Αρχαίο Θέατρο Μεσσήνης: Θα φιλοξενήσει την όπερα «Ορφέας και Ευρυδίκη»

Για ένα ακόμη καλοκαίρι, τρίτο κατά σειρά, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επιστρέφει στο εντυπωσιακό Αρχαίο Θέατρο Μεσσήνης για να παρουσιάσει, το Σάββατο 11 Ιουλίου στις 20:30, την όπερα «Ορφέας και Ευρυδίκη» με την Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής υπό τον μαέστρο Γιώργο Πέτρου και σολίστ τους Teresa Iervolino, Μαρία Κοσοβίτσα, Μαριλένα Στριφτόμπολα.

Ο μύθος του Ορφέα υπήρξε κομβικός στην εξέλιξη της όπερας: από την Ευρυδίκη του Jacopo Peri, την πρώτη όπερα που σώζεται, στον Ορφέα του Luigi Rossi, την πρώτη όπερα που παρουσιάστηκε στη Γαλλία, στο μεγαλείο του Ορφέα του Claudio Monteverdi, περνώντας μέσα από την πένα του Joseph Haydn και την κωμική ματιά του Jacques Offenbach, ως τον 20ό αιώνα με τους Hans Werner Henze και Philip Glass.

Τελικά, όμως, ο Ορφέας του Gluck ήταν το έργο που κυριολεκτικά άλλαξε την ιστορία της όπερας: έργο επαναστατικό και ανήσυχο, προϊόν της ιδιοφυΐας ενός δημιουργού που έβλεπε πολύ πιο μπροστά από την εποχή του, ο Ορφέας του Gluck πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη το 1762. Με το έργο αυτό, ο Gluck φέρνει την επανάσταση στον κόσμο της όπερας, αφαιρώντας τα διακοσμητικά στοιχεία που αποσπούν από τη μουσική δραματουργία και, αντλώντας έμπνευση από το παρελθόν, κοιτάζει στο μέλλον του ρομαντισμού, που αναζητά το ανθρώπινο δράμα ως κύρια μορφή μουσικής έκφρασης. 

Ο Ορφέας του Gluck γίνεται σύντομα θρύλος, γνωρίζει το θρίαμβο στην παρισινή εκδοχή του το 1774 και επιβιώνει ως μία από τις ελάχιστες όπερες του 18ου αιώνα μέσα στον 19 αιώνα του ρομαντισμού. 

Ο Hector Berlioz υπήρξε από πολύ νωρίς ένθερμος θαυμαστής του Gluck. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Gluck ήταν ο λόγος για τον οποίο ο νεαρός Berlioz στράφηκε στη μουσική. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι ο διευθυντής του Théâtre Lyrique του Παρισιού, το 1859, ζήτησε από τον Berlioz να επιμεληθεί μια νέα εκδοχή του Ορφέα, στην οποία τον επώνυμο ρόλο θα ερμήνευε η διασημότερη κοντράλτο της εποχής, η Pauline Viardot. Στη διαδικασία αυτή, εκτός από τον Berlioz και τη Viardot (η οποία συνέθεσε την περίφημη καντέντσα στην άρια “Οbjet de mon amour”) ενεπλάκη και ο νεαρός τότε Camille Saint-Saëns, εξίσου μέγιστος θαυμαστής του Gluck, ενώ ο 17χρονος τότε Jules Massenet έπαιξε τύμπανα στην ορχήστρα. 

Ο Berlioz, με απόλυτο σεβασμό στο πρωτότυπο του Gluck, συνδύασε τις δύο αυθεντικές εκδοχές του 1762 και 1774, και εκσυγχρόνισε την ενορχήστρωση χωρίς να αλλάξει το πνεύμα του έργου. 

Ο Ορφέας θρηνεί την αγαπημένη του Ευρυδίκη. Ο Θεός Έρωτας του δίνει μια ευκαιρία: να κατέβει στον Άδη και να τη φέρει πίσω, με τον όρο να μη γυρίσει να την κοιτάξει ως την έξοδο. Η μουσική ακολουθεί την ψυχή του: από τον σπαρακτικό θρήνο “Objet de mon amour”, στη φρίκη των Ερινυών, στη γαλήνη των Ηλυσίων Πεδίων με το περίφημο σόλο φλάουτου, και τελικά στην κορυφαία άρια “J'ai perdue mon Euridice”. Ο Ορφέας λυγίζει, γυρίζει να την κοιτάξει, και η Ευρυδίκη πεθαίνει για δεύτερη φορά.

«Στον Ορφέα κάθε νότα ρωτά το ίδιο πράγμα: μπορεί η τέχνη να νικήσει το θάνατο; Ο Gluck απαντά “Ναι, με την ομορφιά”. Ο Berlioz συμπληρώνει “Όχι, αν ο άνθρωπος δεν μπορεί να πιστέψει”. Ο Ορφέας του Gluck είναι μια όπερα καθαρή σαν μαρμάρινο γλυπτό, αλλά με καρδιά που χτυπά σαν ρομαντική. Λιτή, διαυγής, αμείλικτη. Και όταν ο Ορφέας γυρίζει να κοιτάξει την αγαπημένη του, καταλαβαίνει κανείς γιατί αυτός ο μύθος δεν γερνά ποτέ», λέει ο Γιώργος Πέτρου.

Η Teresa Iervolino, από τις σημαντικότερες σύγχρονες μεσοφώνους, στο ρόλο του Ορφέα, αναμετράται με το ρόλο που ο Berlioz διαμόρφωσε για τη θρυλική  κοντράλτο Pauline Viardot, για πρώτη φορά. Η Iervolino θεωρείται ειδική σε ρόλους μπελκάντο και μπαρόκ, με τακτικές εμφανίσεις στα σπουδαιότερα λυρικά θέατρα του κόσμου:  Bayerische Staatsoper, Rome Opera, National Opera Amsterdam, Teatro San Carlo, Rossini Opera Festival, Arena di Verona, Teatro Real de Madrid, Liceu Barcelona, Salzburg Festival, Teatro alla Scala, Opera de Paris. 

Συμμετέχει η Χορωδία Δωματίου Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Αγαθάγγελου Γεωργακάτου.

Προπώληση εισιτηρίων ΕΔΩ