Ξεκινά σήμερα η δίκη για τα Τέμπη: Αυστηρά τα μέτρα ασφαλείας στο συγκρότημα «Γαιόπολις», 36 κατηγορούμενοι στο εδώλιο

Ξεκινά σήμερα η πολυαναμενόμενη δίκη για την τραγωδία στα Τέμπη, που σημειώθηκε τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου 2023.

Η μετωπική σύγκρουση δύο τρένων στοίχισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους και άφησε δεκάδες τραυματίες, προκαλώντας βαθύ σοκ και έντονη συγκίνηση στην ελληνική κοινωνία.

Στις 9 το πρωί, η πρόεδρος του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας, Γεωργία Στεφανίδου, θα κηρύξει την έναρξη της διαδικασίας με τη φράση «άρχεται η συνεδρίαση». Έτσι, τρία χρόνια μετά το τραγικό δυστύχημα, ξεκινά επισήμως η εξέταση των ευθυνών ενώπιον του δικαστηρίου για το πιο θανατηφόρο σιδηροδρομικό συμβάν στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας.

Σύμφωνα με ενημέρωση του Εφετείου Λάρισας προς τον Δικηγορικό Σύλλογο Λάρισας, η προσέλευση στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο συγκρότημα, θα είναι δυνατή κατά τις ημέρες διεξαγωγής της δίκης από τις 8 το πρωί.

Σήμερα αναμένεται επίσης, να βρεθεί στο «Γαιόπολις» πλήθος κόσμου προκειμένου να συμπαρασταθεί στους συγγενείς των θυμάτων ενώ φορείς της Λάρισας απηύθυναν κάλεσμα για συγκέντρωση στις 8 το πρωί.

Ήδη τα μέτρα ασφαλείας στο σημείο είναι δρακόντεια.


Ο Παύλος Ασλανίδης, πρόεδρος του συλλόγου συγγενών θυμάτων, έκανε τις πρώτες του δηλώσεις, θέτοντας το πλαίσιο των διεκδικήσεων των οικογενειών και εκφράζοντας σοβαρά παράπονα για τις ελλείψεις στη δικαστική διαδικασία.

​Ο κ. Ασλανίδης προανήγγειλε ότι θα κατατεθεί αίτημα, μέσω του δικηγόρου του κ. Μαντζουράνη, ώστε να επιτραπεί η τηλεοπτική και φωτογραφική κάλυψη της δίκης, παρά τις αρχικές απαγορεύσεις. Παράλληλα, στάθηκε ιδιαίτερα σε όσα, κατά την άποψή του, λείπουν από το εδώλιο: ​«Αυτή η δίκη ξεκινάει πολύ καθυστερημένα και με ανθρώπους που έπρεπε να είναι εδώ κατηγορούμενοι, όπως ο Καραμανλής, ο άνθρωπος που έλεγε για ντροπή για τα συστήματα ασφαλείας ότι δήθεν υπήρχαν. Σκότωσε τους ανθρώπους μας».

​Επιπλέον, σημείωσε ότι δεν υπάρχει κατηγορητήριο για τη Hellenic Train σε βαθμό κακουργήματος, αλλά και ότι απουσιάζουν αναφορές για τα 28 απανθρακωμένα παιδιά που έχασαν τη ζωή τους από τη φονική έκρηξη, ενώ εκκρεμούν ακόμα οι απαντήσεις για τα αιτήματα εκταφής και τις χημικές εξετάσεις στο εξωτερικό.

​«Τιμωρία, όχι απλά δικαίωση»

​Ο πρόεδρος του συλλόγου υπογράμμισε τη συγκλονιστική στήριξη του κόσμου, καθώς αναμένονται εκατοντάδες λεωφορεία από όλη τη χώρα στη Λάρισα, κάτι που χαρακτήρισε ως την «κινητήριο δύναμη» των συγγενών.

