιδιά μας. Τέλος, επιτρέψτε μου να εκφράσω την ειλικρινή μας εκτίμηση προς τον Ευρωπαίο Επίτροπο Michael McGrath για τη συνεχή δέσμευσή του στην ενίσχυση της δικαιοσύνης φιλικής προς τα παιδιά σε όλα τα κράτη μέλη.

Ως επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης, είμαι ιδιαίτερα περήφανη που η Ελλάδα συνέβαλε ενεργά σε αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία. Η Δικαιοσύνη φιλική προς τα παιδιά υπερβαίνει τις νομικές ή θεσμικές υποχρεώσεις. Αποτελεί μέτρο του πολιτισμού μας, της δημοκρατίας μας και της ανθρωπιάς μας. Το έργο αυτό έχει αποδείξει ότι είναι δυνατή η επίτευξη ουσιαστικής προόδου όταν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, οι εθνικές αρχές, οι τοπικές κοινότητες, οι επαγγελματίες και τα ίδια τα παιδιά συνεργάζονται. Η συμμετοχή της Ελλάδας σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια είναι τόσο σημαντική όσο και μεγάλη τιμή για τη Χώρα μας. Το Συμβούλιο της Ευρώπης βρίσκεται από καιρό στην πρώτη γραμμή της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Ελλάδα παραμένει σταθερά προσηλωμένη σε αυτές τις αρχές και στην ενίσχυση μιας Ευρώπης όπου κάθε παιδί μπορεί να μεγαλώνει με ασφάλεια, εμπιστοσύνη και σεβασμό. Τον Ιανουάριο, η ααντιπροσωπεία μας στο Συμβούλιο της Ευρώπης προσκάλεσε στο Στρασβούργο τον υπουργό Φλωρίδη και την ομάδα του, όπου παρουσίασαν ενώπιον βουλευτών από 46 χώρες, τις δύο εμβληματικές βέλτιστες πρακτικές για τη δικαιοσύνη φιλική προς τα παιδιά. Είμαι ιδιαίτερα συγκινημένη επειδή οι Προσομοιώσεις Δικών πραγματοποιήθηκαν κυρίως στα Χανιά (την περιοχή που εκπροσωπώ με υπερηφάνεια στη Βουλή των Ελλήνων) τα παιδιά μας συνέβαλαν ενεργά σε αυτή τη διαδικασία».

Ο Θεόδωρος Ρουσσόπουλος ανέφερε: «Η αληθινή δικαιοσύνη ξεκινά πάντα με κάτι πολύ απλό: την ικανότητα να ακούμε τον άλλον. Και ειδικά το παιδί. Οι αρχαίοι πρόγονοί μας συνήθιζαν να λένε: «Όποιος είναι πληγωμένος πρέπει και να θεραπευτεί». Αυτό, ίσως, είναι το βαθύτερο νόημα της Δικαιοσύνης φιλικής προς τα παιδιά: ότι ένα παιδί που έχει κάνει ένα λάθος, ακόμη και ένα σοβαρό λάθος, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως φορέας ενοχής, αλλά και ως άνθρωπος που έχει ανάγκη καθοδήγησης, υποστήριξης, επανένταξης και μιας δεύτερης και τρίτης ευκαιρίας.

Η πραγματική Δικαιοσύνη δεν εξαντλείται στην τιμωρία. Η πραγματική Δικαιοσύνη επιδιώκει την αποκατάσταση. Την επούλωση. Την επανένταξη του παιδιού σε μια κοινωνία στην οποία δεν θα αισθάνεται πλέον το μίσος της ανισότητας, της αδικίας και της απόρριψης. Και γι' αυτό η Δικαιοσύνη φιλική προς τα παιδιά δεν είναι απλώς μια τεχνική ή νομική λεπτομέρεια. Είναι ένας βαθύς δείκτης δημοκρατίας, ανθρωπιάς και πολιτισμού».

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος, αρμόδιος για τη Δημοκρατία, τη Δικαιοσύνη, το Κράτος Δικαίου και την Προστασία των Καταναλωτών Michael McGrath σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του τόνισε: «Η προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών βρίσκεται στο επίκεντρο των κοινών μας προτεραιοτήτων. Το πρόγραμμα «Child Friendly Justice» αποτελεί ένα τέλειο παράδειγμα διοργανικής συνεργασίας για την αντιμετώπιση ζωτικών ζητημάτων, όπως τα δικαιώματα των παιδιών.

Τα δικαστικά συστήματα πρέπει να εξυπηρετούν όλους – και αυτό περιλαμβάνει και τα παιδιά. Τα παιδιά αξίζουν ένα σύστημα που τα υποστηρίζει, ακούει τη φωνή τους και σέβεται τα δικαιώματά τους. Το έργο αυτό έχει δείξει πώς η κοινή μας δέσμευση για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική αλλαγή για κάθε παιδί στην Ευρώπη».

Ακόμη, η προϊσταμένη Γενικής Δ/νσης Ειδικών Νομικών Ζητημάτων και Επιστημονική Υπεύθυνη της Δράσης για την Ελλάδα, Ευτυχία Κατσιγαράκη στην ομιλία της τόνισε: Με αφορμή την ολοκλήρωση του Κοινού Έργου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη φιλική προς το παιδί δικαιοσύνη, αναδείχθηκε η ουσιαστική συμβολή της Ελλάδας στην προώθηση καινοτόμων πρακτικών στο σύστημα δικαιοσύνης ανηλίκων.

Η συμμετοχή της χώρας αποτέλεσε σημαντική ευκαιρία μεταφοράς τεχνογνωσίας και ενσωμάτωσης σύγχρονων εκπαιδευτικών εργαλείων και μεθόδων. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις εικονικές δίκες ανηλίκων (mock trials), οι οποίες λειτούργησαν ως καινοτόμο εκπαιδευτικό εργαλείο για την εξοικείωση των παιδιών με τη λειτουργία της δικαιοσύνης και τις αρχές της δίκαιης δίκης, καθώς και στο εργαλείο «REMIND», το οποίο αξιοποιεί τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία για την ενίσχυση κοινωνικών δεξιοτήτων και της ηθικής ανάπτυξης των ανηλίκων. Οι δράσεις αυτές ξεπέρασαν το πιλοτικό στάδιο και αναγνωρίστηκαν ως βέλτιστες πρακτικές, συμπεριλαμβανόμενες στο σχετικό εγχειρίδιο του Συμβουλίου της Ευρώπης,