​«Δικαίωση θα ήταν να γυρίζανε τα παιδιά πίσω. Εμείς θέλουμε την τιμωρία των ενόχων, την παραδειγματική. Είναι θλιβερό ότι μετά από τρία χρόνια δεν είναι ακόμα κανένας φυλακισμένος. Κυκλοφορούν ελεύθεροι πολλοί από αυτούς που είναι εγκληματίες».

Οι κατηγορούμενοι

Στο εδώλιο θα καθίσουν 36 άτομα και ο συνολικός αριθμός των μαρτύρων που θα καταθέσουν στο ακροατήριο ανέρχεται σε 352, εκ των οποίων οι 230 είναι προς υποστήριξη της κατηγορίας, ήτοι συγγενείς θυμάτων, επιζώντες κ.ά.

Οι υπόλοιποι 122 μάρτυρες είναι όσοι κατέθεσαν για τις συνθήκες του δυστυχήματος στην ανάκριση. Πρόκειται κατά βάση για υπαλλήλους του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ, υπηρεσιακούς παράγοντες που έδρασαν στο πεδίο όπως πυροσβέστες αστυνομικοί και ιατροδικαστές, υπαλλήλους του Γενικού Χημείου του Κράτους και δικαστικούς πραγματογνώμονες.

Οι δικηγόροι που θα συμμετάσχουν στη δίκη ξεπερνούν τους 200, ενώ τα αναγνωστέα έγγραφα της δικογραφίας ανέρχονται σε 570! Αναμφίβολα η ακροαματική διαδικασία αναμένεται να είναι μαραθώνια και, σύμφωνα με εκτιμήσεις, δεν αποκλείεται να ξεπεράσει ακόμη και τα δύο έτη.

Η απειλή των ισοβίων

Όπως προαναφέρθηκε, το δικαστήριο θα συνεδριάζει στο συγκρότημα «Γαιόπολις» του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σε χώρο που διαμορφώθηκε σε δικαστική αίθουσα για να φιλοξενήσει την ιστορική δίκη.

Για τις οικογένειες των θυμάτων, αλλά και για μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης η έναρξη της δίκης αποτελεί μια κρίσιμη στιγμή στην προσπάθεια απονομής Δικαιοσύνης για μια τραγωδία που πολλοί θεωρούν αποτέλεσμα όχι μόνο ανθρώπινων λαθών, αλλά και βαθύτερων παθογενειών του πολιτικού συστήματος.

Ειδικά δε για τις οικογένειες των θυμάτων, η δίκη είναι η στιγμή που περιμένουν για να ακουστούν οι φωνές τους. Κάθε μάρτυρας, κάθε στοιχείο, κάθε έγγραφο είναι ένα βήμα προς την αλήθεια που αξιώνουν. Οπως λένε, δεν ζητούν μόνο ποινές· ζητούν η δίκη να αναδείξει όλη την αλυσίδα ευθυνών και όχι μόνο τα γεγονότα εκείνης της συγκεκριμένης νύχτας.

Της πολυαναμενόμενης δίκης που αρχίζει σήμερα προηγήθηκε κύρια ανάκριση που διενεργήθηκε επί περίπου δυόμισι χρόνια από τον ειδικό εφέτη-ανακριτή Σωτήρη Μπακαΐμη. Η εκτενής έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η τραγωδία οφείλεται σε μια αλληλουχία ανθρώπινων λαθών, τεχνικών ελλείψεων και συστημικών αδυναμιών στη λειτουργία του σιδηροδρομικού δικτύου.

Ακολούθως, με κλητήριο θέσπισμα 1.267 σελίδων που εκδόθηκε επισφραγίστηκε η παραπομπή των 36 κατηγορουμένων στο ποινικό ακροατήριο προκειμένου να λογοδοτήσουν για σειρά αδικημάτων. Συγκεκριμένα, για την τραγωδία των Τεμπών στο εδώλιο θα καθίσουν οι τρεις σταθμάρχες που είχαν βάρδια τη νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου του 2023 στον Κεντρικό Σταθμό Λάρισας, ο επιθεωρητής τους, 28 πρώην στελέχη και εργαζόμενοι σε ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ και Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), δύο γενικοί διευθυντές του υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών και δύο πρώην υψηλόβαθμα στελέχη της Hellenic Train.

Οι 33 από τους 36 κατηγορούμενους αντιμετωπίζουν το κακούργημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία με ενδεχόμενο δόλο, αδίκημα που επισύρει ακόμη και ισόβια. Επιπρόσθετα, οι 33 από τους 36 κατηγορούμενους αντιμετωπίζουν και σειρά πλημμεληματικών πράξεων, όπως ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή, βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή, απλή σωματική βλάβη από αμέλεια κ.ά.

Στο εκτενές κλητήριο θέσπισμα με το οποίο οι κατηγορούμενοι παραπέμφθηκαν σε δίκη καταγράφονται αναλυτικά οι πράξεις και οι παραλείψεις τους. Εμβληματική θέση στις 1.267 σελίδες του θεσπίσματος κατέχει ο μοιραίος σταθμάρχης, ο οποίος παραπέμφθηκε να δικαστεί για την κρίσιμη απόφασή του που οδήγησε την επιβατική αμαξοστοιχία στη γραμμή καθόδου, θέτοντάς τη σε τροχιά σύγκρουσης με το εμπορικό τρένο που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη - Αθήνα.

Οι ευθύνες

Ευθύνες επιρρίπτονται και στους δύο σταθμάρχες της απογευματινής βάρδιας, οι οποίοι εγκατέλειψαν πρόωρα τα πόστα τους, καθώς και στον προϊστάμενο του Τμήματος Επιθεώρησης Λάρισας.

Ο τελευταίος είχε τοποθετήσει τον μοιραίο σταθμάρχη σε αυτή τη νευραλγική θέση γνωρίζοντας ότι δεν είχε ακόμη την απαραίτητη εμπειρία για τέτοιο καθήκον. Ακολούθως, υπαιτιότητα αποδίδεται και στα τρία μέλη της Επιτροπής Μετατάξεων του ΟΣΕ, που ενέκριναν τη μετάταξη του σταθμάρχη παρά το γεγονός ότι δεν πληρούσε τα όρια ηλικίας που όριζε η προκήρυξη.

Στο κλητήριο θέσπισμα καταγράφονται αναλυτικά και οι ευθύνες των δέκα κατηγορούμενων στελεχών του ΟΣΕ όσον αφορά παραλείψεις τους σχετικά με την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου.

Πρόκειται για πρώην προέδρους, γενικούς διευθυντές τμημάτων και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη του Οργανισμού που κατείχαν θέσεις ευθύνης από το 2018 έως το 2023. Μεταξύ άλλων, το κατηγορητήριο τους χρεώνει μη επαρκή επίβλεψη, μη συντήρηση συστημάτων σηματοδότησης, καθυστερημένους ελέγχους, αλλά και αποτυχία επιβολής περιορισμού ταχύτητας στα επίδικα τμήματα μέσω εγκυκλίων βραδυπορίας.

Σε ό,τι αφορά την εποπτεία του σιδηροδρόμου, ευθύνες επιρρίπτονται στην τότε πρόεδρο της ΡΑΣ και σε δύο στελέχη διευθύνσεων του υπουργείου Μεταφορών. Ειδικότερα, η πρόεδρος της ΡΑΣ δικάζεται για αδικήματα που αφορούν παραλείψεις στην έγκριση ασφάλειας και την έκδοση άδειας λειτουργίας του σιδηροδρόμου, τις οποίες γνώριζε ήδη από το 2017, διατηρώντας τη θέση της μέχρι τη στιγμή της σύγκρουσης των τρένων. Από τη Hellenic Train δικάζονται δύο στελέχη της τα οποία κατηγορούνται για ζητήματα που αφορούν το σύστημα GSM-R στα τρένα.

Πρόκειται για δύο Ιταλούς, τον τότε διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας και τον τεχνικό διευθυντή, οι οποίοι διώκονται για τρία πλημμελήματα ανθρωποκτονίας και σωματικών βλαβών από αμέλεια. Οι Ιταλοί, μαζί με το στέλεχος της Επιτροπής Μετατάξεων είναι οι μοναδικοί κατηγορούμενοι της υπόθεσης που δεν αντιμετωπίζουν κακουργηματικές διώξεις.

Οι ενστάσεις

Κατά την σημερινή πρώτη μέρα της δίκης το δικαστήριο δεν πρόκειται να μπει στην ουσία της υπόθεσης. Πρώτα θα πρέπει να νομιμοποιήσει τους συνηγόρους που μετέχουν στη δίκη.

Εν συνεχεία, στις επόμενες δικασίμους συνήγοροι προς υποστήριξη της κατηγορίας αναμένεται να υποβάλουν πλήθος δικονομικών ενστάσεων, με πρώτη την κυρία Ζωή Κωνσταντοπούλου να έχει ήδη προαναγγείλει ότι θα ζητήσει την εξαίρεση των μελών του δικαστηρίου.

Ακόμη, η αμφισβήτηση της νομιμότητας της κύριας ανάκρισης, τυχόν πλημμέλειες στη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων και ζητήματα αξιοπιστίας στις πραγματογνωμοσύνες που διεξήχθησαν με εντολή του ανακριτή θα είναι κάποιες ακόμη από τις ενστάσεις που αναμένεται να θέσουν οι συνήγοροι των συγγενών των θυμάτων τις πρώτες μέρες της δίκης. Επιπρόσθετα, ένσταση αναμένεται να υποβληθεί από την υποστήριξη της κατηγορίας και στο γιατί δεν συμπεριελήφθη στο κατηγορητήριο το αδίκημα της έκρηξης.

«Υπήρξαν πολλές πλημμέλειες στην ανακριτική διαδικασία. Λόγω του ότι εξαφανίστηκαν τα επίμαχα βίντεο της φόρτωσης της εμπορικής αμαξοστοιχίας έχουμε ένα κολοβό κατηγορητήριο. Από αυτό λείπει το βασικό αδίκημα της έκρηξης, από το οποίο είναι βέβαιο ότι κάποιοι πέθαναν», εξηγεί στο «ΘΕΜΑ» η κυρία Βάσω Πανταζή, συνήγορος δύο επιζώντων της τραγωδίας.

Μέχρι το 2031

Ενστάσεις όμως αναμένεται να τεθούν και από τους συνηγόρους της υπεράσπισης, οι οποίοι αναμένεται να βάλλουν κατά του κατηγορητηρίου, αλλά και να αιτηθούν την αποβολή από την υποστήριξη της κατηγορίας διάφορων φορέων και φυσικών προσώπων. Η εξέταση των συγκεκριμένων ενστάσεων από το δικαστήριο αναμένεται να πάρει χρόνο και είναι σχεδόν δεδομένο ότι η έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας, η οποία αρχίζει όταν στο βήμα ανεβαίνει για να καταθέσει ο πρώτος μάρτυρας, θα καθυστερήσει αν όχι για μήνες, τουλάχιστον για αρκετές εβδομάδες.

Πάντως, ο χρόνος που τρέχει φέρνει την υπόθεση των Τεμπών αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο παραγραφής κάποιων αδικημάτων πλημμεληματικού χαρακτήρα. Τα συγκεκριμένα αδικήματα παραγράφονται το 2031 και αν η ημερομηνία αυτή τώρα μοιάζει μακρινή δεν είναι, δεδομένου ότι μόνο η πρωτοβάθμια δίκη που ξεκινάει σήμερα μπορεί να ολοκληρωθεί σε δύο χρόνια, ενώ στη συνέχεια η υπόθεση θα δικαστεί και σε δεύτερο βαθμό. Μέχρι το 2031 η υπόθεση των Τεμπών θα πρέπει να έχει κριθεί και από τον Αρειο Πάγο.

Οργή δικαστών - εισαγγελέων με τα τερτίπια της Ζωής για να μην αρχίσει η δίκη

Η ακροαματική διαδικασία για τα Τέμπη πάντως δεν αναμένεται να διεξαχθεί σε ήρεμους τόνους. Για τα όσα ενδέχεται να διαδραματιστούν στο ακροατήριο από τις πρώτες κιόλας συνεδριάσεις έχει προϊδεάσει η συνήγορος προς υποστήριξη της κατηγορίας Ζωή Κωνσταντοπούλου. Η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας έχει κάνει λόγο για «στημένη δίκη» και «εκβιαζόμενους δικαστές», προαναγγέλλοντας μπαράζ ενστάσεων και προσφυγών κατά της σύνθεσης του δικαστηρίου.
Η απάντηση στην κυρία Κωνσταντοπούλου ήρθε από την Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων - και ήταν σκληρή.

«Η συγκεκριμένη δικηγόρος-πολιτικός είναι επαγγελματίας συκοφάντις», ανέφερε η Ενωση, σημειώνοντας ότι η κυρία Κωνσταντόπουλου «καλυπτόμενη από τη βουλευτική της ασυλία δήλωσε με αναίδεια την πρόθεση και την επιδίωξή της να μη διεξαχθεί η δίκη για το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών».

Η ανακοίνωση αυτή δεν έμεινε αναπάντητη από την κυρία Κωνσταντοπούλου. Η συνήγορος δίνοντας, ξημερώματα Παρασκευής, συνέχεια στις καταγγελίες της Μαρίας Καρυστιανού για «κύκλωμα στα δικαστήρια της Λάρισας, το οποίο μπαζώνει και καταστρέφει στοιχεία», με βίντεό της μέσα από τα δικαστήρια άφησε αιχμές για τον πρόεδρο της Ενωσης, Χριστόφορο Σεβαστίδη. «Πείτε μας τι κάνατε στη Λάρισα στις 10 Μαρτίου; Πείτε γιατί λιποθύμησε η δικαστικός και πώς και δεν βγάλατε καμία ανακοίνωση γι’ αυτό;» ρωτούσε τον πρόεδρο της Ενωσης, κατηγορώντας τον ακόμη και για έλλειμμα δικαστικής ευαισθησίας.

«Τα όσα πρωτοφανή διαδραματίζονται στο δικαστήριο της Λάρισας με το δίδυμο Κωνσταντοπούλου - Καρυστιανού και την τέλεση σοβαρών αυτόφωρων κακουργημάτων και πλημμελημάτων θυμίζουν σκηνές Αγριας Δύσης.

Τραμπουκισμοί, κατάληψη δημοσίων χώρων, εκδίωξη δικαστικών λειτουργών που βρίσκονται στα όρια των ανθρωπίνων αντοχών, παράνομες βιντεοσκοπήσεις διακινούνται στο Διαδίκτυο ως κατόρθωμα και επιβεβαίωση ενός ψεύτικου αντισυστημισμού που κρύβει φασιστική νοοτροπία», απάντησε με νεότερη, ακόμη πιο σκληρή ανακοίνωσή της η Ενωση, σημειώνοντας ότι σκοπός τους είναι να μη διεξαχθεί η σημερινή δίκη.

Ακόμη, η Ενωση έκανε λόγο για «ψεύτικο ενδιαφέρον» των κυριών Κωνσταντοπούλου και Καρυστιανού για απόδοση Δικαιοσύνης, καθώς, όπως ανέφερε, μοναδικός στόχος τους είναι «η πολιτική εκμετάλλευση μιας ποινικής διαδικασίας αξιοποιώντας κενά της νομοθεσίας και κάλυψη από τη βουλευτική ασυλία, ρωγμές ενός συστήματος που επιτρέπει τέτοιους ακροβατισμούς».